
حملهی ایران و بنبست آمریکا؛ از «خشم حماسی» تا عقبنشینی راهبردی
نویسنده:
فوآد شعبانی
پژوهشگر حوزه علوم راهبردی
۱۷ شهریور ۱۴۰۵
۱. ورقگردانی در میدان نبرد: ضربات سنگین به پایگاههای آمریکا
۸ سپتامبر ۲۰۲۶، شبکه خبری سیانان به نقل از شش منبع آگاه گزارش داد که مقامات نظامی و اطلاعاتی آمریکا بهطور جدی در حال بررسی یک تغییر راهبردی بزرگ هستند: در صورتی که دولت ترامپ بتواند به جنگ با ایران پایان دهد، ایالات متحده ممکن است حضور نظامی و نیروهای خود در خاورمیانه را بهطور چشمگیری کاهش دهد.
زمینهی این بحثها، ضرباتی است که ایران در ماههای اخیر به زیرساختهای آمریکا در منطقه وارد کرده است. به گزارش سیانان، حملات ایران تاکنون به حداقل ۱۶ تأسیسات نظامی آمریکا در هشت کشور آسیب زده و برخی از آنها را عملاً از کار انداخته است.
فهرست خسارتها بهطرز چشمگیری سنگین است:
· پایگاه سیا در ریاض – «عملاً منهدم شده». مقامات آمریکایی تأیید کردهاند که این مرکز اطلاعاتی در پایتخت عربستان بر اثر حملات ایران بهکلی ویران شده است.
· تأسیسات نظامی آمریکا در بحرین، قطر، عربستان سعودی و کویت همگی هدف حملات پهپادی و موشکی ایران قرار گرفته و «خسارتهای جدی» دیدهاند.
· پایگاه هوایی العدید در قطر – بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در منطقه – دو بار مورد حمله مستقل قرار گرفته است.
· تأسیسات پشتیبانی دریایی بحرین، مقر ناوگان پنجم آمریکا، نیز هدف حمله قرار گرفت.
· همچنین پایگاه هوایی علیسالم در کویت، پایگاههای الظفره و مینهاد در امارات متحده عربی و اردوگاه تیتین در اردن در حملات اخیر آسیب دیدهاند.
یک مقام آمریکایی به سیانان گفت: «آسیبپذیریها همیشه شناخته شده بودند، اما آمریکا هرگز با عزم و فوریت برای رفع آنها اقدام نکرد.»
---
۲. «خشم حماسی»؛ از یورش تا بنبست
ریشههای این درگیری به ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ بازمیگردد؛ روزی که آمریکا و اسرائیل عملیات نظامی مشترکی را با نام رمز «خشم حماسی» (Epic Fury) علیه ایران آغاز کردند.
حملهی اولیهٔ آمریکا بسیار گسترده بود. فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد که در هفتهی اول، بیش از ۳۰۰۰ هدف در ایران مورد اصابت قرار گرفت و تا ۹ مارس، این شمار به بیش از ۵۰۰۰ هدف رسید. همچنین بیش از ۵۰ فروند شناور ایرانی منهدم یا آسیب دیدند. پنتاگون هدف این عملیات را «برچیدن دستگاه امنیتی ایران» اعلام کرد.
اما آنچه آغاز شد، به سرعت به جنگی فرسایشی تبدیل گشت. ایران نه تنها فرونپاشید، بلکه با حملات متقابل گسترده، تمام پایگاههای آمریکا در منطقه را در تیررس خود قرار داد. از خلیج فارس تا دریای سرخ، از عراق تا اردن، حملات موشکی و پهپادی یکی پس از دیگری تأسیسات آمریکایی را درنوردید.
در ۵ مه ۲۰۲۶، پنتاگون رسماً پایان عملیات «خشم حماسی» را اعلام کرد؛ اما جنگ هنوز به پایان نرسیده است.
---
۳. معمای راهبردی: بازسازی یا عقبنشینی؟
در برابر این حملات مستمر، آمریکا با دو راهی دشوار مواجه شده است:
از یک سو، هزینهی بازسازی تأسیسات ویرانشده میتواند به دهها میلیارد دلار برسد و این بستگی به تمایل کشورهای میزبان برای تقبل بخشی از هزینهها دارد. جولز "جی" هرست سوم، مسئول بودجهٔ پنتاگون، در ماه آوریل گفته بود که تصمیم نهایی برای بازسازی، به «نگرش آیندهٔ آمریکا در منطقه» بستگی دارد.
از سوی دیگر، حتی در صورت بازسازی، این پایگاهها دوباره هدف حملات ایران قرار خواهند گرفت. به همین دلیل، گزینههای دیگری نیز مطرح شده است؛ از جمله انتقال برخی تأسیسات به زیر زمین برای افزایش مقاومت در برابر حملات موشکی و پهپادی.
اما مهمترین بحث، کاهش سطح حضور نظامی است. برخی از مقامات پیشنهاد کردهاند که نیروها و تجهیزات عمدتاً در خاک آمریکا مستقر شوند و تنها برای مأموریتهای خاص به خاورمیانه اعزام گردند.
دریابد داریل کاودل، فرمانده نیروی دریایی آمریکا، هفتهی گذشته بهصراحت اعلام کرد که نیروی دریایی آمریکا بهزودی به بحرین باز نخواهد گشت؛ یعنی مقر سنتی ناوگان پنجم برای مدتی نامشخص خالی از سربازان آمریکایی خواهد ماند.
---
۴. جنگی که تمامی ندارد
با وجود این بحثها، آتشبس یا توافقی در کار نیست. ایران همچنان به حملات خود علیه اهداف آمریکایی در منطقه ادامه میدهد و تنها هفتهی گذشته، تأسیسات آمریکا در اردن و امارات متحده عربی را هدف قرار داده است.
دونالد ترامپ در بهار ۲۰۲۶ عملیات «خشم حماسی» را با سه هدف کلیدی آغاز کرد: پایان دادن به برنامهی هستهای ایران، توقف حملات ایران به همسایگان، و فراهم کردن زمینهی سرنگونی نظام جمهوری اسلامی. اما هیچیک از این اهداف محقق نشده است.
در همین حال، حدود ۵۰ هزار سرباز آمریکایی همچنان در خاورمیانه مستقر هستند و دو ناو هواپیمابر و بیش از دهها ناوشکن موشکانداز در آبهای منطقه به گشتزنی ادامه میدهند.
این پرسش بزرگ همچنان بیپاسخ مانده است: آیا آمریکا میماند یا میرود؟
پاسخ به این پرسش، شاید از خود جنگ نیز دشوارتر باشد.
---
منابع:
· CNN (شبکه خبری سیانان)، ۸ سپتامبر ۲۰۲۶
https://edition.cnn.com/2026/09/08/politics/us-military-middle-east-presence-iran-war/index.html
· Anadolu Ajansı (آژانس خبری آناتولی)، ۸ سپتامبر ۲۰۲۶
· Webangah News، ۸ سپتامبر ۲۰۲۶
· Pars Today، ۸ سپتامبر ۲۰۲۶
· AVA Press، ۸ سپتامبر ۲۰۲۶
· خبرگزاری تسنیم، ۸ سپتامبر ۲۰۲۶