
اعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سيدنا محمد و آله الطاهرين
عرض سلام و ادب خدمت همهی برادران و خواهران محترم، و آرزوی قبولی طاعات و عبادات، امیدوارم که از همهی لحظات و همه دقایق و ساعات گرانبهایی که در اختیارمان هست، به احسن وجه استفاده کنیم. علی الخصوص این دقایقی که در این مکان مقدس و در این جمع دور هم هستیم، بتوانیم ازمعارف و معنویاتی که خدای متعال برایمان فراهم کرده، استفادهی خوبی بکنیم.
به فراخور مطلبی که در روزهای گذشته در ذهن بنده بود و مراجعاتی در این زمینه به بنده شد، آن هم به خاطر مناسبتی که فردا هست؛ روز وحدت حوزه و دانشگاه، نکتهای به ذهنم رسید، بیربط به این مطلب هم نبود، اما مستقیم هم درباره این عنوان نمیخواهم خدمتان صحبت بکنم، آن بحث را لازم و ضروری دیدم که با برادران محترم و خواهران محترم مطرح بکنم و آن هم مطلبیست که من با این آیه شروعش میکنم،
اهل کتاب به سوی یک کلمه
خدای متعال خطاب به رسول مُکَرم اسلام فرمود:
"قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ" ای اهل کتاب بیاید به سوی یک کلمه، یک حرف_کلمه در زبان عربی معنای واژه نمیدهد، به معنای سخن، قول_ حرف مشترک بینمان "أَلا نَعْبُدَ إِلَّا الله" که آن حرف مشترک بین ما چیست؟ جز خدا را نپرستیم "وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا" و هیچ کس را هم شریک او نگیریم "وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ" و هیچ کداممان آن دیگری را "رب من دون الله" یعنی آقا بالا سری که بخواهیم از او اطاعت و تبعیتی که آدم باید از رب خودش بکند، نداشته باشیم.
ببنید این تعبیر، خب آدم وقتی میشنود و بعد هم آن را میگذارد کنار تعابیر دیگری که در قرآن هست، مبنی بر اینکه خب درباره یهود و نصاری مطالبی ما در قرآن داریم، که خب آدم احساس میکند که یک معارضهای وجود دارد، یک فضایی را قرآن ایجاد کرده، در مقابل آنها، نه در همراهی با آنها، مثلا "وَلَنْ تَرْضَى عَنْكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ" مثلا آیات سوره مبارکه جمعه، که اهل کتاب همچین اوصافی دارند، اینها درواقع ولشان کنی، دوست دارند هزار سال در این دنیا باشند، میترسند از آن چیزی که پیش فرستادند و اعمال خوبی ندارند و آیات فراوانی که علی الخصوص درباره یهود در قرآن داریم. خب این چجوری میشود؟ اینها چجوری با هم جمع میشود؟ یک نکتهای را دقت بکنیم، آیا خدای متعال نبی خودش را، انبیاء خودش را، وقتی به سوی ملتها، به سوی امتها، به سوی مردم میفرستاد، برای این بود که چندپارگی ایجاد بکنند؟ یا برای این بود که به سمت وحدت، به سمت توحید ببرند اینها رو؟ ببنید تَعَمُدا هم دارم وحدت و توحید را با هم میگویم.
مترفین و ملأ چه کسانی بودند؟
ممکن است بگوید که بستگی دارد، بستگی دارد به این که چه کسانی در مقابل انبیاء الهی صف کشیده باشند، من میگویم نه خیلی بستگی ندارد. در خود قرآن، فرموده که در مقابل انبیا الهی چه کسانی صف میکشیدند؟ و تودههای مردم کجا بودند؟ ما در آیات قرآن، دستههایی از افراد بهمان معرفی شدهاند _حالا نام میبرم_ که نه در یک قوم و دو قوم و یک نبی و دو نبی، به تعبیر قرآن، هر پیامبری که فرستادیم، اینها مقابل انبیا ایستادند. هر سخن حقی را که از طریق پیامبرمان میخواستیم به امتها بفرستیم، یک عدهای بودند، اینها صدایشان درآمد. اینها چه کسانی بودند؟ به تعبیر قرآن، مترفین، ملأ. ملأ و مترفین چه کسانی هستند؟ به ترجمه فارسی اگر بخواهیم بگوییم، اشراف ترجمه خوبیست. البته واژهها در ذهن ما جور دیگری کد خورده، فعلا کمی روی معنای لغوی بیایید. اشراف، یعنی کسانی که به وضعیت مالیشان در این لفظ یک اشارهای میشود، و آن هم اینکه، مثلا خوشگذرانند، یا به جهت مادی، در یک رفاه فوقالعادهای قرار دارند، اما، این اما دارد، _یعنی هر رفاه مادیای در این تعبیر مذمت نمیشود_ اما این رفاه مادی موجب این شده که اینها اساسا به یک طبقه تبدیل شوند، تبدیل شوند به یک دستهای با منافع خاص خودشان، با لوازم خاصی برای زندگیشان، و خلاصه مناسباتی که در امورات مختلف اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، هرچیزی که بتوانید با آن در جامعه دستهای را توصیف کنید، اینها با بقیه تفاوت دارند. برای خودشان تفاوت ایجاد کردند. و عملا یک طبقه شدند. طبقهای از افراد، که اینها را ما با همان لفظ اشراف توصیف میکنیم. مترف که در قرآن آمده، اسم مفعول از باب افعال است، اتراف. از ریشه ترف، ترف به معنای خوشگذرانیست. مترف یعنی آن کسی که خوشی زده زیر دلش، یک همچین چیزی.
