وقتی آمریکا دیگر برای سلطهجویی خود، نقاب حقوق بشر نمیخواهد...

نکته مهم این روایت برای کسانی است که به دشمنی آمریکا باور دارند اما میگویند با آمریکا تنشزدایی کنیم؛ میگویند ما باعث تنش شدهایم. درواقع اینها در پروژه تنشزدایی به دنبال این هستند که از ایران انقلابزدایی کنند. یعنی گمان میکنند انقلاب اسلامی بحران است و انقلاب اسلامی هم چون ریشههای اسلامی دارد، بیاییم اسلامیزدایی کنیم. ایران منهای فرهنگ اسلامی به ایران باستان میرسیم که از قضا غرب با همان ایران باستان هم مشکل دارد. چرا؟ چون ایران به لحاظ تاریخی و تمدنی بزرگترین سد پیشروی تجاوزکارانه و سلطهجویانه غرب در طول تاریخ بوده و هست. اما این روح سلطهجویانه از کجا میآید؟
در این روایتِ روبیو آمریکا – به عنوان یک کشور بیتاریخ و بینام! (ایالات متحده آمریکا؛ آمریکا که اسم قاره است. ایالات متحده! حتی وقتی هم که کشف شد تا مدتها هند شرقی صدایش میزدند) – برای خودش تاریخ جعل میکند و این تاریخ را با بهم پیوستن این تیکههای از همپاره تاریخ غرب - که بین آنها گسستهای بزرگ هست – جعل میکند. به کل این تاریخ یک معنای واحد میدهد و آن «استیلاجویی» است. روح سخنرانی روبیو برتریجویی است.
برای یونانیان باستان تلاش برای سرآمدی و برتریجویی جوهر وجود انسان است.
این سخنرانی علیه ارزشهای اصیل تمدن یونان و مسیحیت است. یعنی این استیلاجویی بهخصوص علیه فرهنگ مسیحی و آموزههای مسیح است. به صراحت اندیشههای نیچه – آنچه که در آنتیکرایست (ضد مسیح) و تبارشناسی اخلاق مطرح میکند – در این سخنرانی آشکار بیان میشود که اخلاق شفقت مسیحی و نگهداری و مراقبت از ضعیفان و ... ارزشی ندارد. حتی آن شعارهای دروغین حقوق بشر که میدادند* حتی همان پوشش دروغینی که برای استعمار جوامع غیرغربی بود کنار گذاشته شده است. در واقع یک اخلاق نیچهای مبتنی بر ابرمرد، مبتنی بر ارادهی معطوف به قدرت به صراحت در اینجا بیان میشود و چیزی جز استیلاجویی برهنه و عریان وجود ندارد.
تمدن روم به جهاتی ادامه تمدن یوانان است اما آن روح حقیقتجویی تمدن یونان را به قدرتطلبی فرو میکاهد. همین رابطه بین آمریکا و اروپا هم وجود دارد. اروپا بالاخره یک دورهای صحبت از روشنگری و آزادی و برابری و دموکراسی و ... میکند. اما آمریکا اصلا این حرفها را ندارد. البته این به این معنی نیست که اروپا (یا یونان) استیلاجو نبودند. یونان و اروپا نقابی از فرهنگ و مدنیت و آزادی و دموکراسی روی استیلاجوییشان کشیده بودند. روم و آمریکا نماد برهنهشدن استیلاجویی غربی است. در واقع امروز آمریکا کل تمدن غربی را در یک مفهوم استیلاجویی خلاصه میکند که تعبیر قرآنی این مفهوم استکبار است.
ذاتاً ناآرام میخواهد؛ دیگر دم از صلح جهانی نمیزند. روبیو ایدههای حقوق بشری خود غرب را هم مسخره میکند:
آرمان بسیاری از ایدئولوژیهای روزگار ما جهانی با امنیت کامل شده است. جهانی بدون خطر و شکست، که در آن نه شکوه پیروزی جایی دارد و نه شرمساری شکست. این روزها بیش از اندازه رو به پایین بنا میکنیم.
