
عید نوروز سال نود و سه فرارسید...
عید نوروزی متفاوت از تمام سالهای قبل...
دو هفته تعطیلات را بکوب برای حوزه درس میخواندم. منظم و طبق برنامه دقیق.
هر روز از ساعت هشت صبح تا ساعت چهار بعدازظهر، یک سر درس میخواندم. روزی هشت ساعت. ناهار را سر ساعت نمیخوردم. میگذاشتم برای همان ساعت چهار به بعد.
داد خانوادهام از این کارها درآمده بود. خیلی به خودم فشار میآوردم. بیشتر از همه، حفظی بودن درسهای آزمون حوزه اذیتم میکرد. برای آزمون باید درسهای دینی، ادبیات فارسی، زبان فارسی و عربی را امتحان میدادیم. این برای حوزه مشهد بود. حوزه قم مواد امتحانی بیشتری داشت. تست هوش، سؤالات تاریخ و یک سری سؤالات تخصصی مربوط به علوم حوزوی هم بود که برای حوزه علمیه قم باید امتحان میدادم. من هم قصد داشتم هر در هر دو آزمون شرکت کنم. هم قم و هم مشهد.
مگر فرق شان چیست؟
خب در واقع فرق دارند. حوزه علمیه در داخل کشور بهصورت یکپارچه اداره نمیشود. بهخاطر اداره راحتتر حوزهها در سطح کشور، حوزهها بین سه مرکز مدیریت جدا تقسیم شده است. این سه مرکز بر اساس مراکز قدیم حوزه علمیه انتخاب شدهاند؛ یعنی شهرهایی که در گذشته مرکزیت علمی داشتهاند، امروزه هم بهعنوان مرکز اداره حوزههای تحتنظر خودشان فعالیت میکنند.
مرکز مدیریت قم بزرگترین و معروفترین مرکز مدیریت حوزههای علمیه کشور است. با قدمتی طولانی به بلندای چند قرن. تاریخ دقیق تأسیس حوزه علمیه قم به قرنها قبل بر میگردد؛ اما کسی که این حوزه را در عصر حاضر دوباره احیا کرد، آیت الله شیخ عبدالکریم حائری بود. تقریبا صد سال قبل. بیشتر حوزه های علمیه کشور تحت نظر این مرکز مدیریت اداره میشود. از شمال گرفته تا جنوب، از غرب گرفته تا کمی مانده به شرق! همهجا جز بخشی که زیر نظر دو مرکز کوچکتر دیگر قرار دارد.
دومین مرکز مدیریت بزرگ کشور، مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان است. همانطور که از اسمش پیداست، حوزههای علمیه سه استان خراسان شمالی، رضوی و جنوبی توسط این مرکز اداره می شود.
مرکز سوم، مرکز مدیریت حوزههای علمیه اصفهان است که فقط شامل حوزههای اصفهان میشود. این مرکز، کوچکترین مرکز در بین مراکز سهگانه است و بهخاطر همین، اطلاع زیادی از برنامه آن ندارم؛ اما حوزههای علمیه قم و مشهد، حوزههای علمیه شناخته شدهای هستند که هر کدام قرنهاست فعالیت میکنند و هر کدام هم رزومه خوبی از فعالیتهای علمی و سیاسی و اجتماعی در کارنامه خود دارد.
هر کدام از این دو مرکز بزرگ هر چند در کلیات کاملاً شبیه هم هستند؛ اما در جزئیات تفاوتهایی دارند. برنامههایشان متفاوت است، برخی از کتابهای درسیشان فرق میکند و در برخی از رویکردهایشان هم با یکدیگر اختلاف دارند.
هر کدام از این مراکز، هر سال آزمون جداگانه مخصوص به خود را برگزار می کنند. زمانی که من آزمون دادم، آزمون مشهد ساده تر از آزمون قم بود. هم به لحاظ حجم و هم به لحاظ سطح سؤالات.
همان سال اتفاق دیگری هم افتاد. یک گروه جهادی مردانه، متشکل از حدود چهل نفر در همان ایام، مهمان روستای ما شدند. از تهران آمده بودند. سوار یک اتوبوس چهل و چهارنفره. در گروهشان هم طلبه بود و هم دانشجو.
هدف این گروه کار فرهنگی بود. از این گروههای عمرانی که ساختوساز انجام میدهند نبودند؛ اما در زمینه کار فرهنگی دستشان حسابی پر بود. من هم که ازخداخواسته، با این گروه و خصوصاً با طلبههایش ارتباط گرفتم.
در مجموع آدمهای باحالی بودند. جمع شادی داشتند و پرانرژی و باانگیزه کار میکردند. باسواد هم بودند. طلبههای گروه هر کدام برای خودش کسی بود. یکی سخنران قَدَری بود. یکی دیگر، استاد حوزه و مسلط به زبان انگلیسی بود. حتی طلبه ورزشکار هم داشتند.
در آن دو هفته، این گروه در حسینیه روستا اسکان داشتند و مسجد شده بود مرکز کارهای فرهنگی این گروه. یک زمین فوتبال خاکی هم بالای روستا بود که هر روز سوروسات مسابقات فوتبال در آن به راه بود.
زیاد اهل ورزش نبودم؛ اما دوست داشتم با این گروه تازهوارد تهرانی صحبت کنم. چه با طلبهها و چه با دانشجوها. البته بهخاطر راهی که انتخاب کرده بودم با طلبهها بیشتر صحبت میکردم. بعضی شبها در مسجد بساط گفتگو با آنها را به راه میانداختم و از آنها مشورت میخواستم.
میخواستم با فضای حوزه بیشتر آشنا شوم و البته که نمیدانستم واقعاً دنبال چه چیزی هستم؛ چون طلبگی در خانواده ما بیسابقه بود. هیچ پیشزمینهای از طلبگی نداشتم و نمیدانستم قرار است با چه چیزی روبرو شوم. برای همین، سؤالات جزئی به ذهنم نمیرسید. فقط بهصورت کلی سؤال میکردم و دنبال فهمیدن جزئیات بودم. هر چیزی که بتواند روی انتخاب من تأثیر بگذارد و هر مورد مهمی که در آینده به دردم بخورد.