
متن پیش رو یک متن عمومی در حوزهٔ مدیریت زمان است شامل طرح مسئله و ارائهٔ راهکارهایی که شاید بخشی از آنها برایمان تکراری باشند، ولی نیاز به مرور و یادآوریشان داریم و حالا در روز جهانی تنبلی فرصی برای انتشار آن مهیا شده.
اگر شما هم یک طراح گرافیک فریلنسر باشید- در واقع حتی اگر فریلنسر هم نباشید احتمالا این توصیف شامل حال شما هم بشود؛ یا حتی اگر اصلا طراح گرافیک نباشید- احتمالاً برای یافتن زمان کافی به منظور به پایان رساندن تمام پروژهها، با دشواری روبهرو میشوید. مدیریت زمان- خصوصاً- برای افرادی که در حوزههای خلاق فعالیت میکنند میتواند به دلایل گوناگون دشوار باشد:
ممکن است گرفتار «خطای برنامهریزی» شویم؛ نوعی سوگیری ذهنی که موجب میشود مدتزمان مورد نیاز برای انجام یک پروژه را کمتر از واقع برآورد کنیم. این امر ممکن است ناشی از خوشبینی ما باشد، ولی به هر حال تلاش برای گنجاندن کارهای بیش از حد در برنامهٔ کاری یک فریلنسر، میتواند بیش از آنکه سودمند باشد، زیانآور شود.
اشتباه رایج دیگر، ناتوانی در اولویتبندی کارهاست؛ این مسئله میتواند ما را در دریایی از کارهای ناتمام غرق کند که حاضر به واگذاری آنها به دیگران نیستیم، زیرا میخواهید همهچیز «بینقص» انجام شود. در اثر همین اشتباه است که ممکن است تمام برنامهٔ کاری ما بیش از آنکه صرف انجام کارهای مفید شود، صرف جلسات تمامنشدنی و- معمولاً- بیحاصل شود.
سوء مدیریت زمان، گذشته از آسیبی که به زندگی کاری ما وارد میکند، باعث غفلت ما از سایر ابعاد زندگیمان میشود؛ وقت گذاشتن برای عزیزان، تفریحات و یا رشد فردی ما ممکن است قربانی عدم مدیریت زمان شوند.
اگر در این نقطه از مسیر خود حس میکنید زمان برای شما یک چالش حلنشدنی است- فارغ از اینکه این متن به طور خاص مشکل شما را پوشش میدهد یا نه- احتمالاً باید مدتی را صرف حل کردن این مسئله به عنوان مشکلی زیرساختی کنید که تا زمانی که حلنشده باقی بماند، موجب ضرر شما خواهد بود.
اینجا به نکات و راهبردهایی میپردازیم که به ما کمک میکند بهرهوری خود را افزایش دهیم. میتوان این نکات را در سه دستهٔ اصلی جای داد:
نکات مربوط به مدیریت زمان
نکات مربوط به مدیریت انرژی
نکات مربوط به مدیریت تمرکز
از آنجا که مقدمهٔ بحث را حول مدیریت زمان طرح کردیم، منطقی است از این بخش آغاز کنیم:
برای بسیاری از افراد خلاق، هرگونه ساختار یا قالب ثابت، در تضاد با ماهیت وجودیشان است- یا لااقل اینطور فکر میکنند. خلاقیت یعنی اندیشیدن خارج از چارچوب و گریز از سختگیریهایی که ناشی از تفکر کلیشهای است. بنابراین، چگونه میتوان از یک فرد خلاق انتظار داشت که از یک برنامهٔ دقیق پیروی کند؟
باید توجه کنیم برای ارائهٔ بهترین اثر خود، به نوعی نظم در زندگی نیاز داریم. هرچند خودِ کار باید اصیل و الهامبخش باشد، رسیدن به آن مستلزم سطحی از استمرار است. بدون پایبندی به برنامه، حفظ استمرار دشوار خواهد بود.
دلیل دیگری هم برای داشتن برنامه وجود دارد: برخی از افراد خلاق باور دارند که باید به هر وظیفه تا زمانی که لازم است وقت اختصاص داد، بدون محدودیت زمانی.
اما این طرز فکر میتواند پرهزینه باشد و زمان و بهرهوری را هدر دهد. این رویکرد با «قانون پارکینسون» در تضاد است؛ قانونی که میگوید: «کار تا حدی گسترش مییابد که تمام زمانی را که برای تکمیل آن در نظر گرفته شده، پر کند»؛ به عبارت دیگر هر قدر ناز کاری را بکشید و زمان بیشتری به آن کار اختصاص دهید، آن کار به همان میزان از شما وقت خواهد گرفت. با این حساب این شیوهٔ تفکر ممکن است چندان منجر به خروجی موفق نشود.
