
نویسنده:
فوآد شعبانی
پژوهشگر حوزه علوم راهبردی
۱۲ شهریور ۱۴۰۵
مقدمه
جنگ ۲۰۲۶ میان ایران از یک سو و آمریکا و اسرائیل از سوی دیگر، یکی از پیچیدهترین بحرانهای ژئوپلیتیکی دوران معاصر است. اما پرسشی که کمتر به آن پرداخته میشود این است: چه کسانی و با چه انگیزههایی این جنگ را کلید زدند؟ آیا این جنگ صرفاً واکنشی به تهدیدات امنیتی بود، یا نقشهای حسابشده برای تحقق اهداف فراتر از منافع ملی آمریکا؟
در این مقاله، لایههای پنهان جریانشناسی لابی جنگ در آمریکا را واکاوی میکنیم و نشان میدهیم که هدف نهایی این جنگ، چیزی فراتر از ایران است؛ هدف اصلی، زمینزدن رقیب استراتژیک بزرگتر یعنی چین و مهار اقتصاد آن است.

حلقهٔ نخست: لابی اسرائیل؛ مغز متفکر و محرک اصلی جنگ
پروژهای برونسپاریشده به آمریکا
برخلاف بسیاری از منازعات بینالمللی که ریشه در اختلافات مستقیم میان کشورها دارد، جنگ آمریکا با ایران «ریشه در یک مناقشهٔ ملی با ایالات متحده ندارد. این پروژهای است که توسط بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و گروه لابیگر او، یعنی کمیتهٔ امور عمومی آمریکا-اسرائیل (AIPAC)، به آمریکا برونسپاری شده است.» ترامپ، رئیسجمهوری که به چاپلوسی و نمایش عشق میورزد، «پیمانکار فرعی ایدهآلی برای اسرائیل» شد.
نفوذ عمیق در ساختار قدرت آمریکا
کمیتهٔ امور عمومی آمریکا-اسرائیل (AIPAC) بهعنوان قدرتمندترین لابی اسرائیل در آمریکا، نقشی محوری در این جنگ ایفا کرده است. این لابی «با صرف دهها میلیون دلار برای لابیگری از سال ۲۰۰۳، تحریمها، لوایح دفاعی و ساکتکردن منتقدان را دیکته کرده است.»
در سال ۲۰۲۶، AIPAC بیش از ۱۰۰ میلیون دلار برای خرج در انتخابات میاندورهای در اختیار داشته و از همین بودجه در انتخابات مقدماتی هر دو حزب برای تضمین انتخاب نمایندگان همسو با منافع خود استفاده میکند.
اعتراف مقامات بلندپایهٔ آمریکایی
جوزف کنت، رئیس سابق مرکز ملی مبارزه با تروریسم آمریکا، در نامهٔ استعفای خود خطاب به ترامپ بهصراحت نوشت: «ایران تهدید قریبالوقوعی برای کشور ما محسوب نمیشود، و بهوضوح ما این جنگ را به دلیل فشار اسرائیل و لابیهای قدرتمند آن در آمریکا آغاز کردیم» (فشار ناشی از اسرائیل و لابی قدرتمند آن در آمریکا).
تحلیل استیون والت از دانشگاه هاروارد
استیون والت، استاد شهیر روابط بینالملل دانشگاه هاروارد، در تحلیلی از جنگ ۲۰۲۶ تأکید کرد که هرچند مسئولیت اصلی این جنگ بر عهدهٔ ترامپ و نتانیاهو است، «عناصر کلیدی لابی اسرائیل در آمریکا به ایجاد شرایط سیاسی برای آن کمک کردند.» والت هشدار میدهد که لابی اسرائیل یک «اتحاد سست از گروهها و افراد (یهودی و غیریهودی) است که از رابطهٔ ویژهٔ بیقیدوشرط آمریکا و اسرائیل دفاع میکنند.»