آنها که جلوی دین ایستاده اند
ببینید از اینها که میگذرد، از این افراد که میگذریم، از آنها که در جامعه تبدیل به یک طبقه شدند، که این طبقهای که تبدیل شده، میتواند دیندار باشد، میتواند دیندار نباشد، این جالب است. دیندار که میگوییم یعنی چه؟ یعنی میتواند اساسا به اسم دین، این کارها را کرده باشد، یا نکرده باشد. یعنی نگویید جلوی انبیا الهی ایستاده، یعنی جلوی دین ایستاده دیگر. بله جلوی دین ایستاده، ولی خودش هم دینی دارد یا دینی هم در جامعه درست کرده است. آن کسانی که جلوی رسول مکرم اسلام ایستادند، مگر حرفشان کلا این بود که اصلا سخن از دین و الله و اینها به میان نیاور، اینها که مدعی کلیدداری کعبه بودند، این را دقت کنید، اشراف قریش که با همین تعبیر از بچگی یاد گرفتیم که وقتی پیامبر مبعوث شد، اشراف قریش دعوت او را نپذیرفتند، خب آن اشراف قریش چه کسانی بودند؟ اینها کسانی بودند که یا در موسم حج یک جایگاه جدیای برای خودشان داشتند، در آیات و روایت داریم که پیش پیامبر میآیند و میگویند ما کلیددار کعبهایم، تو آمدی خداپرست بودن به ما یاد بدهی؟ یا در تعابیری که داریم، ای پیامبر برو از آنها بپرس که کی همه آسمانها و زمین را آفریده؟ "لیقولون الله" سر الله مسألهای نداشتند، ولی این طبقه، اتفاقا با یک فضای دینی، با فضایی که ادعا میکرد که دین مردم، مناسک دینی مردم در دست من است، و تو داری با این چیزها معارضه میکنی، نه اینکه بیایند خیلی حرفشان را صریح بزنند، بگویند شما با منافع مادی ما درافتادی، ما نمیخواهیم حرفت را بپذیریم. اتفاقا با ظاهر مذهبی مقابل همچین چیزی میایستادند. یا آنجایی که میگفتند تو داری به "آلهه"، به آن واسطههایی که خدای متعال قرار داده و ما نمادی از آن واسطهها را آفریدیم، در کعبه گذاشتیم، این طرف و آن طرف گذاشتیم، داریم اینها را عبادت میکنیم درافتادی و نمیترسی این خدایان به تو خشم بگیرند؟ حرفی که به حضرت ابراهیم میزدند، چه بود؟ میگفتند با این بتها اینگونه صحبت نکن، اینها خشمشان میگیرد. این یعنی چه؟ این یعنی حرفشان را اساسا از یک پایگاه دینی میزدند. پس این طبقهای که داریم در موردشان صحبت میکنیم، لزوما اینجوری نیست که با دین نسبتی ندارند، اتفاقا در طول تاریخ این طبقه نسبت بدی با دین نداشتند، با دین و ایمان و اینها نسبت بدی نداشتند، با انبیا مشکل داشتند، این جالب است. (در جواب سوال: فکر کردم با این تعبیر روشن است، گفت دینی که به اینها نسبت میدهم یک دین پوچ و دین پوشالی است که صرفا یک ظاهر است، دینی که دستاویز آنها شده تا مردم و تودهها را از نزدیک شدن به دایرهای از قدرت و منافع آنها باز بدارد. من فکر میکردم تعبیرم روشن بود)
مسئله اصلی ما این است که خدای متعال به انبیاء دستور میدهد که با اینها هیچ وقت سازش نکند و در مقابل اینها کوتاه نیا. این قسمت محل بحث بنده است. با اینها، در مبارزه با اینها کوتاه نیا. مقاومت کن. اسمترار کن.
