
شاید عجیب به نظر برسد که پس از ۱۵ سال از اثری یاد کنیم که نه از استانداردهای بازیسازی زمان خود بویی بُرده و نه حرفی برای گفتن در میان بنچمارکهای امروزی دارد. «کین و لینچ» در کثافت مطلق دستوپا میزند؛ دستاوردی اعجابانگیز که بهای سنگینی هم به دوش سازندگان و ناشرانش میاندازد. تصور کنید بدترین و تاریکترین جنبههای سری GTA ،Manhunt و Max Payne کنار هم جمع شوند و سرودی نامنظم و گاه گوشخراش بخوانند (و از قضا برخی از مضامین GTA V و Max Payne 3 شباهت انکارناپذیری به آن دارند). اما در بحبوحهی باتلاق متعفن و مشمئزکنندهی استودیوی IO Interactive، باری دیگر به یاد میآوریم که جهان لعنتشدهی ما هنوز هم در خون و آتش به بقا ادامه میدهد. به یاد میآوریم که اگر چنین تضادهایی وجود نداشت، شاید نمیتوانستیم حتی برای چند ثانیه از چیزی لذت ببریم، لبخندی به روی لب بیاوریم و لحظهای چشمهایمان را روی هم بگذاریم.

و چه آغازی بهتر و فریبندهتر از تایتلاسکرین Kane & Lynch: Dead Men برای درک آن وجود دارد؟ دو مرد کتوشلواری غرق در فیلتر سیاهوسفید که انگار به اعماق گودال پوچی خیره شدهاند و هیچ ردی در نگاه آنها یافت نمیشود. لینچ کراواتی بر تن کرده و عینک جذابی هم زده. کین یکی از چشمان خود را از دست داده و جای زخمی طویل بر رویش دارد، اما لکهای خون هم بر تن هیچکدام از آنها دیده نمیشود. زمزمهی موسیقی جسپر کید، شک و تردیدی به دنبال خود میآورد که نخستین هشدار بازی برای پرت شدن در باتلاق چسبنده و مکندهاش است.
کین و لینچ نقطهی بدون بازگشت همهچیز است. کین پس از ۱۴ سال با حسرت تمام در روز اعدامش خطاب به دخترش نامهای مایوسانه از بخشش و شماتت خود مینویسد و بدون هیچ واهمهای راهی جادهی مرگ میشود. اما برای یک مَرد مُرده، زنده ماندن ترسناکتر از مرگ است. کین میداند که نه چیزی برای از دست دادن مانده و نه چیزی برای جنگیدن. او فرسنگها از رستگاری فاصله دارد و گذشتهای شوم به پاهایش زنجیر زده.

در کین و لینچ خبری از نوار سلامتی یا پینکیلر (Painkiller)های مکس پین نیست؛ اما حدی مشخص برای تیر خوردن وجود دارد که اگر از آن عبور کنیم، ضدقهرمانهای قصه وارد فاز بیهوشی میشوند که تنها ۱۰ ثانیه برای تزریق آدرنالین وجود دارد. قاعدتا این مکانیک جدیدی برای بازگشت از مرگ نیست اما هر بار که این اتفاق میافتد، صفحهی نمایش به افقی سفید از یادآوری خاطرات تبدیل میشود. کین صدای دخترش را میشنود. نامهای که در آغاز نوشته بود، در ذهنش تکرار میشود. فریاد رییس سابقش بر سرش میریزد. بیاعتمادیها و سرزنش دیگران به مغز او حملهور میشوند. کین را خیانتکار و عوضی مینامند. او حتی نمیتواند در آخرین ثانیههایش در آرامش چشم روی هم بگذارد. ثانیههای متناقضی که با سفید شدن صفحه، فحاشی، آرزوی مرگ و شماتت دیگران پایان مییابد.
در آغاز، این هیاهو و فریادهای خشمگین بهانهای برای ادامه دادن کین در جهت بازگرداندن دختر و همسر گروگانش هستند که محض رضای جان آنها، برای اولین و آخرین بار کار درست را انجام دهد. اما هر چهقدر به پایان خط نزدیک میشویم، این اصوات همانند دریلی بر سر کین به لرزه درمیآید و بازیکن را هم به ستوه درمیآورد؛ کابوسی طاقتفرسا که لحظهبهلحظه پهن و پهنتر میشود و او را جذبوهضم میکند.

