کوتاه دربارهی یک کندوکاو فرهنگی-علمی
کمی سخت است داستانی را که بارها برای آدمهای مختلف به زبانهای گوناگون گفتهای، بار دیگر تعریف کنی طوری که هر بار جذابتر از قبل باشد! اساسا هر داستانی قابلیتش را ندارد... اما گمان میکنم داستانی که پیش رویمان است، از این ویژگی برخوردار است. هر چند داستان ناتمامی است که هنوز در جریان است.
از بطن موضوعش بگویم
علم و فناوری و مقاومت؛ اصلا این دو چه ربطی به هم دارند؟!
داستان، داستان یک سوگیری است. اصلا بگذارید اینجور بگویم: به نظر میرسد برای خیلی از مردمان شریف دور و برمان، علم هدف است؛ وسیله نیست. آنقدر در پیچوخمهای بالا بردن کیفیت کار گیر کردهایم که دیگر یادمان رفته برای چه اصلا این علم و فناوری را میخواستیم. اما منظورمان از مقاومت دقیقا چیست؟ بالاخره یک چیزی باید باشد تا در برابرش مقاومت کنیم! اجازه بدهید این را هم اینگونه بازگو کنم: به قول یکی از اساتید، فرق است میان کار علمی و یا تکنولوژیای که بخواهد شهری ایدهآل بسازد برای مرفهین، و کاری که هدفش سرپناه ساختن برای آوارههای جنگزده باشد.
از آدمهای قصه بگویم
سمجهای داستان، کسانیاند که میروند در جلسه و فرد بزرگی زیر دلشان را خالی میکند که اصلا موضوعی که انتخاب کردهاید نامربوط است؛ یا کل موجودیتشان را زیر سوال میبرد! اما آنها مهربانانه به صحبت ادامه میدهند، تا جایی که فرد زیرسوالبرنده هم بیاید در تیمشان. ناگفته نماند که همیشه هم اینطور نیست؛ گاهی انتقادات همچنان تند و تأملبرانگیز میماند و البته گاهی هم حمایتهای دلگرمکنندهای از سمت مقابل میآید. داستان امید داشتن به پیدا کردن راه در مه مطلق است. کم کم اما آفتاب میآید و مه را کنار میزند.
سمجهای یاد شده بعضا خیلی هم کلهشقاند! وقتی درست بلد نیستند جلوی مربیان دلسوزشان تواضع کنند و گوش بشوند برای حرف فردی که لااقل ده برابر خودشان تجربه دارد. دست آخر آدمهای شریف قصهی ما کار را یاد گرفتند. بالاخره آنها هر چه نداشتند، ایمانکی داشتند که موجب میشد هر بار به وادی شک میافتند، دوباره راه برگشت را پیدا کنند؛ که بارها و بارها استقامتشان به مو برسد اما پاره نشود.
از قشنگیهای کار هم همدلی و اتحاد مستتر در آن بود. مثل بعد از ظهر یک روز آذرماهی که با چند تماس، از چند نقطهی نزدیک و دور کشور -شده با هواپیما!- بچهها آمدند، دور هم جمع شدند تا آنقدر بحث و گفتوگو کنند که بتوانند کار را تعریف کنند. اتحادی از جنس کنار گذاشتن عنوانها و گروه من و گروه شما، از جنس خواهر شدن، اتحادی در نوع خودش جسورانه و کمنظیر.
عذر میخواهم اگر توصیفات فضایی شد! زمینیاش میشود این که رویدادی به زودی به خط پایان این دورهاش میرسد که اگر تا حالا با آن آشنا نشدهاید، در معرفی آن باید گفت همایشی دانشجویی است. این بار نه از نوع گوش دادن به یک سلسله سخنرانی آن هم در مناسبتی خاص؛ بلکه از نوع فکر کردن و قلم زدن، آن هم به گونهای در دسترس برای همه. چرا میگوییم در دسترس؟ چون موضوع آن غریب نیست، هر چند کمتر از آن صحبت شده و در آن اثر تولید شده است. همچنین گزینههای موجود برای قالب نوشتن، به سادگی یک یادداشت یا مقالهای مروری است و به جذابیت تجربهنگاری به سبک ناداستان یا گزارش یک تجربهی علمی و فناورانه. البته برای همین قالبهای ساده نیز آموزشهایی برای کسی که در این راه بیاید فراهم شده است. اگر هم فرصت درگیر شدن در این روایتگری جمعی از داستان علم و فناوری را ندارید، پیشنهاد میکنم پای صحبتهای آن بنشینید، چرا که کمترین آوردهاش متاع کمیابی مثل امید است.