رهایی مستضعفین از چنگال ستمگران؛ وظیفه تمام انبیاء
حالا ما تودهای از مردم را داریم که این وسط هستند، این وسط گیر افتادهاند، منافعی این مردم ندارند که بخاطر آن منافع بخواهند به انبیاء ایمان نیاورند، اتفاقا با پیوستن به انبیاء یکسری از منافعشان تأمین میشود. مثلا به تعبیر شهید مطهری، یکی از اهداف مقدس انبیاء الهی تلاش برای آزادی طبقات مستضعفین و تودههای مردم از چنگال ستمگران است. تعبیری که شهید مطهری در کتاب آزادی معنوی دارد، شهید مطهری به یکی از تعابیری که حضرت موسی(ع) در مقابل فرعون به کار میبرد، تمسک میکند و میگوید ببین حضرت موسی(ع) نرفت فقط فرعون را دعوت کند، بعضیها اینگونه میگویند که خدا به حضرت موسی(ع) گفت که برو، به یک زبان نرمی او را دعوت کن و اگر نپذیرفت که هیچ. در صورتیکه گفت و گو این شکلی است که برای خدای متعال خود فرعون هم مهم است، که برو این را هدایت کن، ولی حالا هدایت نپذیرفت، تمام؟ موسی(ع) میرود، دعوتش را انجام میدهد، فرعون یک جواب سربالایی میدهد و یک تمسخری انجام میدهد، بعد تعبیر فوعون این است که ما خودمان تو را بزرگ کردهایم، چه میگویی؟ من خودم تو را بزرگ کردم، ما خودمان تو را رشد دادیم، آمدی داری جایگاه ما را زیر سوال میبری؟ جواب موسی(ع) این است "وتلک نعمة تمنها علی ان عبدت بنی اسرءیل" اینی که داری میگویی دستت درد نکند، اما آیا منت بر سر من مینهی، در مقابلش بنی اسرائیل را تبعید میکنی؟ تبعید کردن یعنی بنده کردن و برده کردن و مال خود کردن، یعنی آن مسألهاش جداست، حتی اگر شخص من زیر دین تو باشم، الان رسالت الهی من این است که از حقوق آنها دفاع کنم.بعد شهید مطهری میگوید ببینید، انبیا الهی برای این آمدند، و حضرت موسی(ع) بیخیال هم نشد، بیخیال آن تکه اول شد، که من چه کار کنم؟ هر چه میگویم ایمان نمیآوری. ولی آیا تمام؟ کار حضرت موسی(ع) با نپذیرفتن فرعون تمام است؟ نه، کار را ادامه میدهد، میگوید خب الان اینها را باید آزاد کنی، "ارسل معی بنی اسرئیل" بنی اسرائیل را به من بده، من ببرمشان، به سرزمین دیگری ببرم. خب ممانعت از سمت فرعون، ولی تمام نمیشود که بگوییم خب، این رسالتش را هم به گوش فرعون رساند و خیالش هم راحت شد که رسالت انجام شده است و باید برود. فرعون هم گفت نه و من عمرا همچین کاری نمیکنم. ادامه داد، ادامه داد، به معارضه عینی کف صحنه عملیات زندگی کشاند این را، صفکشی شد. تا آنجایی که قرآن میگوید همه ناامید شدند. خود موسی(ع) هم به قومش نمیگفت نه ببینید این اتفاق میخواهد بیفتد، اینطوری میخواهد بشود، تعبیر قرآن درباره خود انبیای الهی که درچنین حالتی رخ میدهد میگوید: "حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ" خود انبیا الهی به یک مرز عجیب و غریبی میرسند نزدیک یأس. آنها هم زبان حالشان این هست که "متی نصرالله" آن نصرت کی میرسد؟ "الا ان نصر الله قریب" نزدیک است صبر کنید، یک همچنین وضعیتی. حضرت موسی(ع) تا آخر قضیه را رفته. و بعد هم که خب نیل باز شد و عبور کردند و تازه بعدش چه داستانهایی داشتند. یعنی آدم نگاه میکند تا اینجا سختیهایی بود، سختیها کم هم نبود، علی الخصوص سختیهایی که بنی اسرائیل پیش از مبعوث شدن موسی(ع) کشیدند خود آن یک فصلی است که ما از آن آگاه نیستیم. کم دربارهش شنیدیم و گفتیم. ولی تازه بعد از اینکه اینها خودشان به یک تمکنی رسیدند، رسیدند به اینکه خب حالا خودمان باید یک کاری بکنیم، تازه آن موقع فتنههای عجیب و غریبی شروع شد، که خودشان پدید آوردند. قرآن تازه به اینجا خیلی میپردازد، انگار تکه اولش خیلی هم سخت نبوده. ابتلائات واقعی، تازه آنجا رخ میدهد. خب اینها را برای چه گفتیم؟ برای این، انبیای الهی یک همچین دردسرهایی، یک همچین سختیهایی... دقت بکنید، انبیای الهی میتوانستند بگویند راه من از اینها جدا شد، نه! حتی آنجایی که دوباره اینها رفتند، گوساله پرست شدند، باز نبی الهی داره با چه کسی درمیافتد؟ با آن سران این قضیه، میرود و با سامری درمیافتد، بعد دوباره به آن مردم میپیوند. _البته آن مردم باید تبعات تصمیماتشان را بپذیرند_ اینطوری هم نیست که حضرت موسی(ع) بگوید خب باشه دوباره همهچیز ریست شد، از اول! نه این کاری که کردید عواقبش این هست که این تعداد سال هم این بلاها را بکشید. اینطوری با شما رفتار بشود. ولی آیا این یعنی رها شدن کار؟ نه این اتفاقا یعنی ادامه کار. دقت بکنید، تعلیمات ادیان، تعلیمات انبیای الهی، تعلیمات دین مبین اسلام، همه به سوی این هست که همهی اینها را، همهی این توده ها را بکشاند و یکجا بیاورد، بیاورد بر سر یک حرف، بیاورد سر یک کار مشترک، نه اینکه بگوید من یک حرفی را میاندازم وسط و هرکس این را پذیرفت، پذیرفت، بعد برویم با بقیه دعوا کنیم. نه میرویم دعوا میکنیم با کی؟ دعوا میکنیم با آن کسی که این وسط موجب میشود که مردم نپذیرند. آنکسی که معارضه اصلی را انجام میدهد و شروع میکند.
