بسم الله القادر الجبار
میخواهم شما را به همراه خودم به سفری دعوتکنم نه فقط در جغرافیا بلکه در زمان و تاریخی به مدت قرن ها تا کمی با پدیده جمهوریت و قسمتی از روندش را تا اینکه به این نقطه برسد و مفهوم جمهوری را بتوانیم با اسلام در یک قاب ببینیم و معنی کنیم داشتهباشیم، جمهوریتی که برداشت های متفاوتی از ان وجود داشته و دارد و از ظاهر امر بعضی از این تعابیر برمیاید که جمهوریت ارزش ها و جهت گیری اجتماع را از دیدگاه های فلسفی و زاویه دید آنها نسبت به انسان و تکامل آن رها ساخته و و به دنبال پایداری و ایجاد رضایت عمومی از طریق پیش بردن دیدگاههای اکثریت می باشد چگونه این جمهوریت میتواند نسبتی با اسلام که دیدگاه های جهت دار و نسبتا روشنی در مورد انسان و تکامل او و پیشبرد جامعه و بسیاری از احکام و قوانین اجتماعی دارد داشته باشد؟

درست است که اگر بخواهیم نگاه اجمالی به جمهوریت نظام های سیاسی در جهان بیاندازیم باید به زمان ارسطو و افلاطون برگردیم و از اولین نوشته های در دسترس بشر در این باره مانند رساله جمهور افلاطون و کتاب سیاست ارسطو شروع کنیم اما بحث هایی از این جنس و آرای متفاوتی که امروز شاهد زد و خورد انها هستیم بیش تر در قرن های نزدیکتر بال و پر گرفته اند همزمان و همراه با دوره ای در اروپا به نام رنسانس
گرچه جمهوری خواهی دوره رنسانس را در ابتدا میتوان نوعی احیای سنت های قدیمی جمهوری بود که میتوان انها را در یونان و روم باستان نیز مشاهده کرد (البته در بعضی از آنها افراد دارای ثروت یا قدرت دارای حق رای بودند.)که پس از قرن ها سر از گور برداشته بودند لیکن نظریهپردازان این دوره از جمله ماکیاول، به حقیقت، روح تازهای به آن دادهبودند و بسیاری از عوامل از جمله استبداد و ظلمهای بسیار، به رشد و فراگیر شدن این افکار کمک کردند.
اما نظریات ضامن پایداری یک نظام سیاسی در دنیای حقیقی نبودند و به علل متفاوت (از جمله ناتوانی در تامین رضایت عمومی یا نداشتن حمایت ان یادشمن خارجی و....)حکومت هایی که با هزاران خون دل تشکیل می شدند عمر چندانی نداشتند این امر نیز از دید نظریه پردازان پنهان نمانده بود همانطور که هرینگتون مصمم به سامان دادن یک الگو برای جمهوری گشت تا بر مبنای آن به تعبیر خود یک دولت زوال ناپذیر به وجود بیاید.
روسو را نیز میتوان به عنوان یک نقطه عطف در تاریخ جمهوریت دید چرا که با وجود تعابیر متفاوت و معانی زیادی که از جمهوریت میگردد اما نظریات او گویی برای همه قابل فهم و با افکار ایشان قابل انطباق است و به نوعی او الهام بخش انقلاب فرانسه بوده است. روسو بیان کرد که انسان موجودی آزاد است اما وقتی یک تمدن و جامعه دارای نظامی سیاسی میگردد چون اراده او تابع اراده سیاسی میگردد و ذیل آن معنا میشود آزادی خود را از دست داده و تبدیل به شهروند میگردد و برای رهایی از این اسارت باید در اداره عمومی آن جامعه عضو باشد و نقش ایفا کند و در جمهوری دموکراتیک انسان ها به یک اندازه محروم و به طور برابر صاحب همه چیز میشوند و این گونه آزادی انسان و از جمله آزادی جمعی او تامین میشود. آغاز تئوری اندیشه سیاسی روسو استنباط او از نظم طبیعی و قرارداد اجتماعی است نظمی که به کلیه فضیلتها آراسته باشد یعنی((انسان در آن آزاد است و راه خوشبختی خود را جستجو میکند.))

حال که با کمی از آرای ابتدایی و تقریبا فراگیر از جمهوریت و فارع از مفاهیمی که در غرب با جمهوریت گره خوردند و منشا تفکرات متفاوت گشتند و با کم و زیاد شدن دوزشان سبب انواع و اقسام نظام های سیاسی بیشتری گشتند، آشنا شدیم؛ خوب است نگاهی به آرا بنیانگذار این جمهوری اسلامی ( که فرمودند جمهوری اسلامی نه یک کلمه زیاد و نه یک کلمه کم ) بیاندازیم تا ببینیم مسئله از دیدگاه ایشان چگونه بوده است.
به نظر میرسد در نظر ایشان نیز جمهوری به معنای یک قالب حکومت و جدای از محتوای آن است و از یک حق الهی ناشی میشود که حق تعیین سرنوشت بشر به دست خود اوست و جمهوریت را به این مفهوم در جای جای دین و تاریخ آن جاری دانسته اند و با پایبندی به احکام و شرایع دینی هرگونه قانون گذاری و کنترل روابط و افعال بشر را بدون داشتن منشا الهی را مردود و آن را حاوی و بنا شده بر نواقص بشری خواندهاند.
در ادامه بعضی از بیانات ایشان نقل و جمع بندی و نتیجه گیری و تحقیق و تفحص بیشتر به خواننده واگذار میشود.
امام خمینی (ره): میزان رای ملت است.(1)

