نود و دو، عدد طلایی - قسمت شانزدهم

هر کسی ممکن است در زندگی اشتباهاتی داشته باشد. بعضی اشتباهات، کوچک هستند و به‌راحتی قابل‌جبران. بعضی دیگر اما به این آسانی درست نمی‌شوند.

اواخر خرداد سال نود و سه، در کتابخانه حوزه علمیه اَلِفیه - که قرار شد اسم واقعی‌اش را بنا به دلایلی نبرم - نشسته بودم و برای امتحانی که همه غیر از من داده بودند مطالعه می‌کردم. استرس نمی‌گذاشت درست و با آرامش جلو بروم. مدام تصویر زمانی در آینده که می‌فهمیدم امتحان را رد شده‌ام جلوی چشمم بود. کتاب هم انگار تمامی نداشت. هیچ‌کدام از مطالبش هم در ذهنم نمی‌ماند. هم به‌خاطر استرس زیاد آن روز و هم به این دلیل که از درس‌های حفظی بیزار بودم.

قبل از آن در دبیرستان هم اصلاً با درس‌های حفظی کنار نمی‌آمدم. امتحانات حفظی برایم کابوس بود. یک شکنجه وحشتناک که همیشه شب امتحان و حتی قبل از آن باید تحمل می‌کردم.

برای امتحانات حفظی، همیشه از چند روز قبل شروع می‌کردم به خواندن. بعضی وقت‌ها از یک هفته قبل شروع می‌کردم و بااین‌حال مطمئن نبودم بتوانم سر موقع محدوده را تمام کنم. بعضی از درس‌های حفظی را هم با همه تلاش، بیشتر از شانزده نگرفتم.

بااین‌حال در درس‌های مفهومی عالی ظاهر می‌شدم. ریاضی عشقم بود. حل مسئله‌های ریاضی می‌توانست تا ساعت‌ها مرا سرگرم کند. هر روز بعد از تعطیلی مدرسه، می‌رفتم داخل اتاقم و تا غروب مسئله ریاضی حل می‌کردم. یک سرگرمی فکری سالم.

به هر صورت آن موقع در کتابخانه دوباره حس شکنجه‌شدن به من دست داده بود و قرار بود تا دو سه روز دیگر که نتایج امتحان را ببینم، ادامه داشته باشد.

بعدازظهر بود که رفیق پدرم با من تماس گرفت. او هم همان روزها برای زیارت با خانواده به مشهد آمده بود. خانه کوچکی هم در این شهر داشتند. وقتی از شهر خودمان راهی مشهد شده بودم، همین آقا دنبالم آمد و مرا به مدرسه اَلِفیه برد. آن روز هم بعد از دو روز بی‌خبری، تماس گرفت و گفت که بعدازظهر دنبالم می‌آید. فردای همان روز، او و خانواده‌اش برای ادامه سفرشان از مشهد می‌رفتند. فکر کنم راهی شمال بودند. به‌هرحال می‌رفتند و من باید در خانه آن‌ها می‌ماندم تا وقتی که خانواده‌ام از راه برسند. خانه آن‌ها در آن چند روز، محل اسکان ما بود.

سر راه به سمت خانه این دوست خانوادگی، جلوی یک کتاب‌فروشی نگه داشت. می‌خواستم کتاب سیری در نهج‌البلاغه شهید مطهری را برای خودم بخرم. بعد از خرید، دوباره راه افتادیم و بعد زا چند دقیقه، ته یک کوچه بن‌بست تنگ متوقف شدیم.

خانه آن‌ها دقیقاً آخرین خانه ته یک کوچه بن‌بست بود. یک خانه دوطبقه که نصف یک‌طبقه‌اش زیرزمین و طبقه دیگر، بالای آن قرار داشت. خانه‌های شبیه آن و با همان سبک معماری در آن منطقه از مشهد زیاد بود. این را بعداً متوجه شدم. حیاط کوچگی هم داشت. یک باغچه کوچک در وسط حیاط و یک سرویس بهداشتی در گوشه آن.