مرزبندی راه نجات معارضه
یک نکتهای را من عرض بکنم که ما به یک معنا به فاطمیه نزدیک هستیم، هیئتها و اینها خیلیهایشان از الان شروع میکنند. من یک نکتهای که این وسط خیلی وقتها برام پیش می آید این است، حس میکنم هی هر سال به یک مرزهایی، به یک مدل حرفهایی، به یک مدل نگاههایی در این مناسبت نزدیکتر میشویم. آن چیزهایی که قبلا میگفتیم: نه آقا اینها را نباید گفت، نباید به ماجرا اینطوری نگاه کرد، ببینید یک ریشهای که به ذهنم میرسد، بدفهمی همین نکته است، که آقا الان ما باید یک مرزبندی خیلی دقیقی را با یک افرادی انجام دهیم و نه تنها مرزبندی، بلکه اصلا راه نجات در این معارضه است. بچهها این حرف را من دارم صریحش را میگویم. با خودتان نگویید نه کی این را میگوید، نه در دلها هست، به صراحت گفته نمیشود. بعضیها هم که خب به صراحت میگویند، و آن هم اینکه ببینید شیعه باید آن کار نهایی را شکل دهد و یک انقلاب شیعی در دنیا، ما را از وضعیتی که الان داریم و در دنیا هست، نجات دهد.
اهل کتاب
من یک سوال روشن دارم. "قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَىكَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِّن دُونِ اللَّهِ" این آیه را چه کار کنیم؟ این آیه را چه کار کنیم؟ که پیامبر اسلام دارد با یک تلاشی، شما "اهل الکتاب" قرآن را سرچ کنید، اصلا اینها در حاشیه نبودهاند، اینگونه نبوده که پیامبر مثلا با کفار قریش درافتاده، اهل کتاب هم این وسط یک حرفهایی میزدند، پیامبر هم یک جوابهایی به اینها میداده است، یکبار انصافا سوره مبارکه مائده را بخوانید، یک بار انصافا سوره مبارکه جمعه را با دقت بخوانید، سورههای فراوانی که شما میبینید، خود سوره مبارکه بقره، بلندترین سوره قرآن اصلا موضوع جدی این سوره اهل کتاب است. اهل کتاب هم یعنی چه؟ یعنی پیروان ادیان الهی، غیر اسلام، و به طور خلاصه یهود و نصاری در قرآن. که البته خدای متعال آن موقع که یهود و نصاری میگوید، به آن بدهایشان میگوید، آن موقع که اهل الکتاب میگوید، یک تعبیر عامی است. یک خرده آن سوالی که اول منبر مطرح کرده بودم را لو دادم! حالا با این دقت نگاه کنید. یهود و نصاری، آنهایشان بودند که خیلی یهود و نصاری میکردند. آنهایشان بودند که خیلی مدام تاکید میکردند بر یک تفرقی، که در قرآن میگوید که یهود گفتند که "لَيْسَتِ النَّصَارَى عَلَى شَيْءٍ" و نصاری گفتند: "لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلَى شَيْءٍ" یعنی دعوای اینها این بود که یهودیت باطل است، دعوای آنها این بود که نصرانیّت باطل است. جواب نبی مکرم اسلام :" بَلْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا" آیین ابراهیم. آیا منظور این آیه این است که آیین ابراهیم، نه موسی و عیسی؟ خب اینکه دوباره همان دعواست. اینکه دوباره همان دعوای یهود و نصاری است که! دوباره احیای همان دعواست. حرف پیامبر این است :"تَعَالَوْا". تعالوا در زبان عربی "بیایید" است. بیایید نه همین بیایید، شبیه lets است در انگلیسی. بیایید برویم با هم این کار را کنیم. "تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ" تصریح میکند. من حرفم این است هر وقت توانستیم این آیه را از قرآن پاک کنیم، این صفحه از قرآن را نعوذ بالله پاره کنیم، دور بیندازیم، این حرفها را بزنیم. بسمالله! دارم کمی یک معارضه پنهانی میکنم چون دقیق نگفتم روی سخنم با چه کسانیست، یک اشارههایی کردم.
