ویرگول
ورودثبت نام
نشریهٔ بارقه
نشریهٔ بارقهنشریۀ انجمن علمی-فرهنگی دانشکدۀ مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف (رسانا)
نشریهٔ بارقه
نشریهٔ بارقه
خواندن ۵ دقیقه·۶ سال پیش

بانوی غزل

زندگی‌نامه

سیمین خلیلی معروف به "سیمین بهبهانی" در ۲۸ ام تیر ماه سال ۱۳۰۶ در تهران چشم به جهان گشود.

مادر او ،فخر عظمی ارغون، از روزنامه‌نگاران و شاعران صاحب‌نام زمان خود بود و از زنان پیشرو در "جنبش زنان ایران" به شمار می‌آمد. از سال ۱۳۱۱ سردبیر روزنامۀ "آیندۀ ایران" بود و در سال ۱۳۱۴ مجلۀ "بانوان" را منتشر کرد. او همچنین عضو فعال "کانون بانوان" و از اعضای حزب دموکرات ایران بود. فخر عظمی ارغون در تأسیس مدارس دخترانه، نقش چشم‌گیری داشت و خود مدرس زبان فرانسه و آموزگار رسمی آموزش و پرورش بود.

پدر سیمین، عباس خلیلی، دیپلمات، شاعر، نویسنده و مدیر روزنامۀ " اقدام" بود. عباس خلیلی نویسنده ده‌ها جلد رمان و كتب تحقیقی و تاریخی‌ست. همچنین وی از نخستین نویسندگان فارسی زبان بود كه نوشتن را به شیوۀ رمان آغاز كرد و آثار ارزشمندی چون "روزگار سیاه" ، "انتقام" و "اسرار شب" از او برجای مانده است.

سیمین خلیلی در سال ۱۳۲۵ با حسن بهبهانی ازدواج کرد و از آن پس با نام سیمین بهبهانی شناخته شد. حاصل این ازدواج دو پسر با نام‌های علی و حسین، و یک دختر به نام امید بود. زندگی مشترک سیمین و حسن بهبهانی بعد از ۲۴ سال به جدایی انجامید.

در سال ۱۳۴۹ سیمین با دوست دوران دانشجویی خود ،منوچهر کوشیار، ازدواج کرد. منوچهر کوشیار در تیرماه سال ۶۳ بر اثر عارضه‌ی قلبی درگذشت.

زندگی سیمین هیچ‌گاه از شورِ شعر و ادب خالی نبود؛ و همین شور و شوق بود که سبب‌ساز روی‌ آوردنِ او به شعر و شاعری در سال‌های نوجوانی شد.

او از ۱۲ سالگی شعر می‌سرود و دانش‌آموزی نمونه بود و دوران متوسطه را ظرف ۴ سال به پایان رساند. او بعد از ازدواج تحصیل را رها کرد اما در سال ۱۳۳۷ تحصیل را از سر گرفت و وارد دانشگاه حقوق شد. او هیچ‌گاه شغلی در زمینه حقوق، نپذیرفت و از سال ۱۳۳۰ تا سال ۱۳۶۰ به تدریس مشغول بود.

در تمامی این سال‌ها اما، سرودن جزء جدایی‌ناپدیرِ زندگی‌اش بود. سیمین از شاعران پیش‌گام زمان خود و از بزرگ‌ترین غزل‌سرایان معاصر بود. شهرت وی بیشتر به واسطۀ غزل‌های بی تکلف، نو و دلنشین او بود.

سیمین در کارنامۀ هنریِ پربارش بیش از ۶۰۰ غزل به همراه دارد که بسیاری از آن‌ها در اوزان جدیدی سروده شده‌اند که در تاریخ شعر پارسی بی‌سابقه بودند. نوآوری سیمین در غزل، میان شاعران جوان، پیروانِ بسیار به دست آورد که زمینه‌ساز بقای قالب كهنۀ غزل در شعر معاصر شد.

سیمین در سال ۱۳۴۸ به عضویت "شورای شعر و موسیقی" درآمد. در آن زمان سیمین بهبهانی، هوشنگ ابتهاج، نادر نادرپور، یدالله رویایی، بیژن جلالی و فریدون مشیری این شورا را اداره می‌کردند. وی در سال ۱۳۵۷ عضویت در "کانون نویسندگان ایران" را پذیرفت .

انسانیت، نوع دوستی و برابری جنسیتی در اشعار سیمین موج می‌زند؛ و به پاس تلاش‌های بسیار وی در این راستا، در سال ۱۳۷۸ "سازمان جهانی حقوق بشر" در برلین مدال "کارل فون اوسی یتسکی" را به سیمین بهبهانی اهدا کرد. در همین سال جایزۀ "لیلیان هیلمن / داشیل هامت" نیز توسط "سازمان نظارت بر حقوق بشر" به وی اعطا گردید.

سیمین به علت مشکلات تنفسی و قلبی در بیمارستان پارس تهران بستری بود. او از پانزدهم مرداد ۱۳۹۳ در کما به سر می‌برد؛ و سرانجام ساعت یک بامداد روز سه شنبه، ۲۸ مرداد ماه ۱۳۹۳، در سن ۸۷ سالگی دار فانی را وداع گفت. پیکر او با حضور انبوهی از مردم، ادیبان و هنرمندان از مقابل "تالار وحدت" تشییع و در بهشت زهرا در مقبرۀ خانوادگی، در جوار پدر، به خاک سپرده شد.

