در بازاریابی دیجیتال، همیشه از «سفر مشتری» حرف میزنیم؛ اما کمتر کسی دربارهی «سفر نویسنده» حرف میزند.
من معتقدم هر کپیرایتر خوب، قبل از اینکه نوشتن را یاد بگیرد، باید گم شدن را بلد باشد. گم شدن میان آدمها، میان تصمیمها، میان بخشنامههای دانشگاه و حتی گاهی میان صحنهای شلوغ یک حرم.

داستان من از روزی شروع شد که کنکور کارشناسی ارشد را پشت سر گذاشتم و تصور میکردم سختترین مرحلهی زندگی را رد کردهام. چند روز بعد، خبر فوت داییام رسید و همهچیز شکل دیگری به خود گرفت. خانواده در سوگ بود و من، طبق عادت همیشگیِ درونگراها، به جای حرف زدن، پناه بردم به کاری که همیشه انجام میدهم: نوشتن و درس خواندن.
حقیقت این است که من و «خرخوانی» سالها رابطهی پیچیدهای داشتیم. چیزی شبیه همکاری دو برند که مخاطب مشترک ندارند، اما ناگهان در دوران کرونا مجبور میشوند کمپین مشترک برگزار کنند.
سه ترم رتبهی اول دانشگاه بودم؛ دانشگاهی که بیشتر از آنکه شبیه یک محیط آموزشی باشد، شبیه یک تب مرورگر بود. اساتید را از پشت پیکسلها میشناختم و کلاسها با یک لینک آغاز و تمام میشدند.
تا اینکه روزی اعلام شد: «جلسهی دفاع حضوری است.»
در دنیای بازاریابی، به این لحظه میگویند «نقطهی تماس با مشتری»؛ همان لحظهای که تمام وعدههای برند باید به تجربهای واقعی تبدیل شوند.
من هم با شور و هیجان، سه فصل پایاننامه را در مدت کوتاهی نوشتم. پنج فصل شد. هفت بار اصلاحیه خوردم. در نهایت، استاد راهنما جملهای گفت که هنوز هم میتواند شعار یک کمپین ضدکمالگرایی باشد:
«تو اصلاً متوجه نیستی من چه میخواهم!»
گاهی فکر میکنم بسیاری از کسبوکارها هم دقیقاً همین مشکل را دارند؛ آنها نمیدانند مخاطب چه میخواهد و مخاطب هم نمیداند برند دقیقاً چه میگوید. نتیجه؟ هفت بار اصلاحیه و یک دنیا سردرگمی.
چهار سال بعد، وقتی همنسلانم یا مدرک دکتری گرفته بودند یا درگیر بزرگ کردن فرزند دومشان بودند، من هنوز با بخشنامههای آموزشمحور مذاکره میکردم. تصمیم گرفتم به مشهد بروم.
برای یک درونگرا، سفر گروهی چیزی میان «کمپین میدانی» و «چالش بقا» است.
در اتوبوس، نقش یک نوتیفیکیشن خاموش را بازی میکردم؛ فقط وقتی اسمم را صدا میزدند، اعلام حضور میکردم تا مطمئن شوند هنوز از سرور خارج نشدهام.
صبح روز بعد، به حرم رفتم. ایستادم و شروع کردم به حرف زدن؛ از پایاننامهای که یتیم مانده بود، از بدهی ۱۶ میلیونی صندوق رفاه و از این احساس آشنا که گاهی زندگی، بیشتر از آنکه شبیه یک مسیر مستقیم باشد، شبیه صفحهی خطای 404 است.
وسط درد دل کردن بود که متوجه شدم گم شدهام.
و اینجا، نقطهی اوج داستان است.

در بازاریابی، اگر مخاطب تا اینجا همراه شما آمده باشد، یعنی روایت کار خودش را کرده است. انسانها دادهها را فراموش میکنند، اما داستانها را نه.
وقتی به دفتر پلیس رفتم، با اعتمادبهنفسی مثالزدنی گفتم:
«من گم نشدهام؛ فقط گروهم من را پیدا نمیکنند!»
سربازها خندیدند. سرپرست کاروان نیمهجان شد. و من برای اولین بار فهمیدم که طنز، صرفاً یک ابزار برای خنداندن نیست؛ طنز، مکانیزم بقای آدمهاست.
شاید به همین دلیل است که برندهای بزرگ دنیا داستان تعریف میکنند. نایکی کفش نمیفروشد؛ از غلبه بر محدودیتها میگوید. اپل دربارهی تلفن همراه صحبت نمیکند؛ از متفاوت فکر کردن حرف میزند.
و من؟
من فعلاً از درونگرایی مینویسم که در شلوغترین نقطهی شهر گم شد و در نهایت، خودش را پیدا کرد.
اگر این متن را تا انتها خواندهاید، احتمالاً یک حقیقت ساده را ثابت کردهام:
داستانگویی فقط یک مهارت نرم نیست؛ یک ابزار بازاریابی است.
اگر بتوانید مخاطب را میان پایاننامهای ناتمام، سفری ناخواسته و یک گمشدن چندساعته نگه دارید، شاید بتوانید برای یک برند هم جامعهای از مخاطبان وفادار بسازید.
من آناهید کاظمی نیکو هستم؛ دانشآموختهی زبان و مترجمی، علاقهمند به بازاریابی دیجیتال، کپیرایتینگ و روایتپردازی.
و هنوز معتقدم بعضی از مسیرها، دقیقاً وقتی گم میشویم، آغاز میشوند.