یکی شدن در شعارهای حضرت امام
ببینید رفقا شعارهایی که حضرت امام در انقلابش مطرح کرد را ببینید. داشت مدام فرامیخواند به این یکی شدن یا نه؟ داشت به یک مدل رویکردهایی که ما الان به دینمان و مذهبمان و اینها داریم، تاکید میکرد؟ شعارهای حضرت امام را نگاه کنید "انقلاب جهانی مستضعفان" حتی اسلام هم درش ندارد! خیلی جالب است. "اتحاد مسلمین" ، "وحدت شیعه و سنی" ، "وحدت حوزه و دانشگاه" ،وحدت... وحدت... وحدت... . نکته چیست؟ آیا قابل فرض است که کسی بخواهد بگوید خب حضرت امام آمده بود یک صلح کلی بین همه ایجاد کند. از تمام این حرفها، من حرفم این است که از آن اتفاقا یک دعوا در میآید؛ دعوا با کی؟ با آن مستکبر؛ با آن کسی که دارد بذر همهی این اختلافها را میاندازد؛ با آن کسی که دارد از همهی این اختلافها سود میبرد.
اختلاف افکنی فرعون میان بنیاسرائیل
دربارهی خود فرعونش شما دقت بکنید؛ فرعون بنیاسرائیل را رها نمیکرد به خاطر این که بگوید نه نه ما یک ملت واحد هستیم، ما را متفرق نکن! اتفاقا در قرآن در توصیف فرعون گفته که او چه کار میکرد؟ اینها را دسته دسته میکرد؛ شیَع میکرد. بعد بعضی از اینها را پایین دست قرار میداد؛ "یَستَضعِفُ طائِفةً مِنهُم" دستهبندی و طبقهبندی، که یک طبقه حالا میشوند کی؟ اشراف. خب شما واقعا فکر میکنید اینها به انبیای الهی خواهند پیوست؟ معلوم است نمیپیوندند. معلوم است که منافع اینها با آن چیزی که پیامبران الهی میگویند نمیخواند. پراکنده شد، یک کم جمعش بکنم از یک سر، یک بار دیگر وارد بشوم، بگویم حالا حرف چیست.
نقطهی مشترک در پیروان انبیاء الهی
ببینید دین اسلام و همهی ادیان الهی، یا اینطور نگویم، همهی ادیان الهی اصلا تعبیر غلطی است؛ راه خدا، راه انبیای الهی، راه واحد انبیای الهی، برای این است که اتفاقا از کثرتها مردم را بکشانند، بیاورند سر یک سفره، سر یک حرف، سر یک راه. بله، با یک حرفهایی به هیچ رقم کوتاه نمیآیند؛ و آن هم این که از کلمهی توحید کسی بخواهد فاصله بگیرد. میگوید اتفاقا سر این نقطه باید بایستید! همانی که شما سریع از رویش میپرید. خب توحید، قبلهی واحد و ... اینها را که داریم، اما اختلاف ما بر سر این است که فلان.
بازی تعصبی نکن، بیخیال اختلاف هم نشو!
