هر بار که صحبت از افزایش قیمت یا تغییر شیوه سهمیه‌بندی می‌شود، موضوع اصلی دوباره به‌میان می‌آید: آیا مشکل واقعاً مصرف بالای مردم است یا نتیجه تصمیم‌گیری نادرست و حل‌نشدن ریشه‌های ناترازی؟
متاسفانه روزانه ۲۰ میلیون لیتر فرآورده‌های نفتی که سهم بیشتری از آن را گازوئیل تشکیل می‌دهد، قاچاق می‌شود. آمار سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد مصرف بنزین از ۱۳۰ میلیون لیتر در روز عبور کرده است و حدوداً ۲۰ تا ۳۰ میلیون لیتر اختلاف میان تولید و مصرف وجود دارد. طبق گفته‌ها، برای مصرف بهینه باید روزانه کمتر از ۹۰ میلیون لیتر بنزین مصرف شود.
بنزین برخلاف بسیاری از کالاها، فقط یک کالای مصرفی نیست. سوخت مستقیماً با حمل‌ونقل، تولید و جابه‌جایی کالا ارتباط دارد. بنابراین افزایش قابل توجه قیمت آن می‌تواند ابتدا هزینه حمل‌ونقل را بالا ببرد و بعد اثر خود را روی قیمت بسیاری از کالاها و خدمات نشان دهد. در چنین شرایطی، حتی فردی که خودرو ندارد نیز از افزایش قیمت بنزین بی‌تأثیر نمی‌ماند؛ و به نظر نمیرسد با گران‌سازی عدالت افزایش پیدا کند. عدالت زمانی معنا دارد که همه اقشار جامعه، توانایی خرید خودروی کم مصرف ارزان داشته باشند.
آقای پزشکیان که همیشه از صحبت با کارشناسان می گویند. سوال اینجاست چرا خروجی های دولت، طرح های غیرکارشناسی است؟
دولت باید روشن کند که سهم کاهش مصرف، اصلاح خودروهای فرسوده، مبارزه با قاچاق، واردات، توسعه حمل‌ونقل عمومی و اصلاح زیرساخت‌ها در این برنامه چیست و چه تضمینی وجود دارد که بار اصلی اصلاحات دوباره بر دوش مردم نیفتد. آیا فقط ارزان فروشی بنزین ظلم است و تورم کمرشکنی که بعد از این تصمیم در همه اقلام فاجعه کوچکی است ؟
نکته مهم دیگر این است که نباید تمام مسئله ناترازی را به رفتار مصرف‌کننده تقلیل داد. نمی‌شود ناکارآمدی‌های انباشته را نادیده گرفت و در نهایت تنها از مردم خواست کمتر مصرف کنند. بهینه سازی مصرف این است که ما همه عوامل آن را در نظر بگیریم.
منشا کمبود بنزین چیست؟
بخشی از مسئله عقب‌ماندن زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی و ظرفیت تولید سوخت در سال‌های گذشته است. وقتی ناوگان حمل‌ونقل عمومی متناسب با نیاز شهرها توسعه پیدا نکرده و خودروهای شخصی همچنان بخش بزرگی از جابه‌جایی‌ها را بر عهده دارند، طبیعی است که مصرف بنزین با افزايش خودرو ها افزایش پیدا کند. از طرف دیگر، توسعه ظرفیت پالایش و افزایش تولید بنزین نیز باید هم‌زمان با رشد مصرف مورد توجه قرار می‌گرفت تا کشور برای جبران کمبودها تا این اندازه به واردات وابسته نشود
بنزین ۸۷ هزار تومانی در کرمان نشان می‌دهند پس از گذشت مدت ها دولت هنوز به راهبردی منجسم و ریشه ای برای بنزین مسائل حول آن نرسیده است.
نویسنده: فاطمه عبداللهی، ورودی ۱۴۰۳ مهندسی پزشکی، نائب مسئول واحد سیاسی انجمن اسلامی امیرکبیر
