
داستان علاقه من به آسمان شب به سالها قبل زمانی که در پایه دوم راهنمایی درس میخواندم برمیگردد.
در آن زمان به دلیلی که الان بهخوبی یادم نیست کمکم به بعضی از علومتجربی مثل فیزیک و نجوم بهشدت علاقهمند شده بودم. البته نباید تأثیر معلم علوم خودم را هم نادیده بگیرم. آقای آخوندی دبیر درس علوممان بود که آن زمان هنوز سنوسال زیادی نداشت و معلوم بود که بهتازگی وارد آموزشوپرورش شده.
تریپ درسخوانی داشت و معلوم بود که دانشآموز باهوشی بوده؛ اما خوب مثل خیلی از دانشآموزان باهوش دیگر کمرو و خجالتی بود؛ اما در بحثهای علمی کم نمیآورد و مشاورههای خیلی خوبی به دانشآموزان میداد.
آقای طالبی هم بود. معلم حرفهوفن. آن زمان نزدیک سیسال داشت و هنوز مجرد بود. البته یک سال بعد بالاخره خبر ازدواجشان را شنیدیم. ایشان هم دقیقاً مثل آقای آخوندی، بچهدرسخوان بود. از تاریخ بدش میآمد و میخواست یک وبلاگ ایجاد کند و با همکاری بعضی از شاگردانش - از جمله من - مطالب علمی منتشر کند.
من هم که در آن زمان بهتازگی به علومتجربی علاقهمند شده بودم مدام دوروبر همین معلمها میپلکیدم و با آنها درباره مسائل مختلف علیالخصوص مسائل فیزیک صحبت میکردم.
تمام فکر و ذکرم فیزیک شده بود. هرجا مینشستم، حتی اگر جمعی از رفقا بود، درباره همین مسائل صحبت میکردم. برای یک نوجوان واقعاً که سرگرمی مفیدی بود.
یکی از بحثهای جنجالی من و آقای آخوندی هم بر سر فرایند شکافت هستهای بود. میدانیم که اورانیوم، دو ایزوتوپ ۲۳۵ و ۲۳۸ دارد و ایزوتوپی که در رآکتورهای هستهای مستقیماً مورداستفاده قرار میگیرد همان ایزوتوپ ۲۳۵ است.
ایزوتوپ ۲۳۸ اورانیوم مستقیماً شکافتپذیر نیست اما میتواند به عناصر دیگر جدول تناوبی مثل پلوتونیوم تبدیل شود.
هر چه آقای آخوندی توضیح میداد که ایزوتوپ ۲۳۸ اورانیوم شکافتپذیر نیست و نمیتوان مستقیماً از آن انرژی هستهای استخراج کرد، من قانع نمیشدم و میخواستم به هر زوری که شده ثابت کنم که حتی این ایزوتوپ را هم میتوان شکافت. ازاینجهت بچه لجبازی بودم و دوست داشتم ثابت کنم همه حرفهای دانشمندان هم لزوماً درست نیست و آنها هم مثل هر انسان دیگری اشتباه میکنند، حالا هر چقدر هم بزرگ و معروف باشند.
بههرحال همان موقع با دوست صمیمی خودم، ایمان که قبلاً در نوشتههای قبلی با او آشنا شده بودید، دونفری عضو کتابخانه عمومی شهرمان شدیم. از همان اول هم مستقیم سراغ کتابهای فیزیک را گرفتم و در مورد بعضی از کتابها اولین نفری بودم که آن کتاب را از کتابخانه امانت میگرفتم. عضویت ما در آن جا هم به تشویق آقای طالبی بود که خودش در آن جا عضو بود. روزی که من و ایمان برای عضویت در کتابخانه وارد آنجا شدیم، از مسئول آن جا که یک خانم میانسال بود سؤال کردیم که آقای طالبی را میشناسد یا نه. خب... میشناخت. ما هم خوشحال بودیم که آقای طالبی را میشناسیم! فکر میکردیم عجب پارتی کلفتی در آن جا پیدا کردهایم! دنیایی داشتیم برای خودمان!
هر روز با همان کتابها خودم را سرگرم میکردم هرچند که بسیاری از مطالب آن را نمیفهمیدم مخصوصاً آن جاهایی که با ریاضیات سخت و سنگین فیزیک سروکار داشت.
فیزیک هم مثل هر علم دیگر اصطلاحات خاص خودش را داشت و این هم برای من که آن زمان نوجوان بودم مصیبتی بود. چیزی از اصطلاحات فیزیک نمیفهمیدم. فقط یک سری تصورات خام از معنای آن واژهها داشتم.
بااینهمه نکته جالب این بود که از همان اول به مباحث جدید فیزیک مثل فیزیک کوانتوم، فیزیک هستهای، نظریه نسبیت، کوارکها و ذرات بنیادی علاقهمند شده بودم. مباحث دیگر فیزیک مثل بحث مکانیک، ترمودینامیک، الکتریسیته، مغناطیس و مباحث نور برایم هیچ جذابیت خاصی نداشت. برعکس کسلکننده هم بود.
البته در مباحث دیگر فیزیک هم باوجوداینکه به آن علاقه داشتم باز هم چیزی نمیفهمیدم. فقط کتابهای مختلف با موضوع فیزیک جدید را از کتابخانه امانت میگرفتند و میخواندم و هرچه میفهمیدم را میفهمیدم و البته که با بیشتر مطالب کتاب ارتباط برقرار نمیکردم.
همان زمان، کتابی بود که بیشتر شبیه یک سری تست هوش فیزیک بود تا یک کتاب آموزشی. یک سری مسائل فیزیک را مطرح کرده بود و در آخر کتاب هم به همه آنها پاسخ داده بود. همه مسائل هم نکات ریزی داشت که خواننده باید به آنها دقت میکرد تا میتوانست پاسخ دهد. طبیعی بود که من چنین دقتی نداشتم و البته که چیز زیادی از فیزیک هم نمیدانستم. برای همین با خواندن آن کتاب واقعاً حرصم در میآمد. از اینکه مدام با مسائلی مواجه میشوم که نمیتوانستم آنها را حل کنم و مدام حس شکست داشتم.
ولی جالب بود که هیچوقت نمیخواستم بپذیرم که شکستخوردهام. بارهاوبارها همان کتابهایی را که نمیفهمیدم از کتابخانه امانت میگرفتم و بارهاوبارها به سراغشان میرفتم و هر بار سعی میکردم به خودم اثبات کنم که تمام مطالب آن را میفهمم. تلاش خوبی بود هرچند بیشتر مواقع با شکست مواجه میشد.