
همه ما از ریاضی متنفریم. حداقل، اکثر ما نه همه. باور کنید حتی انیشتین هم از ریاضی متنفر بود! قصد ندارم در این مطلب، از ریاضیات و تنفرمان و یا تاریخچه و عجایبش حرف بزنم.
امروزه، شاید هم همیشه از ابتدا، زندگی ما مانند ریاضی سخت و منجزر کننده هست. من در این متون، دنبال مقصر نمیگردم. دنبال، ریشه و علل میگردم. تا شاید، آنهم شااایدد، راه حلی را یافتم. میدانم. بسیار ناامید کننده هست.
هنگامی که برای خود غذا درست میکنید، و یادتان میرود، ادویهها را اضافه میکنید، از خود میرنجید. و گاها زیادی بزرگش میکنید و میگویید، چرا مدرسه به ما این را یاد نداد!
آری! این وظیفه مدرسه بود! آنها باید به ما یاد میدادند. اما به جای آن به ما مشتق یاد دادند. آیا مشتق به ما یادآوری میکند چه زمانی باید ادویه را اضافه میکردیم؟ و یا اینکه حتی به ما بگوید، پشت دستت را نسوزان؟ نه!
مدارس آنقدر بر خلاف اسم و هدفشان، بی مسئولیت هستند و این چیزها را گردن نمیگیرند. اما خوشبختانه، چیزی وجود دارد که مسئولیت این کارها را بر عهده میگیرد. تجربه! بلی! درست خواندید.
شبی با یکی از دوستانم هماهنگ کرده و سپس سر محل مشخصی، حضور یافته و سپس به پیاده روی و بیرون رفتن کردیم. دوستم، کمی از من افسردهتر بود و من میدانستم، یا موضوع شخصی هست و یا موضوعی که نمیخواهد دربارهاش صحبت کند. میدانستم اگر درباره آن صحبت کنم، باعث بدتر شدن حالات چهرهاش میشود. بنابراین، دنبال هر بهانهای بودم که با اشاره در خیابان به او، حواسش را پرت کنم و او را به لحظه حال بیاورم. در آخر تصمیم گرفتیم، در یک اغذیه، ساندویچ بخوریم. او ترجیح داد در میز بیرون غذا بخورد. پیاده رو خلوت، اما خیابان پر از تردد ماشنها بود. ما نشسته و زیر آسمان سیاه شب، زیر بام شهر، در حال تعقیب عبور مردم بودیم و در انتظار آماده شدن شام.
دوستم دهان باز کرد و گفت: میدونی! تو این سالها، به این نتیجه رسیدم که کاش بجای این همه مدرسه که در اون تحصیل کردم، در مدرسهای تحصیل میکردم که در شهرمان هست و همه آدرسش را میدونن. اتفاقا کیفیتش بسیار بالاست. همه چیز در اون تدریس میکنند! حتی چیزهایی که هنگام ورود به دانشگاه میفهمی، یاد میدهند.
من تعجب کردم و گفتم: جدی؟ پس چرا من نمیدونستم؟!
در جوابم آهی کشید و گفت: چون هیچ کس نمیخواد توش تحصیل کنه!
با تعجب گفتم: چرا؟! اصلا اسم این مدرسه رو به من بگو!
آه بسیار طولانیای کشید و نگاهش را به خیابان و ترافیک نور برگرداند و گفت: افسوس که هیچ مدرسهای بالاتر از این مدرسه نیست. که نامش تجربه است و شهریه آن عمر!
من که هرگز از او چیزی نشنیده بودم که متعجبم کند، تعجب کردم و همین تعجبم برای اولین بار از او، بیشتر متعجبم کرد. او راست میگفت. هر لحظه زندگی درس است. اما هیچگاه به وجود آن آگاه نیستیم. مانند ریاضی تلخ است.
او اضافه کرد: چرا در درس تجربی، به ما تجربه یاد نمیدن؟!
چرا در درس اقتصاد، به ما پولدار شدن در همین سن را یاد نمیدن؟!
چرا در درس فلان، فلان چیز را یاد نمیدهند؟!
انبوه سوالاتی را که دوستم آن شب میپرسید، هرگز او را اینگونه ندیده بودم. کس ديگری بود. او بود، اما خودش نبود.
زندگی ما را مانند مهرههای شطرنج به جان هم میانداخت. هیچ کس از این حقیقت، که هر لحظه، لحظه درس گرفتن هست، خوشش نمیآمد. یا زندگی تاس را اشتباه انداخته است، یا بشر. یا جبر زندگی، جبر شیون هست یا چشم انسان کور. هرچه مینویسم و تامل میکنم، چیزی جز دو کلمه به ذهنم نمیرسد. کور و پنجره!
یکی از عجایب جهان این است که، دستیست که همیشه بر ما مغلوب است، و استعدادش آن است که در ژرفا اندیشه، هیچ جز سیاهی نمیابیم. یا آن دست ما را کور خلق کرده، یا خود آنقدر از درکش عاجز بودیم که خود را کور کردیم.
سپاس از دوست خوبم، تهمتن، که یکی از کامنتهای او منجر به تولد نگارش این مطلب چرک شد.
بردیا زیبابافی