وقتی ۱۷، ۱۸ بودم مشکل تمامی بشریت رو تو فراموشی میدیدم؛ از فراموشی گذشته و تاریخ، چون تکرار پذیر هستن و فراموش کردنشون آدم رو به دوباره تجربه کردن چیزهایی که میشه تکرار نشه میندازه. اما زندگی همیشه به یه پاشنه نمیچرخه. درسته تاریخ رو باید به یاد آورد ولی زندگی شخصیتر همیشه با حافظهی خوب میونهی خوبی نخواهد داشت. چرا میخوام از مزیت و عیب فراموشی بنویسم، که شاید تکرار مکرراته؟ چون این شکلی مرور میکنم راهی که رفتم رو و باز میجورم که انتخاب درستی بود یا نه.
پس ذهن این رو داشته باشیم که نویسنده حافظهی به شدت خوبی داره، انقدر که میتونه جزئیات یک مکالمه با یک غریبه مربوط به چند سال پیش رو به خاطر بیاره. یا مثلا اینکه همکلاسی کلاس سوم دبستانش عاشق چه غذایی بود. با همچین حافظهای میشه تصور کرد صحبت از فراموشی چقدر سخته. حافظهی خوب و به خاطر سپردن جزئیات از یه نظر جذابه. تصور کنین بتونین با فکر کردن به دوستتون تمام خاطرات و جزئیات معاشرتهاتون رو به یاد بیارین. اینکه حس دوستتون وقتی فلان آهنگ توی یه کافه پخش شد چی بود، یا اینکه دوست داره چه چیز کوچکی و شاید نه چندان مهمی رو داشته باشه. انگار میتونین آدمهای اطرافتون رو بلد بشین، با ظرافت هرچه تمام. زیباست. مثلا میتونین دوستتون رو با چیزی خوشحال کنین که خودش اصلا یادش نمیاد دوستش داشته. بعضی وقتها دوستهام میگن تو چیزهایی از ما رو به خاطر میاری که خودمون هم یادمون رفته. حس جالبیه تا اینجاش.
حالا تصور کنین یه تجربهی سخت و دردناک در گذشته داشتین، اصلا بهش میگیم "تروما". درست همینجا حافظهای که مثل ساعت کار میکنه یقهی آدم رو میگیره. چون مدام به شما یادآوری میکنه اتفاقها و زخمهای قدیمی رو ناخودآگاه میبینین که گرفتار گذشته شدین و این کوچکترین ضررشه. مثلا من تجربهی دشواری توی گذشته داشتم، تجربهای که متاسفانه یه تروماست و یکی از پایههای واضح افسردگی. توی همهی این سالها تعمدا سعی کردم خودم رو به فراموشی بزنم، پاک کردمش از بخش خودآگاه ذهنم به طور کامل. انقدر که وقتی کسی از اون موضوع صحبت میکنه حس میکنم دارن به روایت زندگی یه نفر دیگه میپردازن، نه من. این تظاهر به فراموشی اگرچه طاقتفرسا بود اما انگار تا حدودی جواب داده. اما این همهی قضیه نیست و همونطور که گفتم گرفتار گذشته شدن کوچکترین ضرره. تصور کنین شما میخواین چیزی، حالتی، احساسی رو تجربه کنین، که با تجربهی ناخوشایند شما در یک حوزه قرار میگیره. شما یاد گرفتین اینبار چطور همهچیز رو مدیریت کنین، با احتیاط قدم برمیدارین، اما درست وقتی باید مصمم باشین یه تیر از گذشته میافته جلوی پاتون. یه دفعه هیبت زشت تروما ظاهر میشه و نمیذاره شما جایی، نوری، امیدی رو ببینین. استیصال احتمالا اولین حس آدمه تو این وضعیت. دیگران و خودتون (که الان پختهتر و باتجربهتر هستین) میگن و حس میکنین که میشه اعتماد کرد ولی ترس حس قویایه. اگه یه ذره حواس جمع باشی متوجه قضیه میشی ولی ترس تکرار گذشته لذتی که میتونی از چیزی ببری رو کم میکنه و این دردناک و اجتنابناپذیره. اینجاست که گاهی آرزو میکنی کاش حافظهت خوب کار نمیکرد.
پیچیدهست. این روزا خیلی درگیر اون استیصالم. تمام این سالها تلاش کردم برای تسکین اون تجربه یه وقت به چیزی که مناسبم نیست تن ندم، اما این خود نگه داشتن پیوسته شکل عادت شده و این خوب نیست. یه دوستی میگفت وقتی صد رو تجربه میکنی تجربههای بعد کم ارزش میشن. به نظرم این دقیقا همون نقطهی فشار حافظهست. همون جا که نمیذاره دوباره چیزی رو به شکل بهتری که نمیدونی تجربه کنی. فراموشی همیشه بد نیست اگر اثر مثبتش به خاطر بمونه.