خب حاج آقا، یعنی اختلافات را بیخیال شویم؟ نه؛ مگر همان مثالی که به خاطرش منبر را شروع کردم (وحدت حوزه و دانشگاه) یعنی این که شما مثلا لباس روحانیت بپوشید یا من این لباس را در بیاورم؟ این که نیست! همه این را میفهمند که این نیست! به همین نسبت وحدت شیعه و سنی هم اصلا معنیاش این نیست که شیعه سنی بشود، سنی شیعه بشود. یک تعبیری هم گاهی در ذهن دوستان هست، وحدت شیعه و سنی را هم این طور میفهمند که سنی با ما کنار بیاید! او حاضر نیست کنار بیاید! او حاضر نیست سر چیزی کوتاه بیاید! او کوتاه بیاید؛ او برنگردد حرفهایی دربارهی ما بزند که مثلا ما این هستیم و ... . خودش حاضر نیست کارهایی بکند که از بعضی از این اتهامها ... . نمیگویم تمام رفتارمان بر اساس این باشد که دیگران به ما اتهام نزنند، نه. در طرف مقابل اگر فرد کلا دنبال بهانه است برای اتهام زدن، آنجا دیگر نمیشود آدم از کار خودش کوتاه بیاید. ولی او یک حرف مشخصی دارد؛ ببخشید راحت این را میگویم؛ مدام سانسور میکنم، فهم نمیشود حرف. عذرخواهی میکنم، جمع هم جمع دانشجویی و اهل علم و اینهاست. ببینید رفقا، خب در بین ما یک حرفی را گاهی میشنوید؛ مثلا میگویند که آقا این سنیها همهشان آره! (چون اینها این سخنرانیها را میگیرند، همین قسمت را جدا میکنند، بر ضد خود این سخنرانی) خب من یک حرف روشنی دارم. خب انتظار داری او هم همین تعبیر را به شما نسبت ندهد؟ میگوید آقا چه طور؟ بالاخره او هم به شما میگوید که شما صیغه که حکم اسلام نیست را حلال میدانید، پس شما هم همان طوری هستید. میگوییم نه! ببین ما فقهمان به این دلایل پیامبر این را گفت! خب آنها هم همین را میگویند که ما فقهمان ... . - نه! تو ببین فقهت این اشکال را دارد! - فقه تو هم این اشکال را دارد. دقت میکنید، تمام نمیشود این. این چیزی نیست که بشود سرش ... . من خیلی راحت به شما بگویم، سر این هیچ وقت به توافق نمیرسیم. هیچ وقت سر چنین مسئلهای به توافق نمیرسید. این انتظار که او حالا بیاید توی همهی مبانی مثلا کلامی و فقهی و اینها تجدید نظر بکند، خب شرمنده ببخشید مگر تو حاضری بشینی، یک نگاه چیز بکنی؟ او هم نمیکند این کار را. به هر دلیلی، میخواهد به دلیل تعصبات باشد، به دلایل حتی باطل باشد، مگر خود خدای متعال نمیگوید که در قرآن "یا ایها الذین آمنوا لَا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ" میگوید بابا به این بتهایشان فحش ندهید، دشنام ندهید، همان بتهایی که خدای متعال این همه در قرآن دارد با آنها مبارزه میکند، دارد ابراهیم(ع) را به خاطر بت شکنیاش تحسین میکند، بعد میگوید به اینها فحش ندهید که اینها برنگردند فحش بدهند، یعنی چی؟ یعنی بازی نرود در بازی تعصبی، دعوا دعوای حق و باطل باشد، دعوا که تعصبی شد، من با این هستم، تو با او هستی، چون تمامی ندارد، فحش و فحش کشی است، مدام طرف مقابل را بر آنچه که به آن اعتقاد دارد، محکمتر میکند، وارد این دعوا نشوید، نگفته است که احترام بگذارید به بتهایشان. این حرف همین جا هم هست، آیا اینکه من در یک بازی تعصبی با مذاهب دیگر وارد نشوم، آیا معنیاش این است که از فردا هم برای نمازم مهر نگذارم؟ کی همچین حرفی زده؟ آیا معنیاش این است که از مبانی کلامی خودم، از مبانی فقهی خودم، از تمام اینهایی که سعی کردم در یک میراث 14 قرنه، به یک حرف حق برسم، اینها را کنار بگذارم؟ اینکه اصلا شدنی نیست.
علت پافشاری نکردن حضرت علی برای خلافت
مسأله روشن است، من مسأله را عرض کردم، علی(ع) در یک روایتی، یکی از انگیزههای پافشاری نکردن بیشتر بر حق خودش در مسأله خلافت رسول الله را اینطور بیان میکند. یکی که میگویم، نه یعنی هفتاد دلیل است، این یکیاش است، ضعیف است، نه این تقریبا دلیل اصلی علی(ع) برای کنار کشیدن در این مساله است. در نهج البلاغه نیست، حالا آدرسش الان خاطرم نیست که بخواهم بگویم.
