دشمن اصلی

وحدت...

این کلمه را شاید بیشتر از همه در همین ماه ربیع الاول شنیده باشیم. در ایامی که مزین به هفته وحدت است. وحدت در واقع ایجادکننده تعادل بین دو اندیشه است. اندیشه‌ای که مطلقا قائل به مدارا نیست و عقاید خود را کاملا علنی بیان می‌کند و تقیه را واجب نمی‌داند‌ و اندیشه‌ای که برعکس، در مدارا غرق شده و به نحوی بر اعتقادات خود سرپوش می‌گذارد. اما حد این مسئله کجاست؟ آیا باید وحدت اتفاق بیافتد؟ چرا؟ آیا معنای وحدت، دست برداشتن از اعتقادات خود است؟ آیا وحدت به معنای کوتاه آمدن در مباحث علمی است؟

امام صادق علیه السلام می‌فرمایند: کسی که حدیث ما را فاش کند ما را به خطا نکشته، بلکه به قتل عمد کشته است! عمده علما ریشه این حدیث و حدیث‌های مشابه را مربوط به اسرار امامت می‌دانند. آن چیزی که به ظاهر بر می‌آید اینگونه است که فقط شاگردان خاص ائمه از این اسرار با خبر بوده‌اند و از طرف دیگر در حدیث می‌فرمایند: إِنَّ التَّقِيَّةَ دِينِي وَ دينُ آبَائِي، وَ لَا دِينَ لِمَنْ لَا تَقِيَّةَ لَهُ. یعنی تقیه جزو ضروریات و مسلّمات دین است و اگر ائمه در عصر خود در مقاطع خاصی تقیه پیشه نمی‌کردند چه بسا ضربه‌های بسیار سنگینی به جریان دین اسلام وارد می‌شد که همین مضامین نیز در روایات ذکر شده است.

کوتاه آمدن از اصول و مبانی مذهب که دقیقا معنای ارتداد است! بی‌دینی است! هیچکس از وحدت چنین معنایی را استنباط نکرده است. اندیشه وحدت ابدا به معنای همراهی با دیگر مذاهب عامه نیست. علامه امینی‌ها 11جلد کتاب الغدیر می‌نویسند در حالی که مثل برخی می‌توانستند به صورت علنی برخی مسائل را ابراز کنند و موجب اختلاف شوند.

ریشه اندیشه وحدت این است که دشمنانی با پررنگ کردن مسائل اختلافی و در راس اختلاف‌ها اختلاف مذهبی در صدد ایجاد تنش هستند که نتیجه اختلافات مذهبی «تکفیر» است و ریشه شکل گیری گروه‌های غارتگر و آدم‌کش نیز همین است. که کُشتن دیگر مسلمانان را نیز عبادت بدانند؛ در حالی که دشمن اصلی به ریش من و شما می‌خندد.

در شلوغی‌های حضور اولیه آمریکا در عراق به بهانه‌های واهی و اشغال عراق، شبکه تلویزیونی معتبری مناظره داغ و جنجالی برگزار می‌کند و دقیقا عناصر تندرو از طرفین را دعوت کرده و تمام حواس جوامع را مشغول به این مسائل کنند تا اهداف خود را در جای دیگر پیش ببرند. وقتی به صورت عادی حریف جریان اسلام نمی‌شوند و هزینه تحمیل بالاست، تفرقه می‌اندازند و حکومت می‌کنند! و در راس اختلافات، اختلافات مذهبی را پررنگ می‌کنند. نزاع در جامعه، قدرت مردم را تضعیف می‌کند.

