
معمولاً کمتر با فضای مجازی سروکار دارم. این انتخاب خودم بوده. زمانی بود که هر روز ساعتها در فضای مجازی پرسه میزدم. از دیدن کلیپ گرفته تا خواندن متنهای مختلف. مثل خیلی از جوانهای این دور و زمانه - البته خودم هم جوان محسوب میشوم - عاشق پرسهزدن در این فضا بودم. برایم سرگرمکننده بود. دنیای بی حد و مرزی که زمان و مکان نمیشناسد. جهانی که هر زمان میتوانی با یک اتصال اینترنت معمولی به هر جای آن سفر کنی و به هر چیزی که در آن هست دسترسی داشته باشی.
در این جهان مجازی، همیشه دنبال الگوهای موفق میگشتم. کسانی که بتوانم روزی مثل آنها باشم. انسان مهمی که مخاطبان زیادی دارد و محل مراجعه خیلیهاست. البته از سلبریتیها هیچوقت خوشم نمیآمد. سلبریتی به معنای عامش. از بازیگرها، فوتبالیستها و خوانندهها گرفته تا اینفلوئنسرها و شاخهای مجازی در هر کدام از پلتفرمها. از اینستاگرام از همان اول بدم میآمد. دنیایی که همه در آن دنبال دیدهشدن به هر قیمتی هستند. کسانی که دست به هر کاری، هر چند احمقانه میزنند تا لایک و فالوور بیشتری جمع کنند. هر ادایی در میآورند و به هر رنگی در میآیند تا مخاطبان خود را از دست ندهند و هیچچیزی برایشان مهمتر از حفظ هویت و اعتبار خودساختهشان نیست.
از اینستاگرام بهسرعت بیرون آمدم و سری به پلتفرمهای دیگر زدم. وضع آنها هم از این نظر تعریفی نداشت. تقریباً همهشان مثل هم بودند. حالا بعضیشان کمی بهتر و بعضیشان بدتر. در توییتر بیشتر از بقیه پلتفرمها ماندم. توییتر فضای خودنمایی کمتری نسبت به اینستاگرام داشت؛ چون پیامهای آن بیشتر از تصویر، بر پایه متن است؛ ولی حتی در آن فضا هم بعضیها دلشان میخواهد درباره همه چیز اظهارنظر کنند. از مسائل سیاسی گرفته تا هر مسئله دیگری که فراگیر شود. خلاصه هیچ رویدادی را از دست نمیدهند و حس میکنند حتماً باید در هر مسئلهای که وایرال میشود نظر بدهند.
درهرصورت فضای مجازی با همه خوبیهایی که دارد؛ اما ریشه امید را در دل آدم میخشکاند. در فضای مجازی هر روز کسانی را میبینیم که تنها گوشهای از زندگی واقعیشان را به نمایش میگذارند. گوشهای که فقط شادیها و خوشیها و داراییهای آنها را نشان میدهد. بلاگرهایی را میبینیم که انگار در سرزمین عجایب زندگی میکنند. هر روز در قصری ما آرزو داشتیم در آن زندگی کنیم از خواب بیدار میشوند و تمام روز را به تفریح و شادی میگذرانند. بهترین غذاها را میخورند، سوار بهترین و گرانترین ماشینها میشوند. گرانترین ساعتها را به دست میکنند و برای تفریح به همه جای جهان سفر میکنند. کسانی که آن قدر مرفه هستند که بهراحتی آبخوردن درباره آنچه آرزوی دستنیافتنی ماست صحبت میکنند و چیزی که ما آرزو داریم تا آخر عمر به آن برسیم را همینالان دارند. آخر شب هم در تختخوابی که از ابرهای لطیف آسمان ساخته شده به خوابی شیرین و بیدغدغه فرومیروند و باز فردایش روز از نو و روزی از نو.
ما هم فکر میکنیم برای دیگران، زندگی همیشه همینطور است و فقط زندگی ماست که غم و بدبختی در آن وجود دارد. فکر میکنیم خوبیهای دنیا برای بقیه است و بدیها و سختیهایش برای ما. فکر میکنیم همه بهسرعت به موفقیت میرسند و فقط ما هستیم که برای زندگیمان تلاش میکنیم و میجنگیم. برای همین کمکم به این باور میرسیم که زندگی با ما عادلانه رفتار نکرده. خوشیها را بین بقیه تقسیم کرده و بدبختیها را برای ما نگه داشته. فکر میکنیم ما فقط زحمت میکشیم و بقیه از حاصل اینهمه زحمت استفاده میکنند. این جاست که از زندگی میبریم و تا آخر عمر با رنجی جانکاه زندگی میکنیم.
الحق که معامله خوبی است!!! آرامش روانمان را از دست میدهیم و رؤیای زندگی دستنیافتنی که نداریم و هرگز هم به آن نخواهیم رسید را میخریم. بلاگرها و سلبریتیها هم با رنجی که ما میکشیم کاسبی میکنند و هر روز مشهورتر و پولدارتر از دیروز، به ریش همه ما میخندند.
