
طبق هرم مازلو، اصلیترین نیاز انسان، نیازهای زیستی مانند خوراک و اکسیژن است. نیاز بعدی انسان، امنیت و دوری وی از وحشت میباشد در نتیجه برای کسی که هنوز دچار معضل امنیت و تروریسم است، سخنگفتن از نیازهای اجتماعی همچون آزادی، عدالت و حتی توسعهٔ کشور اولویت به حساب نمیآید.
اصولا انسان از همان ابتدای ورود به عرصهٔ هستی، با معمایی تحت عنوان معمای امنیت روبهرو بوده است؛ چرا که عوامل محیطی، مهمترین تهدید برای حیاتیترین ارزش انسان، یعنی بقا، به شمار میآیند؛ تهدیداتی که بسیاری از آنها از ناحیهٔ نیروهای طبیعی اعمال میشوند. به این سبب امنیت معمای نامآشنای زندگی بشری محسوب میگردد و آدمی همواره در تلاش است راهکاری برای آن بیابد. امنیت به مانند سایر ارزشها و مفاهیم اجتماعی، مفهومی پویا محسوب میشود. در دوران نخستین زندگی بشری، واقعیتها ساده و در نتیجه امنیت نیز مفهومی ساده محسوب میشد، ولی زندگی اجتماعی بشر همیشه یکسان نبودهاست. زمانی گروههای محدود اجتماعی، مأمن و کارگزار زندگی اجتماعی محسوب میشدند و زمانی دیگر طوایف و گروهها شکل یافتند و امنیت فرد با امنیت گروههای قومی و طایفهٔ خود گره خورد. زمانی دیگر واحدهای بزرگتر تحت عنوان دولت-شهرها شکل گرفتند و امنیت فرد با این دولت-شهرها تعریف شد و دورهای دیگر کشورها پا به عرصهٔ وجود نهادند و امنیت کشور مطرح گردید. این نیاز جمعی برای حل پیچیدهترین معمای تاریخ بشر یعنی معمای امنیت است که انسانها را به اجبار در کنار هم جمع کرده است و باعث تشکیل واحدهایی برای حل آن شدهاست.
بر همین اساس است که هابز از وضع طبیعی نام میبرد. وضع طبیعی وضعی است که در آن اقتدار عالیه مشاهده نمیشود و به عبارتی، اصل آنارشی بر آن حاکم است. اصل مذکور خود اصل دیگری را ناشی میشود که آن چیزی جز خودیاری نیست. بر اساس خودیاری هر کس به دنبال افزایش قدرت و بقای خود میباشد. با شکلگیری این سه اصل اساسی، افراد در هر لحظه با تهدید روبهرو هستند. به عبارتی امنیت به عنوان بالاترین ارزش و همچنین مهمترین دلنگرانی آنان محسوب میگردد. از آنجا که زندگی در این وضیعت بسیار مشکل میباشد، افراد برای رهایی از ناامنی پایدار و مداوم، تصمیم به ورود به عرصهای تحت عنوان اجتماع گرفتهاند که در آن بر اساس قرارداد اجتماعی زندگی کرده و تامین امنیت را به نهادی تحت عنوان دولت واگذار نمودهاند. بدین ترتیب دولت به عنوان کارگزار امنیت افراد، پا به عرصه وجود نهاد.
از همین جا هست که رهبر انقلاب میفرمایند:«امنیت زیرساخت همهٔ ابعاد زندگی یک جامعه است، یک زیرساخت عمومی است؛ از مسائل شخصی بگیرید تا مسائل اجتماعی؛ تا مسائل عمومی؛ تا مسائل خارجی؛ امنیت زیرساخت همهی اینها است.» چون اگر امنیت نباشد به معنی آن است که دولتی وجود ندارد و ما به وضع طبیعی برگشتهایم که به قول هابز در این وضعیت، ترس دائم و خطر مرگ خشونتبار وجود دارد و زندگی انسانها قرین انزوا و فقر، نامطبوع، خشن و کوتاه است و در این وضع دیگر توسعه و آزادی معنایی ندارد. ما نباید فکر کنیم این مسائل فقط در گذشته وجود داشته و برای دنیا امروز نیست که این بزرگترین دروغ و خودفریبی بشر است برای فرار از پرسش «بعد چه میشود؟»؛ تا شاید شبها بتواند با خیال راحت و بدون ترس از آینده بخوابد. اگر فقط کمی به اطرافمان نگاه کنیم، کشورهای عراق، سوریه و لیبی را میبینیم که دیگر به شکل یکپارچه اداره نمیشوند و به جای آن توسط گروهکهای مختلفی با ایدئولوژیهای متفاوت اداره میشوند که هر چند وقت یکبار با حمایت کشورهای خارجی با یکدیگر نزاع میکنند. این کشورها تبدیل به زمین سوختهای شدهاند که قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای تسویه حسابهای خودشان را در آنها انجام میدهند تا مردم خودشان نیاز به هزینه دادن نداشته باشند. در این کشورها حتی نمیتوان به وضع اعتراض کرد؛ زیرا دیگر حاکمی وجود ندارد.
به توجه توضیحات بالا برهمزدن امنیت کشور تنها دولت را هدف قرار نمیدهد که معیشت مردم را نیز هدف میگیرد، توسعه را هدف میگیرد آزادی را هدف قرار میدهد و از همه مهم تر خود ملت را هدف قرار میدهد و اگر فردی یا گروهی قصد برهمزدن امنیت کشور را داشتهباشد باید با سختترین شیوهٔ ممکن با آنها برخورد شود تا ما هم به سرنوشت شوم کشورهای نامبرده، گرفتار نشویم.
هان ای دل عبرتبین از دیده عبر کن هان
ایوان مدائن را آیینهٔ عبرت دان
علی شفیعیاقدم