به باور والت، طرفداران تندروی اسرائیل و سازمانهایی مانند AIPAC، بنیاد دفاع از دموکراسیها (FDD)، سازمان صهیونیستهای آمریکا (ZOA) و اتحاد علیه ایران هستهای، سالها تهران را دیوسازی کردند، تلاشهای پیشین برای نزدیکی را مسدود ساختند و به کشتن برجام (توافق هستهای ۲۰۱۵) کمک کردند - اقدامی که برنامهٔ هستهای ایران را کمتر مهارشده و آمریکا را به جنگ نزدیکتر کرد.
اعتراف معاون رئیسجمهور آمریکا
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در برنامهٔ پادکست محبوب «جو روگان اکسپرینس» بهصراحت اعتراف کرد که اسرائیل تلاش میکند از امضای توافق با ایران توسط واشنگتن جلوگیری کند تا جنگ بهطور نامحدود ادامه یابد. ونس گفت: «ما با قطعیت کامل میدانیم که افرادی در سایه درون سیستم [اسرائیل] وجود دارند که افکار عمومی آمریکا را دستکاری میکنند و تلاش میکنند آن را برای تداوم بیپایان جنگ تغییر دهند؛ نه با هدفی مشخص در ذهن، بلکه صرفاً برای اینکه جنگ بیپایان ادامه یابد.»
حلقهٔ دوم: اندیشکدههای نئومحافظهکار؛ کارخانهٔ تولید توجیه
پنج اندیشکدهٔ کلیدی
پایگاه تحلیلی «ریسپانسبل استیتکرافت» با استفاده از چهار مدل هوش مصنوعی پرکاربرد (جمینای، چتجیپیتی، کلود و گروک)، پنج اندیشکده را بهعنوان برجستهترین مروجان اقدام نظامی علیه ایران در هشت ماه منتهی به جنگ شناسایی کرد:
۱. بنیاد دفاع از دموکراسیها (FDD)
۲. مؤسسهٔ امریکن اینترپرایز (AEI)
۳. مؤسسهٔ هادسون
۴. مؤسسهٔ واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک (WINEP)
۵. بنیاد هریتیج
جالب آنکه همین پنج اندیشکده، ۲۳ سال پیش نیز نقش پیشرو در ترویج حملهٔ آمریکا به عراق داشتند.
جریان نئومحافظهکاری و حمایت از اسرائیل
چهار اندیشکدهٔ نخست (FDD، AEI، هادسن و WINEP) آشکارا در اردوگاه نومحافظهکاران تندروی سیاست خارجی آمریکا قرار میگیرند؛ جریانی که حمایت از اسرائیل یکی از اصول محوری جهانبینی و فعالیتهای آن است.
نکتهٔ جالب توجه اینکه سازمانی که در هر چهار برنامهٔ هوش مصنوعی بهعنوان برجستهترین مروج جنگ علیه ایران معرفی شد، بنیاد دفاع از دموکراسیها (FDD) بود؛ اندیشکدهای که اساسنامهٔ اولیهٔ آن در سال ۲۰۰۱، مأموریت خود را «ارتقای تصویر اسرائیل در آمریکای شمالی» تعریف کرده بود.
کارشناسان این پنج اندیشکده بهطور مداوم مضامین مشابهی را تکرار میکردند: برنامهٔ هستهای و زرادخانهٔ موشکی ایران تهدیدی غیرقابلقبول برای اسرائیل و نهایتاً خاک آمریکاست.




حلقهٔ سوم: میلیاردرهای والاستریت؛ سرمایه در خدمت جنگ
بیل آکمن؛ چهرهٔ جدید لابی جنگ
بیل آکمن، مدیر صندوق پوشش ریسک پرشینگ اسکوئر و یکی از ثروتمندترین سرمایهگذاران جهان، در مصاحبهای با شبکهٔ سیانبیسی، جنگ با ایران را «یک جنگ بسیار خوب» توصیف کرد. او ایران را «تأمینکنندهٔ اصلی اعتراضات ضدآمریکایی» خواند و گفت که بیشتر جمهوریخواهان با او همعقیده هستند.
