پارو بزن!

بسم الله الرحمن الرحیم

سرآغاز ماجرا، دویدن بچه‌ی خردسالی از دم در اتاق به سمت رفیقش و افتادن استکان و نعلبکی جلوی پایم بود. به خودم آمدم. دیدم نشسته‌ام در زاویه‌ای که از آنجا عده‌ای را می‌دیدم که سرشان رو به پایین بود و دوزانو نشسته بودند و حرفی نمی‌زدند. نمی‌دانم هر یک از آن‌ها چه حالی داشتند و چه فکری می‌کردند؛ اما ظاهر، ظاهر شرمندگی و خجالت بود.

این بار صدای مادری بود که مرا به خود آورد. مگر روزگار چه به سرش آورده بود که این‌گونه سفره‌ی دل خود را برای ناآشنا پهن می‌کرد؟ او خواسته داشت؛ البته نه برای خودش. پیگیر موضوعی بود. می‌گفت «نه اینکه خدای نکرده دلم بخواد خنک شه ها.... نه؛ ولی همه باید بفهمن که مملکت صاحاب داره.» سوز صدایش آنجا شعله کشید که گفت «به بچه‌های محل گفتم «شما وایسادین و نگاه کردین و بچه‌ی منو می‌زدن؟»» باز خدا را شکر که فقط شنیده؛ و ندیده است که عده‌ای نظاره‌گر بودند و عده‌ی دیگر پسرش را غریب گیر آورده‌ بودند! تاریخ پر است از انسان‌نماهایی که فقط نظاره‌گر اند، که تنها هنرشان این است که جمع شوند و حلقه بزنند و نگاه کنند.

کم‌کم رفیق او، آقا میثم، آمد. جدا از جمع، کنار در نشست؛ و کسی از آمدنش خبردار نشد. تا مادر شهید سراغ او را نگرفت و از او نخواست که از شیرپسرش برایمان بگوید، همان‌جا بود. نمی‌دانم چرا، ولی احساس می‌کردم که هیچ‌کس به اندازه‌ی او نبودِ محمد را درک نمی‌کرد؛ حتی آن پسر کوچولویی که با سربند «یا منتقم» جلویمان نشسته بود.

«… پارو بزن برای شب اول قبرت خوبه»

هم‌زدن دیگ‌های بزرگ هیئت کار راحتی نبود؛ برای همین محمد برای تشویق کردنمان این جمله را تکرار می‌کرد: «پارو بزن برای شب اول قبرت خوبه.» آقا میثم داشت از محمدی که در آشپزخانه‌ی هیئت‌ها پر و بال گرفته بود می‌گفت. از دوبرابر کردن نذر بیست و هشت صفر امسال. نقل کرد از محمد که «سهم سال دیگه رو هم امسال بدیم؛ از کجا معلوم؟ شاید نباشم.» گفت از نفس‌زدنش کنار سماور و دیگ. از اینکه «بود ولی نبود»: همه‌کاره او بود؛ ولی خود را در حاشیه‌ی کارها جلوه می‌داد. با حسرت به یاد می‌آورد آن گریه‌های موقع روشن‌کردن زیر دیگ را. و آن عاشوراهایی را که در آن حال می‌خواندند. نه، بهتر بگویم: داشتند «پارو می‌زدند».

محمد داشت پارو می‌زد. او سفینه‌ی نجات را نزدیک خود دیده بود. و در دریای متلاطم، روی این قایق‌های آب‌گرفته و ترک‌خورده، پارو می‌زد تا برسد؛ و رسید. الحق که خوب ناخدایی دارد آن کشتی نجات که فاصله‌ی کشتی‌اش تا درماندگان و گمشدگان دریا، همیشه به اندازه‌ی یک قطره است.

ناخدا، کشته‌ی همین قطره است. او قتیل العبرات است.

آری برادر؛

پارو بزن،

پارو بزن که رسیدیم….