سنجش و اندازهگیری با زندگی ما چندان بیگانه نیست: میزان کالری مصرفی در هر روز، تعداد قدمهایی که هر روز برمیداریم، ریزِ هزینههایی که در هر ماه صرف امور مختلف میکنیم؛ در همین راستا باید زمان خود را نیز دقیقاً پایش و ثبت کنیم. این کار نه تنها به مدیریت زمان کمک میکند، بلکه شکافها و اتلافهای زمانی پنهانی را آشکار میسازد که بدون اطلاع ما در حال تغذیه از زمان محدود ما هستند. پس از شناسایی این موارد، میتوان آنها را Automate- که در لحظه معادل فارسی دقیقی برای آن نیافتم و ترجیح دادم از عبارت «خودکارسازی» استفاده نکنم- یا حذف کرد.
زمان صرفشدهٔ خود را میتوانید در هر یک از نرمافزارهای مدیریت زمان یا در یک فایل اکسل به صورت دستی وارد کنید.
همهٔ ما در طول روز مقدار معینی انرژی داریم که پیش از فرارسیدن خستگی میتوانیم مصرف کنیم. با ورود به فاز خستگی، بهرهوری ما نسبت به وقتی که سرحال هستیم کاهش خواهد یافت و با ادامهٔ کار بعد از خستگیِ شدید، مستعد ورود به وضعیت Burn out در روزها یا ساعات آینده خواهیم بود؛ فرسودگی حاصل پافشاری بر انجام کار، بدون دقت به سطح انرژی است.
همهٔ ما در ساعات یکسانی در اوج خود نیستیم. هر یک از ما میدانیم چه حدود زمانی در روز در فعالترین وضعیت خود قرار داریم. دانش نسبت به اینکه توانایی کار کردن در ساعات ابتدایی روز را داریم یا اهل کار کردن در نیمهشب هستیم به ما کمک میکنید مهمترین کارهای خود را به گونهای برنامهریزی کنیم که در ساعات اوج بهرهوری به آنها بپردازیم و به این وسیله با صرف کمترین زمان، بیشترین نتیجه از کار را حاصل کنیم.
یکی از راههای پیشگیری از فرسودگی، تعیین زمانهای استراحت منظم برای بازیابی انرژی است. انتظار به پایان رساندن یک پروژهٔ بزرگ در یک نوبت کاری واقعبینانه نیست؛ گذشته از اینکه فرسودگی ذهنی در کمین ماست، باید به طور جدی نسبت به هزینهٔ جسمی که کار طولانیمدت به ما تحمیل خواهد کرد آگاه باشیم. روز خود را به بخشهای کوچک تقسیم کنید و بین این بخشها استراحتی کوتاه داشته باشید. به طور خاص «تکنیک پومودورو» میتواند در این زمینه کمککننده باشد.
نکتهٔ مهم دیگر توجه به میانوعدهها و وعدههای غذایی است. غرق شدن در کار میتواند موجب بیتوجهی ما نسبت به تغذیهٔ روزانمان شود و این امر موجب فشار جسمی و کاهش توانایی ذهنی خواهد شد.
بدون تعارف همه میدانیم که برخی کارها خستهکننده و ناخوشایندند. همه از آنها گریزانیم و تا زمانی که ناچار نشویم، انجامشان نمیدهیم. اگر میخواهید انرژی خود را مدیریت کنید، روز کاری خود را با این وظایف آغاز کنید: در آغاز روز که بیشترین انرژی را دارید، میتوانید با تمرکز بیشتری به این کارها بپردازید و از حواسپرتیها دور بمانید. انجام این کارها در آغاز روز، به شما حس موفقیت میدهد و باعث افزایش انگیزه برای انجام وظایف بعدی میشود. به علاوه با پشت سر گذاشتن بخشی که کمترین جذابیت را داشته، تمام وظایف پیش رو کمی هیجانانگیزتر به نظر خواهند رسید.
با محفوظ نگه داشتن جذابترین کار برای آخرین بخش برنامه، علاقهٔ شخصی تبدیل به انگیزهای مضاعف برای تکمیل کارها خواهد شد.
یکی از مشکلات رایج در میان افراد خلاق، «تعویقکاری» است: ما کارهایی را که دوست نداریم یا به نظرمان دم دستی و راحت میآیند، به تأخیر میاندازیم. با اجرای قانون «دو دقیقه» میتوانید بر این بیمیلی غلبه کنید. این قانون ساده میگوید: اگر کاری کمتر از دو دقیقه طول میکشد، فوراً آن را انجام دهید.