از آنطرف لینچ یک قاتل روانی روی لبهی تیغ است که مثل بمب کوآنتومی میتواند منفجر شود و دهها گروگان و انسانهای بیگناه را بکشد مگر اینکه قرصهایش را بهموقع مصرف کند. لینچ به دفترچهای مخدوش از خاطرات یک هذیانگوی بالفطره میماند. وی همسرش را سالیان دور (حداقل اینطور به نظر میرسد) به قتل رسانده و نه آن را نفی میکند و نه آن را تایید. حتی در بخش Co-op بازیکنی که کنترل لینچ را برعهده میگیرد، هرازچندگاهی جای NPCها، کلهی سگ یا اشکالی جنونآمیز میبیند و از پوستوخون دیوانگی و اختلالهای لینچ را درک میکند.
خطرناکتر و وحشتناکتر از آدمهایی که چیزی را از دست میدهند، آنهایی هستند که به دست خود داشتههایشان را نابود میکنند و نقطهی اشتراک اصلی کین و لینچ در همین است؛ آنها برای بهتر شدن شرایط نمیجنگند بلکه برای بدتر نشدنش دستوپا میزنند، غافل از آنکه هر چهقدر بیشتر در باتلاق دستوپا بزنند، بیشتر در آن فرو میروند.

پیتر کوروپ (Jens Peter Kurup)، کارگردان بازی میگوید:
«ما در پروسهی سناریونویسی، کین و لینچ را به عنوان یک فیلم رفاقتی (Buddy Movie) در نظر گرفتیم؛ میخواستیم لینچ بیشتر از یک شخصیت تابع (Sidekick) باشد. گاه و بیگاه وارد داستان شود و در مقابل جدیت و خشکی کین بایستد».
صدالبته که شیمی کینولینچ چیزی فراتر و پیچیدهتر از یک فیلم رفاقتی شده و در طول ۵ ساعت تجربهی آن، ممکن است بارها از خود بپرسید که آیا این دو شخصیت (فارغ از تزریق آدرنالین و انتقام از گروه Seven) به همدیگر اهمیت میدهند یا صرفا از سر درماندگی و ناچاری به هم کمک میکنند؟ و حقیقتش را بخواهید، پایانبندیهای اکستریم بازی هم کمکی به درک کاملا شفاف این رابطه نمیکنند.

در دههی ۲۰۰۰-۲۰۱۰ موج عظیمی از نسل جدید انتخابهای ویدیوگیمی به راه افتاد که لزوما RPG محسوب نمیشدند اما غالبا وابسته به دو انتخاب پایانی و گاهی در جریان گیمپلی بودند؛ به نوعی که هر ناشر و کمپانی، استودیوی مورد نظر را تحتفشار قرار میداد تا حتما با گذاشتن دو پایانبندی (یا بیشتر حتی به قیمت توهم انتخاب)، ارزش تجربه و شهرت بازی بر سر زبانها بیفتد. همین تصمیمات موجب شد که از مترو ۲۰۳۳ و بایوشاک تا همین کینولینچ همواره دو سمتوسوی مطلق پدید آید؛ نابودی کامل یا نوشداروی پس از مرگ. از طرفی پایانبندیهایی از جنس بایوشاک هم احساس خشنودی به دنبال بستهشدن یک پرونده یا خاتمهی یک ماجراجویی پرتنش را دارند، حتی اگر بدترینها را انتخاب کرده باشید.
اما در کین و لینچ محکوم به انتخابی هستید که از آن سر باز میزنید؛ همچون شهروندی بیگناه که از او میخواهند به جرم نکردهاش اعتراف کند یا به پیشواز مرگ رود. نه به این دلیل که کینولینچ آدمهای درستکاری هستند و باید یک فرصت دیگر به آنها داد، بلکه در نهایت این بازیکن است که تصمیم میگیرد بین بدترینها انتخاب کند و به تماشای یکی از دو پایان تلخ و آزاردهندهاش بنشیند.

جالبتر اینجا است که کین و لینچ: مردان مرده عطشی سیرابنشدنی به زندانی کردن بازیکن دارد؛ چه از مرحلهی نخست که از مسیر زندان با پیراهن نارنجی فرار میکنید و وارد رستورانی میشوید که سرتاسر به این رنگ است تا انواعواقسام دیوارهای نامرئی که سد راه میشوند و سیستم کاورگیری فاجعهای که در غالب اوقات بیکاربرد است. آفتاب هاوانا مغز کین و لینچ را هدف میگیرد و قطرات باران جنگلهای ونزوئلا همچون گلولههای تیربار بر سرشان فرود میآید.
در نیمهی بازی، کین تصمیمی دیوانهوار میگیرد که با لینچ برای انتقام از گروه Seven باری دیگر به زندان برگردند و همسلولیهایش را متحد کنند؛ از یک زندان به زندانی دیگر و از یک چاه عمیق به یک فاضلاب متعفنتر، خلاصهای از جادهی اتفاقات کین و لینچ است.

