
قبل از ثبتنام رسمی برای حوزه، روزی بعد از نماز ظهر و عصر با حاجآقا باقری صحبت میکردم و برای اولینبار، ایشان بهطورجدی سر صحبت را درباره حوزه آمدن با من باز کردند.
مسجد امام رضا علیهالسلام مسجد بینظیری بود. یک مکان بینظیر با معماری بسیار عالی. نمیدانم چه کسی نقشه این مسجد را کشیده بود و معمار آن چه کسی بوده؛ اما هر کس بوده تمام هنرش را برای ساخت آن به کار برده بود.
این مسجد حالوهوای معنوی عجیبی داشت. از آن جا که امام رضا علیهالسلام امام هشتم هستند، این مسجد هم بهصورت هشتضلعی طراحی شده. با هشت ستون که پایههای گنبد مدور آن را تشکیل میدهند. گنبد درست در وسط سقف مسجد قرار دارد و درون آن با آینههای سفید و سبز آینهکاری شده. زمانی که داشتند مسجد را آینهکاری میکردند هنوز یادم هست. همان سالهایی بود که تازه جزء بچههای آن مسجد شده بودم. آینهکارها فرشهای گوشهای از مسجد را جمع کرده بودند و همانجا مشغول کار بودند. واقعاً هم هنرمندانه کار میکردند. بعضی وقتها بالای سرشان میایستادم و به کارشان نگاه میکردم. اینکه چطور بادقت و ظرافت، آینههای شیشهای را برش میزدند و آیههای قرآن را در دل آینه شکل میدادند.
مسجد امام رضا علیهالسلام در حاشیه پارک بزرگ شهر ساخته شده. جایی که هر وقت از پنجرههایش به بیرون نگاه میکنی، ردیف درختان سبز را میبینی که تا چشم کار میکند ادامه دارد. تابستانها موقع نماز پنجرههای مسجد را باز میکردیم و نسیم سرد و آرامشبخش بود که مهمان جمع معنوی ما میشد.
بیرون مسجد، مجموعهای شامل نانوایی مسجد در طبقه پایین و خانه عالم در طبقه بالای آن قرار داشت. آن ظرف تر هم خانه خادم مسجد بود که بافاصله کمی از مسجد ساخته شده بود. کنار آن هم ساختمان کوچک مربعیشکل پایگاه بسیج قرار داشت. این ساختمان را از درون با یک دیوار نازک به دو قسمت تقسیم کرده بودند. یکی قسمت پایگاه بسیج خواهران و یک قسمت هم پایگاه برادران.
پشت پایگاه و بافاصله از آن، سرویسهای بهداشتی مسجد در یک زیرزمین قرار داشت. البته این سرویسها در اصل مال خود پارک بود نه خود مسجد. مسجد هم کنترلی روی آن نداشت و نمیتوانست؛ مثلاً در ساعتهای خاصی در آن را ببندد و استفاده از آن را محدود کند. برای همین بیستوچهارساعته باز بود و فضای بهداشتی مناسبی نداشت و ما هم از آن استفاده نمیکردیم مگر اینکه مجبور باشیم.
بههرحال در آن روز خاص و روزهای بعد از آن، چند بار با حاجآقا باقری درباره حوزه صحبت کردم. اولینبار هم درست زیر همان گنبد دایرهایشکل نشستیم و جدی سر صحبت را باز کردیم.
حاجآقا میدانست که من ریاضی فیزیک میخوانم و بین درسهای حوزه و ریاضی فیزیک تفاوت زیادی وجود دارد. ماهیت و سنخ این دو رشته از بیخ و بنیان با هم فرق دارد و ممکن است نتوانم از پسشان بربیایم؛ اما حاجآقا اینطور قانعم میکرد که اگر وارد حوزه شوم، بعد از سطح یک میتوانم برای لیسانس اقتصاد دانشگاه ثبتنام کنم و در رشته اقتصاد هم ریاضی کارایی زیادی دارد. اینطور هم حوزه را دارم و هم ریاضی را.
آن روزها شک داشتم که بتوانم از پس درسهای حوزه که از سنخ علوم انسانی بود کنار بیایم. نه اینکه کاملا با هم تفاوت داشته باشند بلکه بعضی از درس های حوزه تا حدی شبیه درس های رشته ریاضی است؛ مثل درس منطق و فلسفه و البته کلام.
البته بعداً نقشه حاجآقا باقری عوض شد. پیشنهاد ایشان این بود که حوزه و دانشگاه را در کنار هم بخوانم؛ یعنی سال اول حوزه را همراه با پیشدانشگاهی بخوانم و سالهای بعد را هم در کنار دانشگاه جلو ببرم. از نظر تئوری برنامه جذابی بود. هم به علاقه حوزویام میرسیدم و هم دانشگاه و رشته ریاضی و برنامهنویسی را داشتم.
بااینحال این برنامه اجرایی نبود. حوزه طلبه خود را با کسی شریک نمیشد؛ دقیقا همان طور که دانشگاه در سالهای اول تحصیل، همین کار را با دانشجوی خود انجام میدهد. طلبه باید تماموقت در اختیار حوزه میبود. فقط عده کمی تحت شرایط خاص و سختیهای زیاد میتوانستند این دو را با هم ادامه دهند؛ اما برای بیشتر طلبهها چنین چیزی غیرممکن بود. عملاً هم امکان چنین چیزی وجود نداشت. برنامه حوزه فشرده و سنگین بود. خصوصاً برای طلبه سطح یک که تازهوارد حوزه شده و خیلی از درسهای حوزه را قبل از آن، در دبیرستان و راهنمایی نخوانده.
قبل از آن از علوم مرتبط با حوزه فقط عربی و دینی خوانده بودیم. آن هم در سطحی بسیار پایینتر از چیزی که طلبهها در حوزه میخوانند. پس حوزه مجبور بود از ابتدا و در سطحی که برای حوزه موردنیاز هست، این علوم را به طلبه تدریس کند و این نیاز بهوقت زیادی داشت.
ضمناً هر طلبه موظف است در کنار درسخواندن، مباحثه هم داشته باشد که باز هم وقت بیشتری از طلبه میگیرد و عملاً طلبه نمیتواند به کاری غیر از درسخواندن در حوزه بپردازد... .