به نظرم یکی از ( و نه لزوما یا نه همیشه) بهترینهای راههای یاد گرفتن ساز و کار یه چیزی، اشتباه کردن حین کار باهاش و حتی خراب کردن یه چیزایی اون وسطها است. چیزی که به زبان خیلی ساده بهش میگیم "گند زدن" و همون چیزی که در ادامه بهش میگیم "تجربه کردن یا تجربه شدن".
حساسیت بیش از حد برای اشتباه نکردن و نپذیرفتن هیچ شکلی از اشتباه کردن همون قدر ضرر داره که تعمدا تلاش کردن برای گند زدن میتونه ضرر داشته باشه. مثالش رو میشه توی افراد کمالگرا دید. حساسیت بیش از اندازهای که فرد به خرج میده تا اشتباه (به اصطلاح) نکنه، عملا با گرفتن تمرکزش، آدم رو بیشتر به سمت گند زدن پیش میبره.
خب مثلا من که احتمالا توی دستهی آدمهای کمالگرا قرار میگیرم و همیشه حلقهی کنترلیم با یه فیدبک منفی بزرگ بسته شده، گندهای اساسی بسیاری هم زدهم و این روزها که بنا به اجبار و صلاح فردی و جمعی توی قرنطینه هستیم تازهترین گند در حیطهی فعالیتهای کاری رو حین نصب یه فریمورک زدم و به این بهونه میخوام بگم که چطور "تجربه کردن" یه چیزی به من کمک کرده ساز و کار چیزای مرتبط باهاش رو چه تو زندگی روزمره و چه تو کار عمیقا و در اون حد یاد بگیرم.
وقتی خراب میکنی یا کاری میکنی که اوضاع خوب پیش نمیره انگار دست گذاشتی روی یه بخش حساس و شاید حیاتی یه فرایند و صاف زدی همونو خراب کردی، خب این نشون میده یا بلدش نبودی یا فکر میکردی بلدش هستی یا اصلا فرایند رو درست نشناختی، که همهش به یه چیز ختم میشه: اگه برات مهمه، ذره ذرهش رو یاد بگیری و سعی کنی ساختارش رو بفهمی. علاوه بر این به صورت خیلی ظریف شناختت از خودت هم کاملتر میشه به نظرم.
یکی از نمونههای گند زدن بامزهای که انجام دادم مربوط میشه به سالهای خیلی دور نوجوانی که به خیال اون موقع خودم میخواستم درایورهای کامپیوتر رو تمیز کنم و طی یه حرکت انتحاری نشستم دونه دونه فایلهای اصلی و حیاتی برنامههای ویندوز رو با این تصور که چون آیکون درست و حسابی ندارن از درایو C پاک کردن :) خب گند اساسی زدم ولی به اون واسطه و برای درست کردنش که البته نشد، افتادم تو مسیر اینکه درست یاد بگیرم اون تو چه خبره و یکی از راههای خراب کردنش رو یاد گرفتم که دوباره اون شکلی خرابش نکنم.
یا مثلا توی دانشگاه و توی یکی از آزمایشگاهها سه فاز برق رو طی یه اشتباه و چک نکردن و بی توجهی اتصال کوتاه کردم و بوم. که خب یاد گرفتن چک کنم، چک کنم، چک کنم و همیشه مانیتور کنم چی داره میگذره. یا مشکلی که حین دوآل بوت بالا آوردن لینوکس با ویندوز بهش برخوردم و باعث شد بیشتر با لینوکس و کلا سیستم درگیر بشم و بیشتر یاد بگیرم.
توی زندگی روزمره هم همینطور بوده و هست و اتفاقا احساسات رو خیلی بیشتر درگیر می کنه. ممکنه خیلی تلاش کنی که یه چیزی رو بینقص تجربه کنی اما همیشه سیستم تحت کنترل نیست، اغتشاش بهش وارد میشه، نویز میگیره یا اصلا درست موضوع و سیستم رو نشناختی و شناسایی نکردی و اینجاست که گند زدن یا بهتر بگم تجربه کردن اجتنابناپذیر و چه بسا خیلی خوب هم هست. اشتباه کردن و گند زدن در لحظه خیلی اذیتکننده است و حتی یه جون از جونای آدم کم میکنه ولی احتمال اینکه دوباره از اون سوراخ گزیده بشی یا دوباره همون اشتباه رو کنی خیلی کم میشه و یکی از راههای گند زدن هم کم میشه. اصطلاحا با تجربهتر میشی و به پایداری نزدیکتر. واضحه که شخصا تجربه کردن همیشه راه خوبی نیست ولی اگه شد هم با ملاحظاتی خطری نداره.
یه چیز دیگه هم این وسط خود به خود و کم کم یاد گرفتم که هر چقدر حواست (به خیال خودت) جمع باشه احتمال خطا هست ولی تجربه و توجه میتونه احتمالش رو کم کنه، برای همین همیشه لازمه یاد بگیری و همیشه چیزایی هست که یاد بگیری. خلاصه اولش اسم گند زدنه و غمانگیز ولی بعدش میشه تجربه.