توی هر ولایتی، از این اسمها هست؛ اسمهایی که آدم وقتی میشنود، اول یک نفسِ عمیق میکشد، بعد دستش را میکشد روی پیشانی و سرش را تکان میدهد. پیرمردهای شهر ما وقتی به «ابراهیم» میرسیدند، چای توی استکانشان سرد میشد. نه که یادِ مرده بیفتند، نه؛ یادِ یک تکه طلای ناب میافتادند که جلو چشمِ خلایق افتاده بود توی جوب و لجن گرفته بودش.
ابراهیم از آنهایی بود که وقتی راه میرفت، انگار تمام خیابان مالِ خودش بود. موهای پرپشت، متمایل به حنایی و نارنجی، درست مثل رنگِ آفتاب دمغروبِ باغهای شهر . از آن هیکلهای گردنکلفت و سینهکفتری که تشک کشتی زیر پایش ناله میکرد . سالی که با سوختهسرایی سرشاخ شد، سالنِ کشتی داشت منفجر میشد. سوت میزدند، پا میکوبیدند، از لای زمین خاک بلند میشد و ابراهیم جوری زیر دوخم حریف میرفت که انگار دارد پرِ کاه برمیدارد.
اما فقط این نبود. دردِ ابراهیم این بود که زیادی قشنگ بود و حنجرهاش هم سازِ داوود بود. غروبها که لبِ ایوان دهان باز میکرد، حتی کبوترهای روی لبهٔ بام هم کز میکردند تا چهچهه اش تمام شود. شمعدانیهای دورِ حوض انگار برمیگشتند سمتِ پنجره.
دوره سربازی، باشگاه افسران آوازی خوانده بود جلو تیمسارها و بالادستها. وقتی به کمال گوشه های ابوعطا رو سرک کشیده بود و آروم فرود اومده بود به دشتی کار را تمام کرده بود، همهشان پا شده بودند به دست زدن. فرمانده گفته بود: «پسر، چی میخوای؟ تشویقی بنویسم برات؟» ابراهیم صاف ایستاده بود توی چشمِ سرهنگ نگاه کرده بود و گفته بود: «جناب سرهنگ، اگر مینویسی، برای همخدمتیهام هم بنویس، وگرنه من تنهایی مرخصی برو نیستم.» لوطی بود؛ از آن جنس مرامهایی که این روزها اگر توی فیلمها هم ببینی، باورت نمیشود. گفتم خوشگل بود و خوش آوا اما قلمنی هم که دست میگرفت، شیرین خوشنویس بود خطش آدم را میکشت. «نون» را چنان با ناز میچرخاند که انگار زانوی خمشدهٔ مجنون است پای دیوارِ لیلی. همه میگفتند این پسر کسی میشه
عاشق هم شد. عاشقِ دختری که چشمهایش دو تا کاسهٔ آبِ قنات بود؛ صاف، بیشیلهپِیله. وقتی میخندید، انگار توی حیاطِ خانهشان بوتههای یاس یکدفعه وا میشد. ابراهیم براش شعر میگفت، نامه مینوشت، کاغذ خطخطی میکرد و از خجالت پاره میکرد. چغر و باجنون مینوشت:
«اگر مُردم به خاکِ غربت ای یار.. مرا در خاک خود آرید و بسپار ...»»
اما امان از وقتی که دنیا چپ بیفتد با یک آدم.
آدمیزاد از سنگ که نیست؛ با چهار تا نارفیق و دو پیاله حسادت، پای پهلوانترین یلها هم سست میشود. ابراهیم افتاد توی سرازیری. اولش فقط چشمهایش بیفروغ شد، بعد یواشیواش شانههایش افتاد. آن سینهای که یک ولایت را پشتش نگه میداشت، جمع شد توی خودش. صدایش؟ همان صدایی که هوش از سر میبُرد، شد یک خشخشِ ممتد، مثل کشیده شدنِ قوطی حلبی روی آسفالتِ داغ. دیگر حریفِ تشک نبود، ؛شد همنشین زر ورق برقدار و ذغال خوب و رفیق بد او حتی حریفِ یک تکه دوا و گرت و دودِ تلخِ سرِ ظهرِ خرابهها هم نبود. مردم رد میشدند، چشمشان را میدزدیدند و زیر لب میگفتند: «حیف... صد حیف.»
ولی یک چیز توی آن ویرانی تکان نخورد. و ماند .
معشوقهاش زنِ او نشد؛ قسمتش نبود که توی رختخوابِ ابراهیم چادرشب پهن کند و بچه بیاورد، اما رهایش هم نکرد. دختر خودش یک پا مرد بود. رفته بود سرِ کار، معلم شد دستمزدی میگرفت و روزهایی که ابراهیم گوشهٔ خرابه خمار میافتاد و چرتهای مخملی میزد، میآمد بالای سرش. نه سرکوفت میزد، نه داد و بیداد راه میانداخت. یک پیاله آشِ گرم میگذاشت بغلدستش، دو تا اسکناسِ میچپاند توی جیبِ کتش و برمیگشت. زنها همیناند دیگر؛ یا معشوقهاند که دنیا را قشنگ کنند، یا مادرند که زخمهای این مردهای تا ابد بچهمانده را ببندند.
آخرِ کار هم مثل همان چایِ تلخِ فیلم مادر شد؛تلخ .....تلخ ... از آن تلخیها که با مشت مشت قند غلامرضای مادر هم شیرین نمیشود. زمستان بود و یک گوشهٔ نمور و پتویی که هر کاری میکردی گرم نمیشد. ابراهیم تمام کرد. بیصدا و خسته، انگار که یک قرن دویده باشد و تازه نشسته باشد لبهٔ جاده.
روزِ خاکسپاری، هیچکس گریه کسی را ندید ولی همه گریه کرده بودند در خفا . مردم یکجورِ سنگینی لال شده بودند. انگار هرکس داشت یک مشت خاک میریخت روی روزهای خوبِ جوانیِ خودش. هرکس داشت حسرتهای خودش را چال میکرد.
هنوزم که هنوز است، توی محل وقتی حرف از آن سالها میشود، استکانِ چای دستِ پیرمردها معلق میماند، سری تکان میدهند و میگویند: «رفیقِ بد روزگارش را سیاه کرد... میتونست نامدار بشه میتونست ...میتونست ......»
ولی دنیا از اول هم بیوفا بود؛ اسمش را گذاشت «حسرت» و تمامش کرد.
مخلص امین ظاهری