بخش قابلتوجهی از داستان هم خارج از کادر رخ میدهد و بازی هم با بیاعتنایی از کنارش رد میشود؛ نه به این علت که نویسندگان آیاو اینتراکتیو نمیتوانستند قصه را درست روایت کنند، بلکه جهان بازی تا حدی در آشوب و سرگیجه دستوپا میزند که خود شخصیتها هم اهمیت نمیدهند که چرا فلان کاراکتر توسط لینچ کشته شد یا دقیقا چه بلایی بر سر پسر کین آمد که هیچگاه از او چیزی نمیشنویم.

برخی از پلاتپوینتهای داستانی کینولینچ مثل مشتهایی کبودکننده بر صورتمان وارد میشوند اما آنقدر خمار و نشئه هستیم که درد و شدت آسیبشان را پس از اتمام بازی احساس میکنیم؛ جنونآمیز اما حقیقی است که تک تک شخصیتهای زن بازی یکی پس از دیگری کشته میشوند و در بهترین حالت تنها دختر کین زنده میماند و با خشم و بیزاری تمام، پدرش را برای همهچیز ملامت میکند (پایانبندی آلترنتیو). در جهانی که همچنان مردها حرف اولوآخر را با آتش و خون میزنند، جای تعجب ندارد که چرخودندههای اساسیاش در پسزمینه قربانی و محو شوند. اما به این معنا نیست که خالقان کینولینچ از چنین جهانی دفاع میکنند، بلکه از آن یک هیولای پلید و بدسرشت میسازند که از خود متنفر است و راه بازگشتی هم ندارد.

کین و لینچ: مردان مُرده در ساعات پایانی خود جهنمیتر از هر زمان دیگری میشود؛ شلیکها به خطا میروند، جلوههای بصری پوسیدهتر و زنندهتر از همیشه میشوند، آسیبپذیری کین ثانیهبهثانیه افزایش پیدا میکند، صدها بار میمیرد و زنده میشود. بدنش دیگر به آدرنالین مقاومت نشان نمیدهد. موسیقی هرجومرج تمامعیار است. مراحل پرپیچوخم میشوند و مسیرهای منتهی به نابودی پشتسر هم ردیف شدهاند و دیگر نمیتوان در آن بارانی که کثیفیها را بیشتر روی سطح زمین میآورد، یک متر جلوتر را دید. برای زندانیهایی که سالها در تنگترین سلولهای انفرادی نفس کشیدهاند، راه رفتن در خیابانهای عادی محبوسترین سلولها است و پرسهزدن در جنگل برای کینولینچ همچون روشن کردن فیتیلهای است که به خود آنها وصل میشود.
مردانی مُرده که حتی تا دقایق پایانی هم در قبرستان با هفتتیرهای پُر رولت روسی بازی میکنند؛ در آسمان آخرالزمان به پا شده و آنها تا آخرین نفس برای انگیزههای پوچی میجنگند که شاید فقط برای یک بار لعنتی، شانس به آنها روی خوش نشان دهد. اما کینولینچ پولی در بساط ندارند و شانس در مقابل آنها فاحشهای از آب درمیآید.

بازی در حالی به پایان میرسد که کینولینچ با پیکر نیمهجان جِنی به سوی قایق فرار میکنند؛ لینچ با بیمیلی میگوید که دیگر راهی برای زنده ماندن دختر کین نیست و باید از همان اول با هلیکوپتر خارج میشدند. کین هم به رقتانگیزترین شیوهی ممکن به دنبال نامهای میگردد که برای دخترش نوشته بود تا در واپسین لحظات، پشیمانیاش را ابراز کند. همانطور که قایق در اقیانوس تاریکی گم میشود، صفحه نیز در پیش چشمان ما رو به تاریکی میگراید و این پایانی است بر مردان مُردهی محکوم به زندگی.
با سپاس از شما که تا اینجا همراه من بودید. نظرات یا خاطرات شما در باب کین و لینچ: مردان مُرده چیست؟ چه آثار دیگری را برای تجربه یا بازتجربه پیشنهاد میکنید که پیش از این تحلیل یا به اندازهی کافی پرداخته نشدهاند؟