داستان کوتاه: سقوط

در آسمان هیچ ابری نبود. حتی یک تکه کوچک. آفتاب بدون هیچ مانعی، مستقیم می‌‎تابید و گرمای غیر قابل تحملی ایجاد می‌کرد. قبرهای خالی، ردیف به ردیف کنار هم آماده بودند بدن‌های بی‌جان را در آغوش بگیرند. زمین خاکی و پر از کلوخ بود. قدم که برمی‌داشتی، زیر پایت فشار کمی حس می‌کردی و بعد صدای خرد شدن چیزی گاها به گوش می‌رسید. تا چشم کار می‌کرد قبر خالی بود. بعضی از قبرها هم شبیه به تپه‌های کوچک بلند شده بودند و از یک نفر (یا شاید دو نفر) در مقابل آن آفتاب سوزان محافظت می‌کردند.

صدای عربده، جیغ، مویه، زجه و نوحه از همه طرف به گوش می‌رسید. قطعه کناری کهنه‌تر بود و قبرهای بیشتری در آن پر شده بودند. هر طرف نگاه می‌کردی، زنی صورتش را چنگ می‌زد و مردی میکروفون دست گرفته بود و جملاتی که معلوم نیست از صبح چندبار تکرارشان کرده را پشت سر هم می‌خواند. عجله داشت که سریع‌تر بود نفر بعدی را بدرقه کند که برود.

جایی میان ردیف قبرهای قطعه جوان‌تر، بالای یک کپه خاکِ تازه، زنی نحیف با چادر مشکیِ خاکی نشسته بود و ریز گریه می‌کرد. صورتش را با گوشه چادرش پوشانده بود و هیچ دلش نمی‌خواست چشمش به دیگران بیفتد. کمی آن‌طرف‌تر از پیرزن، میان چند قبر خالی، رحیم ایستاده بود. به سنگ‌ها و کلوخ‌های ریز و درشت اطرافش لگد می‌زد. گریه‌هایش را کرده بود. چشمانِ مشکی‌اش دیگر اشکی نداشتند که برای پدرش بریزند. بدن بی‌جان و نحیفش زیر تیغِ آفتاب ظهرگاهی کبود شده بود. موهای درهم و ژولیده‌اش، پیشانی‌اش را پوشانده بود و تا بالای ابروان سیاهش پایین آمده بود. از بازی با سنگ‌ها خسته شد. پاهایش دیگر حتی جان لگد زدن به سنگ‌ها را هم نداشتند. سرش را رو به آسمان بلند کرد، یک چشمش را بست، دهانش را کج کرد و لحظه‌ای به آبیِ بی پایان خیره شد. بعد نگاهش را مستقیم به عمق قبرِ خالی کنارش انداخت. تاریک بود. در خیالش، پدرش را دید که چند قبر آن‌طرف‌تر، در عمق یکی از همین قبرها، زیر خروارها خاک خوابیده و قرار نیست دیگر چشمانش را باز کند. دیگر قرار نیست آسمان آبی را ببیند. در خیالش، لحظه‌ای را دید که پدرش از بالای داربست یکی از ساختمان‌های بزرگ، مستقیم به اعماق قبرش سقوط می‌کند. در خیالش دید که چشمان پدرش در حین سقوط کردن می‌درخشند. از خوشحالی. انگار که مدت‌ها منتظر این لحظه بوده و حالا دارد به آرزویش می‌رسد.

صدای گریه مادرش او را از خیالات بیرون کشید. پیرزن چادرش را کنار زده بود و بلند بلند رو به آسمان گریه می‌کرد. صدای گریه‌اش فضا را پر کرده بود و تا آخر آسمان بالا می‌رفت. زنی دوان دوان به سراغش آمد و سعی کرد آرامش کند. رحیم از جایش تکان نخورد. نفهمید چرا. فقط اختیار پاهایش را نداشت و نمی‌توانست آن‌ها را تکان دهد و به سمت مادرش برود. فقط ایستاده بود و تلاش زن برای آرام کردن مادرش را تماشا می‌کرد. فقط ایستاده بود و تماشا می‌کرد. ایستاده بود و به غمی که با هر آه و ناله، از گلوی مادرش بیرون می‌جهد نگاه می‌کرد. به آن چادر مشکی‌ای نگاه می‌کرد که در بادِ گرمِ تابستان، مثل یک پرچم سیاه در هوا موج می‌خورد. انگار تا ابد قرار بود این موجِ غمِ سیاه رنگ، که با هر ناله مادرش در هوا تکان می‌خورد، بالای زندگی‌شان بماند. همان وقت که پدرش زنده بود هم زندگی خاکستری بود ولی حالا انگار قرار بود سیاه شود.

