🔸معلم، قلب تحول جامعه
■ محمدصادق امیریفر
باید دانست هیچ تحولی در جامعه صورت نمیگیرد مگر آنکه معلم و دستگاه تعلیم و تربیت در آن نقشی اساسی ایفا کنند. آموزش و پرورش اگرچه سازمانی دیربازده، اما دارای نقشی حیاتی، تعیینکننده و ماندگار است. امروزه حدود ۱۶ میلیون دانشآموز، ۳۲ میلیون والدین و یک میلیون معلم و کارمند – یعنی قریب به ۵۰ میلیون نفر – به طور مستقیم با این دستگاه در ارتباطند که این سطح از تماس و اثرگذاری را در هیچ نهاد دیگری نمیتوان دید.
اگرچه در باب معیشت و جایگاه اجتماعی معلمان باید سخنها گفت و اعتراضها کرد، اما نباید گذاشت آموزش و پرورشِ درست نسلها روی زمین بماند؛ چراکه اصلیترین سنگر مبارزه با ظلم و استکبار و قلدری شیاطین سیاسی عالم، همین مدرسه است.
متأسفانه شیوهی سازماندهی آموزش و پرورش ما – هم در قالب و هم در محتوا – تقلیدی است. نظامی است که با گذشت زمان نوآوری خاصی در آن رخ نداده و نتوانسته خروجی مطلوب انسان طراز انقلاب اسلامی را داشته باشد.
حافظهمحوری افراطی، بیماری دانشگاهگرایی و کمتوجهی به هنرستانها که مولد مستقیم شغلاند، از مشکلات آشکار و مبتنی نبودن بر فلسفهی بومی و اسلامی از مشکلات پنهان آن است. ما نمیتوانیم به آموزش و پرورش مانند یک ادارهی معمولی نگاه کنیم.
اینکه میگوییم معلمی شغل انبیاست و یا حتی بالاتر، نقش خود حضرت حق است – «یعلمهم الکتاب والحکمة» – قطعاََ منظورمان هر معلمی نیست. معلمی که فقط به چند بخشنامه و اتمام کتاب درسی میاندیشد و منتظر زنگ خروج است ابداََ برای خودش جایگاه انبیایی متصور نیست؛ چرا که اصلیترین کار انبیا و رسولان الهی چیزی جز مبارزه با کفر و جهل نبوده است.
اگرچه تحول در آموزش و پرورش، پیشنیاز بسیاری از تحولهای دیگر فرهنگی و اجتماعی است، اما این تحول باید عمقی، بومی و مبتنی بر فلسفهی اسلامی و اقتضائات ایران باشد، نه کپیبرداری محض از الگوهای وارداتی؛ و برای رسیدن به این مقصود باید در اولین مرحله، نقش اساسی معلم را به خود او گوشزد کرد و اهمیت کارش را برایش شرح داد تا بداند در کدام نقطه ایستاده است و منجی چه استعدادهای نهفتهی بزرگی است که قرار است آیندهی ایران و تمدن اسلامی را شکل دهند.