تعبیر علی(ع) این است، سالها بعد علی(ع) اینطور توصیف میکند، که پس از رحلت رسول مکرم اسلام، در جای جای بلاد اسلامی، ما کلی تازه مسلمان داشتیم، کلی آدمی داشتیم که نهایتا یکی، دو سال بود که به اسلام پیوسته بودند، چیزی ندیده بودند از اسلام، اصلا پیامبر را خیلیهایشان ندیده بودند. تصویری که از اسلام داشتند هم تصویر جامع و کاملی نبود، خیلی از اینها اصلا خیلی محکم هم نبودند، پیوسته بودند. همه که یک ایمان ناب نداشتند. من وضعیت اسلام را در آن روز وضعیت یک مشکی دیدم، که این مشک، دیدید عشایر و اینها این مشک رو باید با یک سرعت دقیق و... خلاصه کار ظریفیست، برای گرفتن محصولات لبنی و شیری که داخل این مشک میریزند، خیلی حساسیت دارد، خیلی حساس است، باید با یک سرعتی، یک ذره تندتر شود، ماستش مثلا چی نمیشود، یک ذره کندتر شود... علی(ع) میگوید من وضعیت اسلام را وضعیت این مشک دیدم، و اقدامی جدیتر از آنچه انجام دادم را شبیه این دادم که بروم با لگد بزنم این پخش زمین شود، نه اینکه این حالا...میگوید این آنقدر حساسیت نیاز داشت و آن کار، آن روز به این معنا بود که من بیایم، بزنم کلش بریزد، چیزی از اسلام باقی نماند، نه اینکه حالا چهارنفر کنار بروند، اینطوری میدید علی(ع)، که چیزی باقی نمیماند. آن تعبیری که بعد از خطبه فدک هم داریم، موقعی که حضرت صدیقه طاهره از مسجد به منزل برمیگردد، میبیند علی(ع) گوشهای نشسته، میگوید چرا اینطور نشستی، برای گرفتن حقت قیام نمیکنی؟ یک تعابیر جالبی هم دارد، که انقدر ضعیف گوشهای نشستی و بلند نمیشوی حقت را بگیری، علی(ع) میگوید همان موقع صدای اذان بلند شد، علی(ع) گفت اگر میخواهی صدای این اذان باقی بماند، کار باید در همین مرحله بماند. ببینید انتهای خطبه فدک این تعبیر هست؛ علی(ع) گفت اگر میخواهی صدای این اذان بماند، من نمیتوانم قیام کنم، من نباید قیام کنم. خب، حالا علی(ع) قضیه را آنطور میدیده، الان چیست؟ مثلا ما قضیه را اینجور میبینیم؛ "خب بله علی(ع) یک مصلحتی دیده" تو چرا نمیبینی؟ اصلا از سر مصلحت چرا آنطور نمیبینی؟ من که میگویم حتی بالاتر از مصلحت است. ما چرا اینطور قضیه را نمیبینیم؟ ما چرا به این سمت حرکت نمیکنیم؟
باید برویم دنبال خود مردم
حالا آخرین نکتهام این باشد، دقت کنید، ما الان خیلی هنر کنیم، دنبال آدمهای مردمی هستیم، من فکر میکنم ما الان از این هم باید عبور کنیم، دنبال خود مردم... یعنی چه؟ ببینید طرف خیلی هنر کند مردمی میشود، مردم نمیشود آخرش هم. مردمی شدن خیلی کار سختی نیست، چرا؟ چون چهار تا حرفی بزنی که آنها خوششان بیاید، مثلا بگویی آی مردم باید حق اعتراض داشته باشند، مردم فلان... واقعا کار مشکلی نیست، تجربهای که من کردم. بالاخره آخوندیم، منبری برویم، در این منبر شروع کنیم بگوییم امروز مردم چقدر سختی میکشند، فلان...الان دیگر البته همه دارند این را میگویند، من حس میکنم اتفاقا هرچه بیشتر به این دامن میزنیم داریم بیشتر تاکید میکنیم. طرف توی مردم نیست، باید سعی کند درد مردم را داشته باشد. خب درد مردم را داشته باشی، یعنی تو کس دیگری هستی، حالا درد مردم را هم دوست داری بچشی، یا همهاش میگویی مردم مثلا نگرانند، خب تو کی هستی مگر؟ تو هم مردم نیستی؟ من مدام بگویم مردم، با توده مردم فلان... اینکه اینطوری ببینیم خودمان را، صفوفمان را این شکلی شکل دهیم، و ید واحده شویم، و وحدت پیدا کنیم.
وحدت حوزه و دانشگاه
بهانه من خیلی ربطی نداشت به عرائضی که عرض کردم، اما همانجا هم این جاریست دیگر. ما عرض کردیم مثلا وحدت حوزه و دانشگاه، که مطرح میشود، آنها هم از این جنس است دیگر. تا من نگاهم به دانشگاهی این باشد که خب آنها یه کفریاتی هم دارند میخوانند، ما باید این علم حقیقی الهی که نور است و در حوزهها خوانده میشود را باید به اینها... خب در آن حوزه هم کلی ادبیات و صرف و نحو و اصول و ... تا برسی به اینها...چه فرقی دارد؟ به قول آقای جوادی آملی این فعل الله است دیگر، این هم دارد فعل الله را مطالعه میکند. تا بخواهد نگاه این باشد، هیچ اتفاقی نمیافتد، نگاه شما هم از آن طرف این باشد، همین است. حوزوی و دانشگاهی، هر تعبیری بعدش میخواهید، بگذارید، شیعه و سنی، فرق اسلامی، مستضعفین جهان، به سوی یکی شدن، به سوی واحد حرکت کردن. ببخشید اگر جسارت کردم، اگر چی کردم، آن تنبهی هم که دوست داشتم اتفاق بیفتد، نمیدانم چقدر گرفت، امیدوارم بشود بیشتر دربارهاش صحبت کنیم. نگرانیهایی واقعا در این زمینه وجود دارد. که ما داریم یه طور خاصی میشویم در این قضیه. داریم یه طور خاصی فقط خودمان را میبینیم. و این در پیوستگی با به تعبیر قرآن حتی با ادیان دیگر، نه فقط با فرق دیگر اسلام...