بااینوجود، هرگز از سرزدن به این جهان غیرواقعی و عذابدهنده دست نمیکشیم؛ چون باور داریم اگر هر روز داستان چرت و پرتی که برایمان ساختهاند را دنبال نکنیم، از دنیا عقب میمانیم. فکر میکنیم اگر به این رنج و عذاب پایان دهیم و یکبار برای همیشه خودمان را از شر آن خلاص کنیم، برایمان افت دارد. گمان میکنیم اگر بر سر این قمار، زندگیمان را نبازیم، بیکلاسی است.
این درست است که انسان امروز علم و امکاناتش بیشتر شده. چیزهایی را میداند و امکاناتی دارد که تا صدسال قبل کسی حتی در تخیلیترین داستانها هم سراغشان را نمیگرفت؛ ولی بااینهمه از آرامشی که آن زمان در زندگی همه بوده، امروز خبری نیست. آن زمان مردم در واقعیت زندگی میکردند. خبری از فضای مجازی نبود و همه در جامعه پیرامون خود، از واقعیت زندگی یکدیگر خبر داشتند. هیچکس نمیتوانست تنها بخشی از زندگی خود را به مردم نشان دهد. شادی و غم، دارایی و نداری و خوشی و ناخوشی هر کس برای بقیه معلوم بود. کسی در رؤیای رسیدن به زندگی تخیلی کس دیگر، زندگی خود را نابود نمیکرد و هیچ جوانی برای رسیدن به آرزوهای دستنیافتنی، عمر خود را به فنا نمیداد.
خیلی از جوانها بعد از سالها پرسهزدن در این فضا – و خصوصاً اینستاگرام – وقتی بالاخره تصمیم میگیرند وارد جامعه شوند و زندگیشان را بسازند، دچار شوک میشوند؛ چون جامعه واقعی را کاملاً متفاوت از رؤیاهای اینستاگرامی میبینند. جامعهای که در آن خبری از چرندیات سلبریتیها و بلاگرها نیست و مردم در واقعیت زندگی میکنند.
این جاست که بعضیها افسرده میشوند و از جامعه کنارهگیری میکنند. دوباره به اینستاگرام و البته جمعهای دوستانه که همه آنها هم مثل خودشان افسرده و مأیوس هستند پناه میبرند و سالهای جوانی را در حسرت داشتن زندگی رؤیایی اینستاگرامی به فنا میدهند. معمولاً هم نمیپذیرند که مشکل از نگاه خودشان است؛ بلکه تمام جامعه و جهان را مقصر میدانند و فکر میکنند این چیزی نیست که باید باشد. باز هم اینستاگرام را مبنای زندگی قرار میدهند و آنچه در واقعیت هست را غیرواقعی فرض میکنند و اینگونه با تلخی و ناامیدی پا به بزرگسالی میگذارند و مابقی عمرشان را با همین توهمات سپری میکنند.
عده دیگر اما با واقعیت میجنگند و به آدمهایی غیرمعمولی و ناهنجار تبدیل میشوند. کسانی که دست به کارهای خطرناک میزنند تا اعتراض خود را نسبت به چیزی که هست نشان دهند. هرگز سعی نمیکنند جامعه را به جای بهترین تبدیل کنند؛ بلکه فقط به خرابکردن دنیا فکر میکنند؛ چون تمام آرزوهای خود را ازدسترفته میبینند و باز هم مثل گروه اول، همه را جز خودشان مقصر میدانند.
گذشته از تمام اینها، حتی کسانی که واقعاً انسانهای موفقی هستند هم نمیتوانند لزوماً الگوی موفقی برای همه باشند. هر کس استعدادها و موقعیت خاص زندگی و حتی مشکلات خاص خود را دارد. نمیتوان یک نسخه واحد موفقیت برای همه چید. هر کس با وضع خاص، امکانات خاص، استعداد خاص، اتفاقات خاص، موقعیت خانوادگی خاص و مشکلات و ناخوشیهای خاص خود مسیر زندگی را طی میکند. پس درهرصورت، تکیهکردن به فضای مجازی و تصویری که این فضا از زندگی انسانها میسازد عاقلانه نیست.
برای همین تصمیم گرفتم از تمام این فضاها خارج شوم و جز در حد نیاز از آن استفاده نکنم. البته که سرگرمی هم یکی از کاربردهای بسترهای مجازی است؛ ولی آن هم حد و اندازه و شرایطی دارد که باید رعایت شود. به نظرم بهتر است دوباره به فضای حضوری و جامعه واقعی برگردیم. جایی که هر کسی با واقعیت زندگی روبرو میشود و خبری از تخیلات و رؤیاهای اینستاگرامی نیست. بهتر است دوباره با واقعیت زندگی آشتی کنیم. فرصتی که تنها یکبار برای زندگی در این دنیا به ما داده شده را پای رؤیاها و تخیلات عدهای شهرتطلب از دست ندهیم و آرامش روانمان را فدای یک باور غیرمعقول و غیرواقعی نکنیم.