زن از تقلا برای آرام کردن پیرزن خسته شد. دست‌هایش را عقب کشید و با چشمانی که از اشک خیس بود راهش را کشید و رفت. اصلا معلوم نشد زن که بود و چرا در میان غم خودش، سراغ مادر رحیم آمده بود. رحیم آرام آرام به سمت مادرش که حالا داشت دست‌هایش را به زمین می‌کوبید رفت. حالات پیرزن جنونی تمام نشدنی داشتند. رحیم به سمت مادرش می‌رفت. آفتاب کله‌اش را داغ کرده بود و دلش می‌خواست جایی همان اطراف دراز بکشد. اطرافش جاهایی بودند که برای دراز کشیدن مناسب باشند ولی رحیم می‌ترسید. می‌ترسید دراز بکشد و دیگر بلند نشود. آرام به سمت مادرش می‌رفت. هرچقدر نزدیک‌تر می‌شد، مادر انگار دورتر می‌شد. فضای اطرفاش انگار بزرگ‌تر و وسیع‌تر می‌شد. تا چشمش کار می‌کرد جاهای خالی بود. تا چشمش کار می‌کرد مردمان سیاه‌پوش بودند. و در میان تمامشان، مادرش را می‌دید که خاک‌های زمین را به سرش می‌ریزد.

بلند شو. بلند شو برویم. بلند شو.

رحیم دست مادرش را گرفته بود و می‌کشید. تلاش می‌کرد از روی زمین بلندش کند. زیر لب حرف می‌زد.

بلند شو مادر. داریم هلاک می‌شویم. بلند شو برویم خانه. بابا مرده است. بلند شو.

پیرزن از میان هق‌هق‌هایش، با صدایی خشک و شکننده جواب داد:

کجا برویم؟ کجا را داریم که برویم؟ همین‌جا بهتر است. میخواهم همین‌جا بمانم. ‌کجا را دارم که بروم؟ به امید چه کس بروم؟ خانه‌مان قبرستان است رحیم، خانه‌مان قبرستان است.

رحیم خشک شده بود. دستش در دست مادرش بود و نگاهش خیره مانده بود به کُپه خاکی که جلویش بود. مادر همچنان زاری می‌کرد، هوا همچنان داغ بود. پاهای رحیم در کفش‌های کثیفش می‌سوختند. یک لحظه پاهایش شل شدند و سیاهی چشمانش ناپیدا. سرش گیج رفت و روی کُپه خاکی که پدرش بود افتاد.

****

چشم که باز کرد رحیم، همه جا تاریک بود. هیچ چیز نمیدید. دست و پایش را نمیتوانست تکان دهد. بی حس و بی جان دراز کشیده بود در جایی سفت و فقط چشمانش حرکت می‌کردند. این سو و آن سو را نگاه کرد. یک لحظه فکر کرد در یکی از آن قبرهای عمیق اطرافش در قبرستان افتاده. وحشت سرتاپایش را گرفت. تقلا کرد تکان بخورد. دستش را تکان دهد. ولی نه دست‌هایش و نه پاهایش تکان نمی‌خوردند. هیچ‌کدام. ترس و وحشت از تاریکی و بی‌حسی سرتاسر وجودش را می‌جَوید. داشت کم‌کم به روح و عقلش هم سرایت می‌کرد. اطرافش، تاریکی همه چیز را بلعیده بود. تقلا می‌کرد تکان بخورد. این چرخه تکرار می‌شد. پیاپی تقلا می‌کرد، نگاه می‌کرد، تقلا می‌کرد، نگاه می‌کرد. می‌ترسید. یک لحظه به خودش آمد و متوجه شد سینه‌اش تکان نمی‌خورد. بالا و پایین نمی‌رود. نفس نمی‌کشید! باورش نمی‌شد که نفس نمی‌کشد. نمی‌توانست بفهمد کجاست و یا اینجا چه می‌کند. قطره‌ای اشک از گوشه چشمش پایین افتاد.

بوی خاک تمام دماغش را پر کرده بود. می‌توانست بو بکشد. حس می‌کرد. بوی خاک را حس می‌کرد. طعم خاک را حس می‌کرد. دهانش را کمی باز کرد. انگار سرش هنوز حس داشت. دهانش را باز کرد و طعم خاک را چشید. کم کم داشت باورش می‌شد در یکی از قبرهای قبرستان، شاید قبر کناری پدرش است.

صدایی شبیه به گریه و شیون شنید. صدا آشنا و تازه بود، شبیه به شیون‌های مادر. بههتر که گوش کرد، فهمید خودش است. شیون و زاری مادر بود. جیغ می‌کشید. جیغی گوشخراش.

رحیم چشمانش را بست. هنوز نفس نمی‌کشید. اما از چشمانش اشک می‌آمد. برای خودش گریه می‌کرد. تقریبا مطمئن شده بود در یکی از همان قبرهای اطراف پدرش افتاده و مُرده است. رحیم مطمئن بود مرُده است. مادرش برای او و پدرش زاری می‌کرد. کسی چه می‌دانست، شاید مادر هم به همین زودی‌ها در یکی از همین گودال‌ها بیفتد و چشمانش بسته شود و زندگی‌شان نه دیگر خاکستری و نه دیگر سیاه باشد. با این فکر خیال کرد چشمانش برق زدند، شبیه به برق چشمان پدرش در موقع سقوط از داربست. هنوز نفس نمی‌کشید و گریه می‌کرد. نمی‌توانست تکان بخورد. چشمانش را هم بسته بود. هیچ کجای بدنش انگار حس نداشت بجز صورت و سرش. وقتی از اینکه مُرده است مطمئن شد، دست از تقلا کشید. آرام شد و به روبرو خیره شد. به جایی که صدای شیون مادرش می‌آمد.