امام خمینی (ره): همه باید مقید به این باشید که قانون را بپذیرید، و لو بر خلاف رأی شما باشد. باید بپذیرید، برای اینکه میزان، اکثریت است.(2)
ا امام خمینی (ره): اکثریت هر چه گفتند آرای ایشان معتبر است و لو به خلاف، به ضرر خودشان باشد.(3)
امام خمینی (ره) : اعتقادات من و همه مسلمین همان مسائلى است که در قرآن کریم آمده است و یا پیامبر اسلام (ص) و پیشوایان بحق بعد از آن حضرت بیان فرمودهاند که ریشه و اصل همه آن عقاید- که مهمترین و با ارزش ترین اعتقادات ماست- اصل توحید است. مطابق این اصل، ما معتقدیم که خالق و آفریننده جهان و همه عوالم وجود و انسان تنها ذات مقدس خداى تعالى است که از همه حقایق مطلع است و قادر بر همه چیز است و مالک همه چیز. این اصل به ما مىآموزد که انسان تنها در برابر ذات اقدس حق باید تسلیم باشد و از هیچ انسانى نباید اطاعتکند، مگر اینکه اطاعت او اطاعت خدا باشد؛ و بنابراین هیچ انسانى هم حق ندارد انسانهاى دیگر را به تسلیم در برابر خود مجبور کند. و ما از این اصل اعتقادى، اصل آزادى بشر را مى آموزیم که هیچ فردى حق ندارد انسانى و یا جامعه و ملتى را از آزادى محروم کند، براى او قانون وضع کند، رفتار و روابط او را بنا به درک و شناخت خود که بسیار ناقص است و یا بنا به خواسته ها و امیال خود تنظیم نماید. و از این اصل ما نیز معتقدیم که قانونگذارى براى بشر تنها در اختیار خداى تعالى است، همچنان که قوانین هستى و خلقت را نیزخداوند مقرر فرموده است. و سعادت و کمال انسان و جوامع تنها در گرو اطاعت از قوانین الهى است که توسط انبیا به بشر ابلاغ شده است و انحطاط و سقوط بشر به علت سلب آزادى او و تسلیم در برابر سایر انسانهاست و بنابراین بنا، انسان باید علیه این بندها و زنجیرهاى اسارت و در برابر دیگران که به اسارت دعوت مى کنند قیام کند و خود و جامعه خود را آزاد سازد تا همگى تسلیم و بنده خدا باشند. و از این جهت است که مبارزات اجتماعى ما علیه قدرتهاى استبدادى و استعمارى آغاز مىشود و نیز از همین اصل اعتقادى توحید، ما الهام مى گیریم که همه انسانها در پیشگاه خداوند یکسانند. او خالق همه است و همه مخلوق و بنده او هستند. اصل برابرى انسانها و اینکه تنها امتیاز فردى نسبت به فرد دیگر بر معیار و قاعده تقوا و پاکى از انحراف و خطاست؛ بنابراین با هر چیزى که برابرى را در جامعه بر هم مى زند و امتیازات پوچ و بى محتوا را در جامعه حاکم مى سازد باید مبارزه کرد.(4)
امام خمینی (ره) در پاسخ به نمایندگان خود در دبیرخانه ائمه جمعه مبنی بر اینکه در چه صورت فقیه جامع الشرایط بر جامعه اسلامی ولایت دارد : ولایت در جمیع صور دارد. لکن تولی امور مسلمین و تشکیل حکومت بستگی دارد به آرای اکثریت مسلمین، که در قانون اساسی هم از آن یاد شده است، و در صدر اسلام تعبیر میشده به بیعت با ولیّ مسلمین.(5)
امام خمینی (ره) خطاب به نمایندگان دولت فرانسه و مطالبی به این مضمون:اصل جمهوری اسلامی همینست که در مملکت شما هم هست یعنی آرای عمومی ان را تعیین میکند ........ جمهوری است یعنی دموکراتیک و اسلامی است یعنی قانون ان اسلامی است(6)
امام خمینی (ره) : حکومت اسلام حکومت قانون است. در این طرز حکومت، حاکمیت منحصر به خداست و قانون فرمان و حکم خداست. قانون اسلام، یا فرمان خدا، بر همه افراد و دولت اسلامی حکومت تام دارد. همه افراد از رسول اکرم(ص) گرفته تا خلفای آن حضرت و سایر افراد تا ابد تابع قانون هستند، همان قانونی که از طرف خدای تبارک و تعالی نازل شده و در لسان قرآن نبی اکرم(ص) بیان شده است.(7)
1: در سخنرانی 25 خرداد 1358
2و3: صحیفه امام ج 9 ص 296 - 305
4: صحیفه امام جلد 5 صفحه 387
5:صحیفه امام جلد 20 صفحه 459
6:صحیفه امام جلد 5 صفحه 240
7: ولایت فقیه: ص 44 و 45