این روح نهیلیستی، استکباری جهان را پر از جنگ میخواهد. حتی آن شعاری که میگفت «من پلیس جهانیام» را هم دیگر نمیدهد. این آمریکا از آن آمریکایی که شعار صلاح میداد – که روپوش آن، نهادها و سازمانهای بینالمللی بودند - از همان آمریکا هم گذشته است. میگوید:
گویی سهم بیشتری از حاکمیت خود را به دیگران واگذار کردیم و تصمیمگیریهایمان را به دیوان سالاریهای جهانی سپردیم که از دسترس نظارت و اختیار ما دور بودند.” همین سازمانهای جهانی که پلتفرم استیلای غرب هستند، همینها رو هم برنمیتابند.
مواضع سلطهجویانه روبیو محدود به این سخنرانی نبوده و نیست. روبیو در کنفرانس امنیتی مونیخ، در ۱۴ فوریه ۲۰۲۶، خواستار احیای اتحاد غرب و بازسازی قدرت آن شد.
در حالی که بسیاری از کشورها با سرمایهگذاری در دولتهای رفاهی عظیم، توانایی دفاع از خودشان را قربانی کردند، ما عنان حاکمیت ملیمان را به طور فزایندهای به نهادهای بینالمللی واگذار کردیم. این در حالی روی داد که دیگر کشورها در سریعترین شکل ممکن در تاریخ بشر، در حال سرمایهگذاری روی توسعه نظامی بودهاند و در استفاده از قدرت سخت برای دستیابی به منافعشان تردیدی به خود راه ندادهاند. در حالی که رقبای ما از نفت و زغال سنگ و گاز طبیعی و هر چیز دیگری – نه فقط برای تقویت اقتصادشان، بلکه برای استفاده از آنها به عنوان اهرمی علیه اقتصاد ما – بهرهبرداری میکنند، ما برای مماشات با یک فرقه اقلیمی، سیاستهایی را در زمینه انرژی بر خودمان تحمیل کردهایم که مردم ما را فقیر میکند.
...
ما دیگر نمیتوانیم به اصطلاح نظم جهانی را در اولویتی برتر از منافع حیاتی مردم و ملتهایمان قرار دهیم. ما نیازی نداریم نظام همکاری بینالمللی را که خودمان ساختهایم کنار بگذاریم و نیازی نداریم نهادهای جهانی نظم قدیمی را که با هم ساختهایم برچینیم. اما اینها باید اصلاح شوند. اینها باید بازسازی شوند.
روبیو در مقالهای در والاستریت ژورنال (۲۲ تیر ۱۴۰۵) هم نوشته بود: «استفاده از تمام ابزارهایی که در اختیار دولت ما است و با همکاری هر متحدی که میتوانیم با آنها هدف مشترک داشته باشیم، دیوان کیفری بینالمللی (ICC) را منحل خواهیم کرد.»
روبیو و آمریکا میداند با نظم فعلی نمیشود ادامه داد و در صدد ساخت نظم جدیدی هستند. از قضا، نظمی که بهدنبال آن هستند شباهت زیادی به امپریالیسم سابق و استعمار عریان دارد. اما سؤال ما اینجاست؛ حال که دشمن ما به جنگ ما در لایهٔ تمدنی نگاه میکند، آیا جریانات سیاسی و مسئول و نخبگان ما هم به این نزاع، تمدنی نگاه میکنند؟ این سؤال را بهطور خاص از جریان غربگرا میپرسیم. جریانی که اصلا قائل به وجود دشمن نیست و سالهاست بهجای نگاه واقعگرایانه به نظم جهان در سودای توسعهٔ غربی و حل شدن نظم آمریکایی است.
✍️ محمد شکوهیان