من از صنف اول تا اکنون که سالِ آخرم است مثل سایرِ دانشآموزان با معلمان متفاوت سروکله زدهام که هرکدامشان ویژگیهایِ منحصر به خودشان را داشتهاند. اما میبایست اعتراف نمود که هیچ کدامشان، چونان موثر و مفید واقع نشدهاند که من از آنان دلخوشی و خرسندی داشتهباشم. کما اینکه بسیاری از آنان، به مثابهیِ معلم و رهنما نه، بلکه همچون سرکوبگر و بلا ظاهر شدهاند. یا به گفتهیِ میشل فوکو؛ «دانش و حقیقت نه تنها به برقراری صلح و نظم تعلق دارند، بلکه میتوانند در کنارِ خشونت، بینظمی و جنگ نیز یافت شوند.» آنچه که مایهیِ توجه است، این است که این معلمان بهجایِ اینکه طلایهدارانِ علم و حقیقت باشند، ابزاری برای سرکوبگری و خشونت میشوند و همین سرکوب و خشونت استند که تفکر، بهخصوص تفکرِ انتقادی را بهمحاق میکشانند که برآیند-اش نیز همین خشونت است و تندروی. نظام آموزشی کشور، نظامِ مبتنی بر سلطه است. در این نوع نظام آموزشی، معلم سلطهگر است و شاگرد سلطهپذیر. معلم مراد میشود و شاگرد هم مرید. معلم میگوید و شاگرد صرفن میشنود و تکرار میکند و تصدیق. معلم بهمثابهیِ زبان عمل میکند و شاگرد نیز بسانِ گوش. نقد و انتقاد و پرسشگری، جرم و ممنوع پنداشته میشوند. سکوت، تقلید، ترس، اطاعت و قداست، اما موج میزنند. برآیندی چنین نظامی، خمودی و جمودی، اِپیدُمی در دستگاه اندیشگی، سستی در تفکر انتقادی و تعمیمِ خشونت و تندروی است. بنابراین اگر تحولِ در معلمان و درکل ِ نظام آموزشیِ کشور صورت نگیرد، مسلم میدارد که خمودی و جمودی و عدم تفکر انتقادی تداوم یابند و گسترهای سرکوبگری و خشونت رو به فزونی گرایند و همهیِ شاگردان، همانند من ناتوان، درمانده و ناخشنود بهبار آیند.
پ.ن: این نوشته را یکسالپیش، زمانیکه اهل مکتب بودم، نوشته کردهبودم.