آکمن در پستهای خود در شبکهٔ اجتماعی ایکس، از سرمایهگذاران خواست «نگرانیهای مربوط به جنگ در ایران را نادیده بگیرند» و سهام بخرند. او این جنگ را «یکی از یکسویهترین جنگهای تاریخ» توصیف کرد که «نتیجهای مثبت برای آمریکا و جهان» به همراه خواهد داشت و پس از پایان آن میتوان «سود سهام صلح» قابلتوجهی را انتظار داشت.
تأمین مالی سیاستمداران جنگخواه
لابی AIPAC در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ بیش از ۱۴ میلیون دلار در انتخابات مقدماتی هزینه کرده است تا «رقبای حامی دیپلماسی را شکست دهد.» این سرمایهگذاریها نشان میدهد که میلیاردرها و لابیهای وابسته به آنها نه تنها در فضای مجازی جنگ را تبلیغ میکنند، بلکه با تأمین مالی سیاستمداران، ساختار قدرت را نیز در جهت منافع خود تغییر میدهند.
حلقهٔ چهارم: هدف نهایی؛ زمینزدن چین و تسلط بر اقتصاد جهانی
چین؛ هدف اصلی پشت پرده
اگر جنگ با ایران صرفاً برای منافع اسرائیل یا سود چند سرمایهدار بود، توجیهپذیری آن در افکار عمومی آمریکا بسیار دشوارتر میشد. هدف اصلی و راهبردی این جنگ، مهار چین بهعنوان رقیب استراتژیک بزرگتر است. تحلیلگران بینالمللی معتقدند ترامپ برای مهار نفوذ روزافزون چین در سطح جهانی، از جنگ با ایران بهعنوان اهرم فشار استفاده میکند.
چین؛ بزرگترین خریدار نفت ایران
بر اساس گزارشهای متعدد، بیش از ۸۰ تا ۹۰ درصد صادرات نفت خام ایران به چین میرود و ایران روزانه درآمد قابلتوجهی از طریق تجارت نفت با چین دارد. با ایجاد ناامنی در خلیج فارس و تنگهٔ هرمز، زنجیرهٔ تأمین انرژی چین به شدت مختل میشود و این کشور که بزرگترین واردکنندهٔ نفت جهان است، به شدت آسیبپذیر میگردد.
وزیر خزانهداری آمریکا، اسکات بسنت، بهصراحت چین را هدف گرفته و اعلام کرده است که «چین ۵۰ درصد از انرژی خود را از منطقهٔ خلیج فارس تأمین میکند» و بر اهمیت ثبات تنگهٔ هرمز و قیمت انرژی تأکید کرده است.
جنگ؛ فرصتی برای تثبیت هژمونی انرژی آمریکا
آمریکا اکنون بزرگترین تولیدکنندهٔ نفت و گاز جهان است. با ناامن شدن خاورمیانه، کشورهای آسیایی چارهای جز خرید نفت گرانتر و «ایمنتر» از آمریکا ندارند. این جنگ، فرصتی طلایی برای آمریکا جهت امضای قراردادهای بلندمدت انرژی با کشورهای آسیایی فراهم میکند و «امنیت انرژی» را به اهرم فشاری عظیم در مذاکرات تجاری تبدیل مینماید.
هشدارها دربارهٔ پیامدهای راهبردی
با این حال، برخی تحلیلگران هشدار میدهند که جنگ با ایران ممکن است در نهایت به جای تضعیف، موقعیت استراتژیک چین را تقویت کند. بهگفتهٔ تحلیلگران، اختلال طولانیمدت در واردات نفت از ایران و کشورهای خلیج فارس «میتواند چین را به اتکای بیشتر بر دوستان خود در مسکو سوق دهد.»