آثار

اولین مجموعۀ شعر سیمین در اسفند سال ۱۳۲۹ با نام "سه تار شکسته" منتشر شد. پس از آن دفتر‌های شعرِ "جای پا" در سال ۱۳۳۵ و "چلچراغ" در سال ۱۳۳۶ از سیمین به انتشار رسید. این ۳ مجموعه سرشار از مضامین عاشقانه، عواطف عریان زنانه و احساسات انسان‌دوستانه بودند.

در اواخر دهۀ ۳۰، تحت تأثیر شاعران شعر نو، زبان و تخیل رمانتیک به اشعار سیمین رنگی تازه بخشید. که آثار این تحول در چهارمین دفتری که از سیمین -در سال ۱۳۴۲- به چاپ رسید ،با نام "مرمر"، قابل مشاهده است.

مجموعه شعر رستاخیز که در سال ۵۲ به انتشار رسید، تجلی جدیدی از مضامین اجتماعی در غزل پارسی بود. بعد از این مجموعه‌های "خطی ز سرعت و آتش" در سال ۶۰، "دشت ارژن" در سال ۶۲، "گزیده اشعار" در سال ۶۷، "درباره هنر و ادبیات" در سال ۶۸، "آن مرد، مرد همراهم" در سال ۶۹، "کاغذین جامه" در سال ۷۱، "کولی و نامه و عشق" و "عاشق تر از همیشه بخوان" در سال ۷۳، "یک دریچه آزادی" در سال ۷۴ ، "با قلب خود چه خریدم" در سال ۷۵، "مجموعه اشعار" در سال ۸۲ و "یکی مثلاً اینکه" در سال ۱۳۸۴ منتشر شدند.

او همچنین ترجمه فارسی کتاب "شاعران امروز فرانسه" اثر پیر دوبوادفر را در سال ۱۳۷۳ در کارنامۀ خود دارد.

سیمین بهبهانی در سال ۱۳۹۰ زندگی نامۀ خود را در کتابی با عنوان "با مادرم همراه" منتشر کرد.



نمونه اشعار


دلم گرفته ای دوست...

دلم گرفته ای دوست، هوای گریه با من

گر از قفس گریزم، کجا روم، کجا من؟

کجا روم؟ که راهی به گلشنی ندارم

که دیده بر گشودم به کنج تنگنا من

نه بسته‌ام به کس دل، نه بسته دل به من کس

چو تخته پاره بر موج، رها... رها... رها... من

ز من هرآن که او دور، چو دل به سینه نزدیک

به من هر آن که نزدیک، از او جدا جدا من

نه چشم دل به سویی، نه باده در سبویی

که تر کنم گلویی، به یاد آشنا من

ز بودنم چه افزون؟ نبودنم چه کاهد؟

که گویدم به پاسخ که زنده‌ام چرا من؟

ستاره‌ها نهفتم، در آسمان ابری

دلم گرفته‌ای دوست ، هوای گریه با من




دوباره می‌سازمت، وطن !

دوباره می‌سازمت وطن! اگر چه با خشت جان خویش

ستون به سقف تو می زنم، اگر چه با استخوان خویش


دوباره می‌بویم از تو گل، به میل نسل جوان تو

دوباره می‌شویم از تو خون، به سیل اشک روان خویش


دوباره یک روزِ روشنا، سیاهی از خانه می‌رود

به شعر خود رنگ می زنم، ز آبیِ آسمان خویش


کسی که « عظم رمیم» را ،دوباره انشا کند به لطف

چو کوه می‌بخشدم شکوه، به عرصۀ امتحان خویش


اگر چه پیرم ولی هنوز، مجال تعلیم اگر بُوَد،

جوانی آغاز میۀکنم ،کنار نوباوگان خویش


حدیث حب الوطن ز شوق، بدان روش ساز می‌کنم

که جان شود هر کلام دل، چو برگشایم دهان خویش


هنوز در سینه آتشی، بجاست کز تاب شعله‌اش

گمان ندارم به کاهشی، ز گرمیِ دودمان خویش


دوباره می‌بخشی‌ام توان، اگر چه شعرم به خون نشست

دوباره می‌سازمت به جان، اگر چه بیش از توان خویش






پایان انتظار

مرا هزار اُمید است و هر هزار تویی

شروع شادی و پایان انتظار تویی


بهارها که ز عمرم گذشت و بی‌تو گذشت

چه بود غیر خزان‌ها اگر بهار تویی؟


دلم ز هرچه به غیر از تو بود خالی ماند

در این سرا تو بمان، ای که ماندگار تویی


شهابِ زودگذر، لحظه‌های بوالهوسی است؛

ستاره‌ای که بخندد به شام تار تویی


جهانیان همه گر تشنگان خون من‌اند

چه باک زان ‌همه دشمن؟ که دوستدار تویی


دلم صراحیِ لبریزِ آرزومندی‌ است

مرا هزار امید است و هر هزار تویی



ما را در تلگرام دنبال کنید.


۰
۰
نشریهٔ بارقه
نشریهٔ بارقه
نشریۀ انجمن علمی-فرهنگی دانشکدۀ مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف (رسانا)
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید