پانصد سال پس از سفر اروپاییان به آمریکا، این بار آمریکا در جستوجوی متحدان اروپایی است...

میدانیم هدف از این سخنرانی ایجاد یک ائتلاف جدید در جهان – به ویژه اروپا – برای ایجاد جنگ جدید علیه ایران است (نشان به آن نشان که روبیو اسمی از چین و روسیه نمیبرد اما مقدمه و مؤخره این سخنرانی درباره ایران است). اما نکته مهم این است که روبیو به آتن – خاستگاه اروپا – رفته است تا اروپاییها را به این جنگ تمدنی فرابخواند؛ یعنی امروز ابرقدرت جهان، اروپا را به ریش سفید سقراط قسم میدهد که بیایید در جنگ ایران ما را یاری کنید! باید ببینیم چه قدرتی در ایران خلق شده که تمام تمدن غرب را – از یونان تا مسیحیت و آگوستین و اروپای جدید اظهار کرده است تا بیایید کمک کنید تنگه هرمز را باز کنیم!
سخنرانی مارکو روبیو – وزیر امور خارجه آمریکا – که در ۷ اکتبر، مقابل آکروپلیس ایراد کرد، قابل قیاس است با سخنرانی جورج بوش پسر در سال ۲۰۰۲ (بعد از ۱۱ سپتامبر) در کنگره آمریکا که محور شرارت را مطرح کرد. یعنی این لحظهای است که ما باید با خود تعیین تکلیف کنیم چون غرب تکلیف خودش را با خود روشن کرده. امروز، جهان در نقطهٔ تعیین تکلیف است و به همین سبب میتوانند انقدر عیان و بیپرده صحبت از جنگ تمدنی کنند.
حرفهایی که سالها تلاش میکردیم و هزینه رسانهای میکردیم تا اثبات کنیم، امروز از زبان خودِ طرف مقابل شنیده میشود. پس چرا روبیو این صحبتها را مطرح میکند؟ این حرفها نمیتواند صرفا تبلیغات رسانهای برای هویتسازی و مشروعیتبخشی به جنگ حملات جدید باشد. البته که رویکرد و مصرف رسانهای هم دارد. اما نمیتوانیم آن را به بیانیه تبلیغاتی تقلیل دهیم. دقت کنید! در این سخنرانی، «موضوع» «نبرد تمدنی با ایران»، و «مخاطب» «اروپا» است. اگر هدف فقط توجیه جنگ با ایران بود، میشد سخنرانی را بر تهدیدهای امنیتی، برنامه هستهای یا سیاستهای جمهوری اسلامی متمرکز کرد. مسئله فقط این نیست که آمریکا چگونه میخواهد جنگ جاری را برای افکار عمومی توجیه کند؛ مسئله این است که دولت آمریکا چه تصویری از خود، متحدانش و رقیبانش میسازد و بر مبنای این تصویر، چه نظمی را برای جهان مطلوب میداند. امروز در نقطهٔ گذار بین دو نظم هستیم...
روبیو از جایگاه تمدنی این جنگ میگوید:
۴۸۰ پیش از میلاد مسیح، سپاهیان خشایارشا به این شهر رسیدند و نیایشگاه های آن را به آتش کشیدند. بیشتر آتنیها تا آن زمان با کشتی به جزیرهای نزدیک پناه برده بودند. اما گروهی اندک حاضر نشدند خانههای خود را ترک کنند. آنان در دژ صخرهای آکروپولیس سنگر گرفتند و دست به واپسین مقاومتی شگفتانگیز زدند؛ سنگ های عظیم را از فراز پرتگاهها بر سر مهاجمان ایرانی فرو میافکندند و پیشروی بزرگترین امپراتوری آن روزگار را برای چند روز متوقف کردند. سرانجام شکست خوردند. ایرانیان معابد را غارت کردند، نیایشگاه ها را سوزاندند و آکروپولیس را با خاک یکسان کردند. اما آتنیها پس از بازگشت، بقایای آکروپولیس قدیم را گرد آوردند و در تپهای که بنا بر آن استوار بود، به خاک سپردند. دههها بعد، در دوران پریکلس، پارتنون را برپا کردند.
ولی نصر (مشاور سابق اوباما) این سخنرانی روبیو را نسخه دوم نظریه برخورد تمدنهای ساموئل هانتینگتون خواند. هانتینگتون در این نظریه اسلام را رقیب تمدنی لیبرال دموکراسی دانسته بود. روبیو در این سخنرانی تلاش میکند تا پیشینه تاریخی آمریکا و غرب را به ریشههای یونانی در عهد باستان برگرداند و با ایت گفتار نوعی اتحاد مجدد میان غرب و شرق آتلانتیک برای تهدیدهای نوظهور ایجاد کند. ترامپ برای بازکردن تنگه هرمز بارها از متحدان اروپایی و ناتو خواهش و تمنا کرده بود که به او کمک کنند و هربار با پاسخ منفی این کشورها روبهرو شده بود، حالا روبیو تلاش میکند نوعی اتحاد تمدنی را جایگزین لحن سیاسی ترامپ کند.
روبیو میگوید که این دشمنی، نه از ۱۳ آبان ۱۳۵۷، نه از ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، که از ۲۵۰۰ سال پیش شروع شده است. البته همینجا هم تاریخ را از میانه روایت میکند؛ ابتدا آنها سارد را محاصره کردند و شهر را آتش زدند.

در سال ۴۹۹ پیش از میلاد، شهرهای یونانیِ ساحل آسیای صغیر علیه حکومت هخامنشی شوریدند. آریستاگوراس، حاکم میلتوس، برای جلب حمایت به یونان رفت. اسپارتیها حاضر به کمک نشدند، اما آتنیها بیست کشتی و اهالی ارتریا پنج کشتی به یاری شورشیان فرستادند. نیروهای ایونی، با پشتیبانی این دو شهر یونانی، به سوی سارد حرکت کردند؛ شهری که مرکز حکومت هخامنشی در آن منطقه بود.
در جریان این حمله، نیروهای مهاجم نتوانستند دژ شهر را تصرف کنند، اما وارد بخش پایین شهر شدند. غارت آغاز شد و آتشگرفتن یک خانه به آتشسوزی گستردهای انجامید که بخش بزرگی از سارد و معبد کیبله را نابود کرد. نیروهای ایونی سپس عقب نشستند و در نزدیکی افسوس از نیروهای ایرانی شکست خوردند. آتنیها نیز پس از این شکست از ادامه همراهی با شورش کناره گرفتند.
هرودوت گزارش میدهد که وقتی داریوش خبر سوزاندن سارد را شنید، سوگند خورد که از آتنیها انتقام خواهد گرفت، و خدمتکاری را مأمور کرد که هر روز سه بار سوگندش را به او یادآوری کند.
همانطور که در قضیه فلسطین، مبدأ را ۷ اکتبر قرار میدهند. در صورتی که داستان، حداقل از ۱۹۴۸ و اشغال فلسطین آغاز شده است.
✍️ محمد شکوهیان