خودشان طبقه بالا ساکن بودند و زیرزمین در اختیار مستأجر بود. یک خانواده سه‌نفره با یک پسربچه پنج‌ساله کوچک. این پسربچه در همان یک شبی که در کنار آن خانواده بودم، پدرم را درآورد. از بس سؤال می‌پرسید. مدام به اشیای دور و بروش اشاره می‌کرد و با زبان بچه‌گانه سؤال می‌پرسید: «این چیه؟». هر چقدر هم توضیح می‌دادیم دست‌بردار نبود. دوباره به همان چیز اشاره می‌کرد و همان سؤال قبلی را می‌پرسید یا اگر خیلی لطف می‌کرد، سراغ چیز جدیدی می‌رفت و دوباره همان آش و همان کاسه. خلاصه تا آخر شب داشتم به سؤالات «این چیه؟» و «اون چیه؟» این پسربچه جواب می‌دادم. این وحشتناک بود. وحشتناک‌تر از امتحانی که پیش رو داشتم.

فردا صبح، آن‌ها رفتند و من باید تا چند ساعت دیگر تنها می‌ماندم تا خانواده خودم از راه برسند. تقریباً هشت ساعت تنها بودم. در این چند ساعت کتابم را خواندم و دوش گرفتم.

برای امتحان، باید سوره جاثیه را هم حفظ می‌کردم. آن هم همراه با ترجمه!

ای خدا! حفظ، حفظ، حفظ! چقدر باید حفظ کنم؟ اصلاً چرا قید همه چیز را نمی‌زدم؟ چرا بی‌خیال مشهد نمی‌شدم و در همان مرکز استان درس نمی‌خواندم؟ چه اصراری بود که حتماً مشهد بمانم؟ اصلاً چه اصراری بود که حتماً طلبه مدرسه اَلِفیه باشم؟

خب! این قضیه برای خودش ماجرایی دارد... .

ماجرا به همین راحتی بود. کلاس کار!

من به اصرار خانواده‌ام به مشهد آمدم؛ چون به اعتقاد آن‌ها کلاس کار بالاتری داشت. باور داشتند تحصیلات عالی در شهرهای کوچک‌تر، وقت تلف کردن است. البته تا حدی هم حق داشتند. هرچه شهر کوچکتر باشد فضاهای آموزشی کوچکتر و بعضاً ضعیف‌تری هم دارد. خوبی شهرهای بزرگتر این است که امکانات بیشتری در اختیارت قرار دارد و به لحاظ آموزشی هم اگر واقعاً دنبال علم و یادگیری باشی زودتر پیشرفت می‌کنی. خب البته زندگی و درس خواندن در شهرهای بزرگ نقاط ضعفی هم دارد که اجتناب‌ناپذیر است. با این همه اما درس‌خواندن در مشهد؟ این واقعاً زیاده‌روی بود. می‌توانستند به شهر کوچک‌تر دیگری هم راضی باشند؛ اما نه! ذهنشان روی مشهد قفل شده بود و به کمتر از آن هم راضی نمی‌شدند.

برای همین تقریباً مجبور بودم این شهر را انتخاب کنم. قم که خیلی دور بود و خودشان هم انتظار رفتن به آن جا را نداشتند؛ اما از مشهد هم کوتاه نمی‌آمدند. مدرسه‌ای هم که انتخاب کرده بودم، واقعاً مدرسه علمیه خوبی بود. طلاب درس‌خوان را جذب می‌کرد و فضای علمی سطح بالایی داشت. کلاً مدرسه معروفی در سطح حوزه‌های علمیه کشور بود. طبیعی بود که چنین مدرسه‌ای، فرایند جذب سختی هم داشته باشد. واقعاً هم همین‌طور بود. خیلی از حوزه‌های علمیه به همان آزمون ورودی حوزه علمیه خراسان اکتفا می‌کردند؛ اما مدارسی مثل اَلِفیه برای خودشان چند مرحله آزمون دیگر هم داشتند که متقاضی باید همه را از سر می‌گذراند. به‌خاطر همین سطح بالای علمی، خانواده‌ام اجازه نمی‌دادند به کمتر از آن فکر کنم.

خب به آن‌ها حق می‌دادم. آن‌ها هم مثل هر پدر و مادر دیگری نگران آینده فرزندشان بودند. می‌خواستند در آینده سرم بالا باشد و برای خودم کسی باشم. درک می‌کردم اما نمی‌فهمیدم چرا وقتی برای ورود به این مدرسه این‌قدر داشت به من فشار می‌آمد، باز هم دست‌بردار نبودند؟

قصه خاطرات تلخ من از این جا شروع می‌شود...