انرژی شما میزان کاری است که میتوانید در یک ساعت انجام دهید، اما تمرکز شما تعیین میکند که این انرژی به کجا هدایت شود. اگر تمرکز نداشته باشید و این انرژی را روی امور متعدد پراکنده کنید، احتمالاً در پایان روز از وضعیت انجام کارها راضی نخواهید بود. در مقابل این سناریو، با تمرکز بر انجام کارها، محتمل است حجم کاری که در یک روز میتوانید به انجام برسانید موجب شگفتیتان شود.
اگر به علت بیاطلاعی از انتظار و نیاز سفارشدهنده در مسیر پروژه سرگردان باشید، یا نهایتاً نتیجهای ارائه دهید که با خواست مشتری همخوانی ندارد، زمان زیادی را از دست خواهید داد که گاهی باعث از دست رفتن کامل یک پروژه میشود.
برای اطمینان از اینکه در مسیر درست پیش میروید، باید پرسشهای متعددی مطرح کنید. تصور نکنید پرسیدن سؤالات زیاد، شما را غیرحرفهای جلوه میدهد. برای خود و کارفرما فرایند منسجمی برای «Client Onboarding» تدوین کنید تا این امر را تسهیل کند.
برای مطالعهٔ بیشتر پیرامون این مسئله و ارتباط با کارفرما میتوانید به این متن هم مراجعه کنید.
یکی از بزرگترین عوامل اتلاف وقت که همهٔ ما با آن مواجهیم، جریان پیوستهٔ عوامل مزاحم است؛ این عوامل میتوانند از هر جایی بیایند: تماس تلفنی، نوتیف ایمیلها یا بررسی شبکههای اجتماعی هر پنج دقیقه یکبار به مدت نیمساعت. تمام این موارد، زمان شما را هدر میدهند، خلاقیتتان را دور میکنند و رشتهٔ افکارتان را پاره میکنند.
راه درست- و البته سخت- برای برطرف کردن این مشکل، پرهیز کامل از این عوامل در هنگام کار است. البته که باید زمانی مشخص برای این بخش از زندگی اجتماعی نیز در نظر بگیریم؛ بهعنوان نمونه میتوان نیم ساعت را در روز صرف تماشای ریلزهای اینستاگرامی کرد که برایمان فرستادهاند. اگر کسی در حین کار با شما تماس گرفت- مگر در مواردی که میدانید باید پاسخ دهید- جوابگو نباشید و بعداً تماس بگیرید.
بجز مواردی که ذکر شد، توجه به دو نکته باعث بهبود عملکرد ما در قبال زمان و انرژیمان خواهد بود:
دو ویژگی وجود دارد که بسیاری از افراد خلاق به آن مشهورند:
۱. کمالگرایی؛ یعنی کار کردن و بازبینی یک پروژه تا زمانی که به نظرشان بیعیب و نقص برسد.
۲. تمایل به افزودن ایدههای جدیدی که در حین کار به ذهنشان میرسد.
با این حال، این رویکردها تنها موجب اتلاف وقت، افزایش بیرویهٔ دامنهٔ کار، و نیمهتمام ماندن پروژه میشوند.
راهکار مقابله با کمالگرایی ساده است: «کار خوب و بهموقع، بهتر از کار کامل ولی تمامنشدنی است». بهجای وسواس روی جزئیات، تلاش کنید پروژهای کامل و قابلقبول تحویل دهید. اگر پیش از موعد مقرر زمانی باقی ماند، میتوانید به بهبود و پرداخت نهایی کار بپردازید. بدترین اتفاقی که با ارسال یک پروژهٔ تکمیلشده و استاندارد پیشمیآید، اصلاحات کارفرماست در حالی که عدم ارسال فایل یک معاملهٔ کاملا باخت است.
به همین ترتیب، زمانی که ایدههای متعدد شما را احاطه کردهاند، باید به خود یادآوری کنید که تحت فشار زمان هستید و باید بر دامنهٔ فعلی پروژه متمرکز بمانید. این کار آسان نیست، اما هر رویکرد دیگری به معنای مدیریت ضعیف زمان خواهد بود.
بهعنوان یک فرد خلاق، ارزشمندترین دارایی شما تخیل شماست؛ اما تخیل شما در صورتی فعال و پویا خواهد بود که احساس کسالت یا بیحوصلگی نکنید.
بنابراین، تنها زمانی میتوانید بهترین کار خود را خلق کنید که از فرایند کار لذت ببرید. مدیریت درست زمان برای افراد خلاق، پیششرطی ضروری برای حفظ تمرکز و بهرهوری است. البته، همیشه وظایفی وجود دارند که مشتاقید هرچه زودتر از شرشان خلاص شوید، اما در مجموع باید از مسیر کار لذت ببرید.
من امیرحسین کاسهچی هستم و در مسیر خودم برای پیدا کردن جواب سوالاتم، مطالبی رو که به ذهنم برسه ممکنه برای شما هم جالب و کمککننده باشه باهاتون به اشتراک میذارم.