امیدوارم که خدای متعال ما را ببخشد و بیامرزد به برکت صلواتی بر محمد و آل محمد.
ذکر مصیبت امشب
فرمودند که ذکری که برای امشب در نظر گرفته شده، ذکر مصیبتیست از سه ساله ابی عبدالله. همین اتفاقاتی که در همین هفت، هشت سال گذشته در همین منطقه خودمان دارد میافتد را شما با همین حرفهایی که من مطرح کردم ببینید. ببینید چه اتفاقی میافتد که دو جبهه در مقابل هم شکل میگیرد، این به آن میگوید حرامی، آن به این میگوید حرامی. چجوری دارند میبینند مساله را؟ مساله به کجا کشیده میشود؟ همین اتفاق را بیایید در سال ۶۰، ۶۱ هجری، ببینید چطور بوده؟ ببینید یکی از تعابیری که معارضین امام حسین(ع) به کار میبردند تعبیر خارجیای بوده. خارجی نه یعنی اینکه ما از سمت مثلا شامیم، از سمت عراقیم، تو از سمت حجازی، از خارج از محدوده ما، خارجی که جمعش هم میشود خوارج، یعنی چه کسانی؟ کسانی که از دین خارج شدند. از راه مسلمین خارج شدند، علیه امام مسلمین خروج کردند. ببینید قضیه را چجور میدیدند. این نگاه آن طرف انقدر غلیظ است. حالا سیدالشهدا که آن تعابیر را به معاویه میگوید، در نامهای سیدالشهدا میدانید بعد از اینکه جنایاتی از معاویه نقل شده درباره یاران علی بن ابی طالب، بلایی که مثلا سر حجربن عدی آورد و یاران حضرات اهل بیت، بعد در تعبیری به امام حسین گفت که دیدی ما با یاران پدرت چه کردیم؟ ما آنها را کشتیم، مصلوب کردیم در شهر، گرداندیم، کفنشان کردیم و بهشان نماز خواندیم و دفنشان کردیم، یک تعبیر این شکلی. سیدالشهدا در جواب معاویه اینطور نوشت در نامهای: میدانی فرق ما با شما چیست؟ ما اگر دستمان به یاران تو برسد، میکشیمشان، اما نه کفن میکنیم، نه بهشان نماز میخوانیم، نه دفنشان میکنیم. تعبیر را ببینید. چرا سیدالشهدا این را میگوید؟ چون میگوید تو معاویه را من مسلمان نمیدانم، کافر میدانم. همین سیدالشهدا آیا همین نگاه را کشاند، آورد در روز عاشورا در چشم معارضینش کرد؟ تفاوتی که در منبر هم خدمتتان عرض کردم، تفاوتی که اولیا دین ما گذاشتند بین رئوس مستکبرین با توده. سید الشهدا حتی با کسانی در روز عاشورا میخواهد دستشان آلوده بشود به چه خونهایی، به آنها دارد چه میگوید؟ دارد تماما سعیاش را میکند برای هدایتشان. دارد میگوید بابا نفهمدید شما، مدام سخن میگوید، مدام صحبت میکند، مدام برایشان خطبه میخواند. سید الشهدا نماز میخواند بعضی از اینها میآیند، اصلا چه اتفاقات عجیب وغریبی دارد میافتد. بعد دارد که در روز عاشورا حضرت گریه کرد، گریست، گفتند چرا گریه میکنید حضرت؟ حضرت فرمود که دارم برای حال اینها گریه میکنم، که به خاطر من میخواهند بروند در جهنم. و بعد از آن طرف چه اتفاقی افتاد؟ موقعی که میخواستند اسبهایشان را آماده کنند، حرکت کنند، تعبیر این بود که حرکت کنید، ای سپاهیان خدا. تعبیرشان این است. تعبیر آن ابن زیاد ملعون در تواریخ که نقل شده، خطاب به مسلم، که آقا این است طلب دنیا کردن، این است طلب حکومت کردن، اینطور قضیه را چیز کردند... و کار به جایی رسیده که موقعی که اُسرا در شام، در مجلس یزید حاضر شدند و آن اتفاقات افتاد. کسی جسارت بکند، به خودش حق بدهد، برگردد از یزید این طلب را بکند، بگوید که این دختر را به کنیزی به من بده...
صلی اللهُ عَلَیک یا ابا عَبدِالله
صلی اللهُ عَلَیک یا ابا عَبدِالله
صلی اللهُ عَلَیک یا ابا عَبدِالله