اندیشه وحدت یعنی تکیه بر مشترکات به جای اختلافات. امام رضا علیه السلام در مجلس مامون، خطابه خود را از بحث توحید شروع کردند و در نهایت اشاره مختصری به مسئله اوصیاء کردند و از آن مجلس چندین نفر مسلمان شدند و در نهایت به نفع جریان اسلام شد! سیره خود ائمه نیز مدارا و عدم افشاء سر بوده است. در کتاب احتجاج شیخ طبرسی می‌توانید نوع مناظرات ائمه را نیز مشاهده کنید. اجمالا معنای وحدت تعطیل کردن مباحثات علمی قلمداد نشد. اما فضای درگیری و دعوا نیز ایجاد نشد. مدارا با عامه در کنار مباحثه علمی کاملا جدی. بدانید هرجایی که فضای گفتگو ایجاد شده است، حق آشکار شده است. و هرجا فضا اختلافی شده است و راه بحث بسته شده است، رشد اتفاق نیوفتاده است. افراط و تفریط هردو بد است! اینکه شاه اسماعیل صفوی بگوید این مُلّا‌ها نمی گذارند من سُنّی ها را بکشم و اینکه نادرشاه افشار بعد از سلسله صفویه با سلطان سلیم عثمانی توافقنامه ای امضا کند که شیعه به عنوان مذهب پنجم اسلام شناخته شود! این مسئله تاریخی دقیقا دو طرف افراط و تفریط است.

وحدت یعنی علامه سیدمهدی بحرالعلوم از علمای بزرگ شیعه در مسجدالحرام فقه اهل تسنن درس بدهد! نقل شده است که وارد کتابخانه مکه شد و یک کتاب را درخواست کرد. کاغذی در لا به لای کتاب گذاشت و رفت. تا ده روز این اتفاق تکرار شد و هر روز علامه بحرالعلوم از کتاب‌های کتابخانه مکه یک کتاب متفاوت انتخاب می‌کرد و در صفحه خاصی کاغذ قرار می‌داد و در ذهن مسئول کتابخانه شبهه‌ای انداخت. در روز آخر علامه بحرالعلوم کتابی که مدرک اصلی جواب شبهه بود را تقاضا کرد و کاغذی را در صفحه خاصی از کتاب قرار داد و تحویل مسئول کتابخانه داد. و مسئول کتابخانه در اثر این نحوه برخورد و مواجهه علامه سیدمهدی بحرالعلوم مُرید ایشان شد و وصیت کرد که من را بحرالعلوم غسل بدهد و نماز بخواند!

یکی از تشرفات سیدمهدی بحرالعلوم محضر امام زمان علیه السلام نیز مربوط به همین زمان در مکه است. علمای اهل تسنن می‌آمدند و پای درس او می‌نشستند و حتی مشکلاتشان را حل و فصل می‌کرد و این یکی از مصارف زکات در دین ماست. خادم ایشان اعتراض می‌کرد که پول‌ها تمام می‌شود و اینجا کربلا نیست که مریدان پول بیاورند. و در همان ایام در تشرفی که خدمت حضرت حجت داشت، حواله‌ای از حضرت گرفت و تحویل خادم خود داد که به بازار صفا برود و پول بگیرد! خطاب به خادم خود می‌گوید شما فکر می‌کنید ما صاحب نداریم؟!

از این شواهد قطعی و مسلم تاریخی بگذریم. یقین بدانید جایی که فضای تعامل وجود داشته باشد حق آشکار می‌شود و اختلاف فضای گفتگو را از بین می‌برد. منظور از احترام، احترام به فرد است نه عقیده! عقیده را با برهان و استدلال باید ابطال کرد نه با سبّ و توهین!

اینکه پیامبر در غدیر فرمودند فلیبلغ الشاهد للغائب یعنی تا قیامت هستند کسانی که از غدیر هیچ چیزی نشنیده‌اند و شیخ زکزاکی دقیقا با استفاده از همین حدیث غدیر میلیون‌ها شیعه در نیجریه تربیت کرده است. وحدت یعنی کار مبنایی و استدلالی کردن به جای توهین و سبّ علنی! یعنی ایجاد فضای تحقیق و تعامل و گفتگو. رفتار ما نباید تحریک کننده احساسات باشد. به جای تحریک می‌توان بدون توهین کتاب نوشت! کتاب «ثم اهتدیت» را ببینید. در قالب یک داستان همه مسائل را مطرح می‌کند و یکجا هم حتی پیدا نمی‌کنید که توهین کرده باشد. به همین دلیل اقبال به این کتاب زیاد شد و چندین بار تجدید چاپ گردید.

مبنای دین ما حب اولیاءالله و برائت اعداءالله است! اما در بروز و ظهور این عقاید می‌بایست اندیشه وحدت و اصل تقیه را مورد دقت قرار داد انشاءالله...