اگر در این چند روز که در سوگ سالگرد شهادت سردار دلها عزاداریم، به اخبار و اطلاعاتی که رسانهها از برهههای مختلف زندگی پربرکت حاج قاسم در اختیار ما قرار میدهند توجه کنیم، از یک برهه زندگی جهادیگونه ایشان کمتر صحبت به عمل آمده است؛ از اتمام جنگ تحمیلی در سال ۶۷ تا انتصاب ایشان به عنوان فرماندهی سپاه قدس در سال ۷۶.
جنگ تحمیلی با حضور حاج قاسم سلیمانی به عنوان فرمانده لشکر ۴۱ ثارالله اتمام یافت. اما در این زمان گروهکها و باندهای متعدد اشرار و مواد مخدر در شرق و جنوب شرق کشور باعث ناامنی برای مردم شده بود. در دوران دفاع مقدس این گروهها به دلیل درگیری کشور در جنگ هشتساله برای خود پایگاههایی را مخصوصاً در جنوب کرمان و سیستان و بلوچستان ایجاد کرده بودند.
برای مثال در جاده بیرجند - قاین چند نفر از مردم را گروگان گرفته بودند. منطقه غیرقابل عبور در شهداد کرمان (راه ارتباطی خراسان جنوبی و کرمان) وجود دارد که هیچ کس نمیتوانست از آن عبور کند اما این منطقه مورد عبور اشرار و قاچاقچیان شده بود.
این ناامنیها در حدی بود که برای مثال بخشدار نصرتآباد را به همراه چهل نفر گروگان گرفته بودند و مذاکره با آنان برای برگرداندن افراد و بخشدار جواب نداده بود و اشرار آنان را به شهادت رسانده بودند. و یا این که اتوبوسهای مسافربری در مسیر کرمان ـ زاهدان را متوقف میکردند و آنان را به خارج از کشور منتقل میکردند و نظام را با باجخواهی تحت فشار قرار میدادند.
این مشکلات تا جایی ادامه یافت که با وجود نیروهای انتظامی و نظامی و تلاش برای ایجاد امنیت، گروگانگیریهای پیدرپی اشرار، جرأت تردد شبانه در جادههای منطقه را از مردم سلب کرده بود.
سرانجام با ابلاغ شورای عالی امنیت ملی و موافقت فرمانده سپاه پاسداران، به لشکر ۴۱ ثارالله مأموریت داده شد تا برای امنیت این مناطق کشور اقدام کنند. حضور حاج قاسم سلیمانی در این ماموریت، زمانی بود که شمار زیادی از فرماندهان دوران دفاع مقدس بازنشسته شده بودند. اما ایشان با پذیرفتن این مسئولیت سخت، خود را برای پیکاری دیگر در کنار مردم علیه عاملان ناامنی آماده کرد.
ولی این نوع نبرد مقداری با تجربه دفاع مقدس متفاوت بود. زیرا فقط تعدادی از فرماندهان اشرار توسط برخی کشورها حمایت میشدند و دشمنی عامدانهای داشتند؛ اما تعداد قابل توجهی از قاچاقچیان، کولبرانی محتاج نان شب بودند و در واقع به خاطر شرایط بد اقتصادی و خلأ نسبی قدرت در آن مناطق، به عضویت در این گروهکها روی آورده بودند. بنابراین مدیریت چنین نبردی کار هر فرماندهای نبود. در واقع نگاه ویژه حاج قاسم در ارتباط با مردم و آگاه کردن و همراه کردن مردم بود که ایشان را شایسته چنین ماموریتی کرده بود.
اولین اقدام شهید سلیمانی در بدو ورود به سیستان و بلوچستان اعلام «رأفت اسلامی و تأمین امنیت» برای اشراری بود که دست از شرارت بردارند. همچنین با مردم این استان دیدار کرد و به آنها اطمینان داد که از آنها تحت هر شرایطی حمایت خواهد کرد و مردم هم به صدق گفتار این مرد الهی اعتماد و با وی همکاری کردند. سرگرد زمانینیا فرمانده سپاه دلگان میگوید: «پس از اعلام «تأمین امنیت»، شمار چشمگیری از قاچاقچیان و اشرار این مناطق سلاحهایشان را تحویل دادند. اما سردار به این کار بسنده نکرد و برای جلوگیری از جذب مردم به چنین گروهکهایی از طرح بزرگ اشتغالزایی با نام «طرح احرار» در جنوب کرمان رونمایی کرد. یک طرح کشاورزی برای افرادی که تسلیم شده و از اقدامات خود پشیمان شده بودند، در یک هزار هکتار زمین با ۷۰۰ حلقه چاه. که این اقدام سردار موجب شد تا قبایل و طوایف با یکدیگر متحد شده و معضل اشتغال آنها نیز با تشکیل تعاونی با حضور این افراد حل شود .در واقع همراهی مردم با حاج قاسم سلیمانی یکی از مهمترین عوامل برقراری امنیت در این منطقه بود.
اما پس از نصیحت، عملیات تاکتیکی شهید سلیمانی برای برخورد با اشرار آغاز شد.
حاج قاسم این نبردها را با کمترین هزینه پیش میبرد. برای مثال: تعدادی از اشرار برای این که سردار را از عملیات نظامی منصرف کنند در سال ۱۳۷۱ در جاده زابل ـ زاهدان بیش از ۸۰ نفر از سربازان انتظامی سیستان و بلوچستان را گروگان گرفتند و در مرز پاکستان زندانی کردند. علی کیخا، نویسنده و همرزم شهید سلیمانی میگوید: پس از این اتفاق تلخ، شهید سلیمانی تمام نیروهای سپاه را بسیج کرد و در یک عملیات غافلگیرانه تمام سربازان را نجات داد و سلامت به وطن برگرداند.
و سرانجام پس از سالها مجاهدت و مبارزه سردار دلها در مناطق مرزی، امنیتی در این مناطق ایجاد شد که هنوز هم آثار آن دیده میشود. امنیتی که همگی ما به خاطر آن مدیون خون شهداییم.
اما برای آشنایی بیشتر با این دوره از زندگی حاج قاسم سلیمانی کتابی به نام «آورتین» پیشنهاد میشود. نام این کتاب برگرفته از منطقهای در حد فاصل استان کرمان و استان سیستان و بلوچستان است؛ روستایی دورافتاده که روایتگر بخش کمتر شنیده شده از جنگی به فرماندهی حاج قاسم سلیمانی در برابر اشرار است که حدود ۲ الی ۳ سال به طول انجامیده است
