
نمیدانم از کجا، ولی «حاجآقا حسنی» ماجرای علاقه قبلیام به حوزه فهمید و همین هم سوژهای شد برای ایشان که به هم نزدیکتر شویم. خیلی از روزها بعد از نماز ظهر و عصر، دونفری در کوچهای که راه هر کدام از ما را به سمت خانهمان جدا میکرد، میایستادیم و دراینرابطه صحبت میکردیم.
البته که میلی به صحبت در این باره نداشتم. دوران تلاش من برای حوزه آمدن به سر آمده بود. رؤیاهایم همه به باد رفته بود و پا در مسیر دیگری گذاشته بودم. بااینحال به احترام ایشان، به صحبتهایشان، هر چند طولانی میشد؛ اما گوش میدادم.
از طرف دیگر باید رشته تحصیلی دبیرستان را بعد از اتمام سال اول انتخاب میکردم و انتخاب اول و آخر من، ریاضی فیزیک بود. خیلیها میگفتند ریاضی فیزیک آیندهای ندارد. تازه رشته تجربی در دبیرستانها سروصدا کرده بود و همهدانش آموزان به عشق پوشیدن لباس پزشکی شب را به صبح میآوردند. کلاس این رشته هم در دبیرستان ما از همه کلاسها شلوغتر بود. بااینحال اما روی انتخاب خودم پافشاری کردم و بعد از اتمام سال اول دبیرستان، وارد رشته ریاضی شدم.
انتخابم واقعاً انتخاب درستی بود. هر روز که میگذشت بیشتر در ریاضی غرق میشدم. بیشتر میخواندم و بیشتر لذت میبردم. حل مسئلههای ریاضی لذت عجیبی داشت. خود علم ریاضی هم علم خاصی بود. مجموعهای از قواعد خدشهناپذیر که هرگز استثنابردار نیستند و نقض نمیشوند. قواعد کمی که میشد با آنها میلیونها، نه، میلیاردها مسئله سخت و آسان را حل کرد.
ریاضی علمی مفهومی بود و حفظکردن در آن جایی نداشت. همین هم برایم جذابترش کرده بود. من اصلاً با درسهای حفظی ارتباط نمیگرفتم. حفظکردن، فشار زیادی به من وارد میکرد. هیچوقت هم نمرات خوبی در درسهای حفظی نداشتم. یادم نمیآید بعضی درسهای حفظی را از شانزده بالاتر گرفته باشم.
درهرصورت با انتخاب این رشته، از حوزه دورتر شدم. درسهای حوزه، از سنخ علومانسانی است. بعضی از درسهای حوزه در واقع سطح بالاتری از درسهای رشته علومانسانی است. ادبیات عرب، فقه و اصول، تاریخ اسلام، تفسیر، علوم حدیث، رجال و خیلی علوم دیگر که خاستگاه اصلی آنها حوزه علمیه بوده و بعداً بهصورت سادهتر در دانشگاه عرضه شده. درسهای اینچنینی، بیشتر حفظی هستند تا مفهومی. اگر هم مفهومی باشند، باز جنبه حفظی بیشتری نسبت به ریاضی دارند.
بعد از ورود به رشته ریاضی، هر روز از حوزه و روزهای گذشته دورتر میشدم بااینحال «حاجآقا حسنی» باز هم گاهوبیگاه با من در این باره صحبت میکرد. البته که هیچوقت در ذهن خودم این صحبتها را جدی نمیگرفتم و به آن به چشم حرفهای دوستانه نگاه میکردم. مثل هر دو نفر دیگری که با هم تبادل نظر میکنند و هر کسی درباره یک موضوع خاص نظری میدهد؛ اما لزوماً قرار نیست قانع شوند و نظر طرف مقابل را بپذیرند.
از سال اول دبیرستان، عضو کتابخانه شهرمان هم شدم. شهر ما شهر کوچکی است و فقط همین یک کتابخانه عمومی را دارد. حتی همینالان هم بعد از گذشت اینهمه سال، هنوز هم همان یک کتابخانه و در همان مکان قبلی مشغول فعالیت است. البته دستی به سر و روی ساختمانش کشیدهاند. ظاهرش بهتر از قبل شده اما دیگر صفای آن روزها را ندارد. آن زمان واقع جای قشنگتری بود. قفسههایی که بهموازات همدیگر در یک سالن کوچک چیده شده بودند. کتابهایی که بیشترشان کمی قدیمی بودند. حداقل ظاهرشان که اینطور نشان میداد؛ اما جلوه قشنگی داشتند. بوی خاصی همیشه در فضای کتابخانه پیچیده بود که هرگز نفهمیدم از کجا آمده و اصلاً بوی چیست؛ اما دقیقاً حس حضور در یک خانه باصفای قدیمی را تداعی میکرد. خانهای که هر وقت وارد آن میشدی، دلت نمیخواست به این سادگی از آن بیرون بیایی.
هر از چند گاهی چند کتاب جدید به این خانواده باصفا اضافه میشد. بیشترشان هم رمانهای کلاسیک بود. سارا کورو، زنان کوچک، شاهزاده و گدا، هاکلبری فین، تام سایر و... . شاید کتابهای دیگری هم بود؛ اما من بیشتر سراغ قفسه رمان و تاریخ و کتابهای مذهبی و ریاضی و فیزیک میرفتم. به موضوعات دیگر علاقه خاصی نداشتم مگر در حد آشنایی و دیدن کتابهای مختلف آن موضوع.
بههرحال از علومانسانی بیگانه نبودم. کتابهای مذهبی را هم میخواندم؛ اما نه بهعنوان اینکه یک روز قرار باشد رشته تخصصی و مسیر زندگیام باشد. حتی به رمان خواندن و نویسندگی هم جز در برههای کوتاه، بهعنوان مسیر زندگیام نگاه نمیکردم. مسیر زندگی من ریاضی بود و البته برنامهنویسی کامپیوتر...