نیکولای پاتروشف، دبیر شورای امنیت روسیه، نیز هشدار داده است که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بسته شدن نسبی تنگهٔ هرمز، «سیستم تجارت جهانی و روابط اقتصادی را برای سالها عقب خواهد انداخت.» به باور او، این جنگ «برای خود آمریکا نیز مخرب است، زیرا آمریکاییها با دستان خود در حال نابودی جایگاه خود بهعنوان تضمینکنندهٔ امنیت برای متحدان در سراسر جهان هستند.»
جمعبندی
جریانشناسی لابی جنگ در آمریکا، تصویری روشن از پشتپردهٔ تصمیمگیریهای جنگی ترسیم میکند:
۱. لابی اسرائیل (AIPAC و نتانیاهو) موتور محرک اصلی جنگ است که با صرف میلیاردها دلار بودجهٔ لابیگری و نفوذ در کنگره و کاخ سفید، آمریکا را به سمت تقابل با ایران سوق داد. معاون رئیسجمهور آمریکا نیز بهصراحت به تلاش اسرائیل برای تداوم بیپایان جنگ اعتراف کرده است.
۲. اندیشکدههای نئومحافظهکار با تولید چارچوب نظری و مشاوره به دولت، زمینهسازی فکری جنگ را انجام دادند و همان نقشی را ایفا کردند که ۲۳ سال پیش در جنگ عراق داشتند.
۳. میلیاردرهای والاستریت مانند بیل آکمن با تأمین مالی سیاستمداران و تولید محتوای جنگافروزانه در فضای مجازی، حلقهٔ ارتباطی میان لابیهای سنتی و ساختار قدرت را تکمیل کردهاند.
۴. اما هدف نهایی و راهبردی این جنگ، فراتر از منافع اسرائیل یا سود شخصی سرمایهداران، مهار چین، تسلط بر منابع انرژی جهان و حفظ هژمونی اقتصادی آمریکا است؛ چراکه بیش از ۸۰ درصد نفت ایران به چین صادر میشود و هرگونه اختلال در این زنجیره، اقتصاد بزرگترین رقیب استراتژیک آمریکا را به شدت آسیبپذیر میسازد.
برای مردم ایران، شناخت این شبکه به معنای درک این حقیقت است که جنگِ تحمیلشده، نه یک تقابل دوجانبه، که میدانِ نبردی بزرگتر میان قدرتهای جهانی است و ایران، محور این رویاروییِ راهبردی قرار گرفته است. این شناخت، نه برای انفعال، که برای اقتدار در تحلیل و تصمیمگیریِ آینده، ضرورتی انکارناپذیر است.
منابع
· Alquds.com. (2026, March 10). Iran War Reveals Limits of AIPAC's Influence, Opens Wider American Debate on Role of Lobbies in Foreign Policy.
· Newagebd.net. (2026, August 19). How Netanyahu, AIPAC outsourced Israel's war to Trump.
· Naiz.eus. (2026, July 17). Vance admite la presión de Israel sobre EEUU para continuar la guerra.
· Responsible Statecraft. (2026, April 14). Blame these think tanks for the Iran War.
· Khabaronline.ir. (2026, April 19). این ۵ اندیشکده ترامپ را به جنگ با ایران تشویق کردند.
· Russia Matters. (2026, March 16-23). Russia Analytical Report (Stephen Walt on Iran war).
· Mediaite. (2026, May 5). Bill Ackman Calls the Iran War 'A Very Good One'.
· Chinatimes.com. (2026, September 1). 川普经济D-Day出招 北京会如何接招.
· Thehindu.com. (2026, August 21). U.S. pushes allies, China to back Trump's economic war on Iran.
· Tehrantimes.com. (2026, August 31). The looming failure of Operation Economic Outcast.
· Agenzianova.com. (2026, August 21). Bessent warnt Verbündete und China.