
تعطیلات عید نوروز به آخر رسید و برای همیشه با گروه جهادی و بچههای باحال آن خداحافظی کردیم. شماره چند نفرشان را گرفتم؛ اما همهاش در تلاطم اتفاقات روزهای بعدی، عوضکردن گوشی، خرابشدن نرمافزارها و اتفاقات دیگری که افتاد، از دست رفت. فقط چند ماه بعد، با یکی از همان گروه چنددقیقهای صحبت کردم و این، آخرین ارتباط من با آن گروه بود.
خیلی دنبالشان گشتم؛ اما در شهر بزرگی مثل تهران چطور میشود چهل نفر آدم مشخص را پیدا کرد. الان که سالها از آن روزها میگذرد، احتمالاً آنها که مجرد بودند، ازدواج کردهاند، پی زندگی خود رفتهاند و شاید حتی از تهران هم مهاجرت کرده باشند. کسانی که آن روز جوان بودند، الان به نزدیک میانسالی رسیدهاند و اگر امروز ببینمشان، انسانهای پختهای هستند که سنشان از چهل سال گذشته است!
بههرحال آن روزها تمام شد و رودخانه همیشه جاری زندگی، مرا وارد مرحله جدیدی کرد. امتحان حوزه نزدیک میشد و سال تحصیلی هم داشت به آخر میرسید. کمکم باروبنهام را از دنیای دبیرستان جمع میکردم و عازم سفر به دنیای جدید حوزه بودم. میخواستم آخرین خداحافظیام با دبیرستان، باشکوه باشد. برای همین برای امتحانات آخر سال که نهایی هم بود خوب درس خواندم تا در آخرین روزهای حضورم در این جهان، در اوج با آن خداحافظی کنم.
آخرین جمعه ماه فروردین سال نود و سه، امتحان ورودی حوزه قم و یک هفته بعد در اولین جمعه ماه اردیبهشت امتحان حوزه خراسان برگزار میشد. علیرغم مخالفتهای گاهوبیگاه خانواده و تلاش آنها برای اینکه حداقل پیشدانشگاهی را بخوانم و بعد به حوزه فکر کنم، پنجشنبه، بیست و هشتم فروردین سال نود و سه، یک روز قبل از امتحان، راهی مرکز استان شدم. آزمون برای متقاضیان استان ما بهصورت متمرکز در مرکز استان و در یکی از دو حوزه علمیه معروف شهر برگزار میشد. امتحان حوزه خراسان، هفته بعد در حوزه معروف دیگر شهر قرار بود برگزار شود.
بههرحال با ماشین یکی از آشناها، راهی مرکز استان شدم و یکراست به حوزهای که قرار بود فردای آن روز محل برگزاری آزمون باشد رفتم. در حوزه به کوچهای تنگ با معماری قدیمی باز میشد. ظاهر ساختمانهای داخل کوچه، قدیمی بود. در حوزه و دیوار اطرافش هم نشان میداد حوزه با قدمتی است. واقعاً هم همینطور بود. قدمت حوزه علمیه به چند قرن میرسید و از بعضی حوزههای مشهد و قم هم قدیمیتر بود. با خودم فکر کردم طلبهها چطور در چنین جای قدیمی و تنگی زندگی میکنند؟ دلشان نمیگیرد؟ حالشان گرفته نمیشود؟ اصلاً چند نفر این جا درس میخوانند؟
وارد حوزه شدم و وای! داخل آن با بیرونش زمین تا آسمان فرق داشت. بر خلاف نمای بیرونی قدیمی، داخلش بزرگ و باصفا و البته جدید بود. دالانی تنگ که به جهانی بزرگ باز میشد.
قسمتی از مدرسه هنوز هم همان معماری قدیمی را داشت. شاید کمی هم مرمتش کرده بودند؛ اما در مجموع معلوم بود آثار باستانی است. قسمت دیگری از مدرسه اما کاملاً نوساز بود و در دوطبقه با معماری کاملاً مدرن در کنار قسمت قدیمی مدرسه جا خوش کرده بود.
پنجشنبه بعدازظهر بود و مدرسه کمکم تعطیل میشد. فقط طلبههای شهرستانی مانده بودند. وسط حیاط حوزه، حوض آب و باغچه باصفایی جا خوش کرده بود. حجرهها هم کنار هم و در دو طرف حیاط کنار هم ساخته شده بودند. در خیلی از حجرهها بسته بود. فقط آخرین حجره سمت راست نشانهای از حضور طلبهها داشت. با همان آشنایی که مرا با ماشینش آورده بود، به سمت همان حجره رفتیم و بله! چند طلبه شهرستانی که بهخاطر دوری راه نمیتوانستند آخر هفته به خانه بروند، در آن حجره در کنار هم زندگی میکردند. من هم خودم را مهمان آنها کردم. وسایلم را در حجرهشان گذاشتم و بعد زا حال و احوال و چاقسلامتی، سری به کتابخانه حوزه زدم.
خالی بود و ساکت. در گوشهای از کتابخانه چند کتاب قدیمی با کاغذهای پوسیده و جلدهای چرمی قدیمی رویهم تلنبار شده بود. معلوم بود واقعاً قدیمی هستند. چیزی از محتوایشان نمیفهمیدم. به زبان عربی و به خط دستنویس قدیمی و ناخوانا نوشته شده بود.
کتابها را بستم و سراغ کتابهای امروزی رفتم. یکی را انتخاب کردم و با خودم به حجره آوردم. حوصله کتاب خواند نداشتم. فقط چند صفحه را خواندم و بعد هم کتاب را کنار گذاشتم. به حیاط برگشتم و چند ساعتی تا تاریکی هوا همانجا پرسه میزدم.
فردا برای آزمون ورودی جلوی قسمت نوساز مدرسه صف بسته بودیم. قیامتی بود. از تمام شهرستانهای استان آمده بودند. همه هم منتظر باز شدن درهای سالن و فرارسیدن ساعت نه صبح و شروع آزمون.
قبل از شروع آزمون، یکی از علمای معروف شهر - که چند سال پیش به رحمت خدا رفتند - چنددقیقهای در سالن امتحان سخنرانی کرد و آزمون هم رأس ساعت نه شروع شد. تا نزدیک ظهر مشغول بودیم و بعد از آن، بلافاصله از حوزه بیرون آمدم و چشمانتظار روز اعلام نتایج آزمون که قرار بود یکماه بعد باشد، راهی شهرمان شدم.