برایش عجیب بود که با اینکه مرده است، می‌تواند فکر کند و بفهمد و نگاه کند. در ذهنش، خوشحال بود. زندگی نکبتی‌اش به پایان رسیده بود. دیگر خبری از کار کردن و کتک خوردن نبود. دیگر خبری از پول در آوردن و خرج کردن نبود. دیگر خبری از آدم‌ها نبود. می‌توانست راحت چشمانش را ببندد و بدون اینکه نگران شکم خودش و مادرش باشد، بخوابد. بی‌هیچ دغدغه‌ای. می‌دانست مُرده است. خوشحال بود که می‌تواند فقط آرام دراز بکشد و بخوابد. بدون دغدغه و فکر. بعدش هم محو می‌شود. به تمامی!

باز هم صدای گریه و جیغ مادر، رحیم را به خودش آورد. فکر می‌کرد به اینکه مادرش تا به کی می‌‎خواهد زار بزند؟ شاید تا آخر عمر. بعضی آدم‌ها تا آخر عمر زار می‌زنند. هر روز و هر شب و هر لحظه. ولی بی‌صدا. هرروز و هر شب گریه می‌کنند بدون اینکه کسی اشک‌شان را ببیند. بعضی آدم‌ها آنقدر در خودشان گریه می‌کنند که لبریز می‌شوند از اشک و آه. بعد، وقتی دیگر جای بیشتری نبود، شروع می‌کنند در خودشان غرق شدن. آنقدر دست و پا می‌زنند که خسته می‌شوند و همه چیز را رها می‌کنند. و بعد، آرام آرام فرو می‌روند و فرو می‌روند و بیشتر فرو می‌روند. بی‌آنکه تقلا کنند. آرام غرق می‌شوند. بدون اینکه کسی بفهمد. از درون می‌میرند و تمام می‌شوند؛ بی‌آنکه کسی بفهمد.

رحیم می‌دانست مادرش غرق خواهد شد. بی‌آنکه کسی بفهمد. چون کسی نبود که ببیند. همین رحیم بود و پدرش. همین دو نفر تمام دنیای مادر بودند. همین بود که مادر این‌چنین زار می‌زد. همه دنیایش درون گودال افتاده بود و رویش خاک ریخته بودند و تمام شده بود. کم نبود. دنیایت درون چاله‌ها دفن شود و محو شود. کم غمی نیست. رحیم دلش برای مادر می‌سوخت. غمِ رحیم و پدرش هم اگر او را نمی‌کشت، غمِ نان هلاکش می‌کرد. پیرزن چه می‌توانست بکند در این بیابانِ بی آب و علفِ بی‌کسی؟ چه می‌توانست بکند؟ پیرزن هیچ نداشت. همانطور که پدرش هیچ نداشت. روزانه زندگی می‌کردند. هرروز کسی نانی می‌آورد و می‌خوردند و فردا روز از نو! مثل روزهای قبل. پیرزن هیچ نداشت. حتی یک آه. رحیم مانده بود چه کند. دلش پیش مادرش بود. هنوز اشک می‌آمد از چشمش. غمِ نان، در این گودالِ عمیق و تاریک هم رهایش نمی‌کرد.

***

تکان محکمی خورد. چشمانش باز شدند و نگاهش به سقف سفید رنگ افتاد. بدنش خیس از عرق بود و چشمانش خیس از اشک. سِرُم بزرگی به دستش وصل بود. به سینه‌اش نگاه کرد. بالا و پایین می‌رفت. نفس می‌کشید. دستش را تکان داد. دستش تکان می‌خورد. از جایش بلند شد و نشست. روتختی سفید، از عرق بدنش خیس بود. بوی بیمارستان در دماغش پر بود و خبری از بوی خاک نبود. به صورتش دست کشید. بجز خیسی اشک، چیزی نبود.

مادرش، روی یک صندلی که گوشه اتاق قرار داشت، خواب بود. چادر خاکی‌اش را روی دسته صندلی انداخته بود و چشمانش را بسته بود. رحیم آرام از روی تخت پایین آمد و کیسه سرم را دستش گرفت. کنار پنجره رفت. خیره شد به خیابان. نمی‌دانست در کدام بیمارستان است. نمی‌دانست ساعت چند است. پنجره را باز کرد. هوای گرم و تازه داخل آمد. بالای سر مادرش رفت. آرام تکانش داد.

بلند شو. بلند شو برویم خانه. بلند شو مادر. بلند شو، خسته‌ام. بلند شو، راه زیاد است.

رحیم خسته بود. خسته‌تر از آن‌که بشود فکرش را کرد. هنوز راه زیاد مانده بود. هنوز روزهایی زیادی مانده بود.

امیررضا فخاریان / تیر 1395