بچه که بودم، شانس مثل نسیمِ صبحگاهی کوچهمان دورم میپیچید. این شانس نه از جنس پول بود، نه اسباببازی. اسمش دادا بود و ننه. دو ستونِ مهربان و پیر که سایهشان روی سرم بلندتر از پدر و مادر واقعیام میافتاد. من زیر همین سایه قد کشیدم؛ همانجا که آدم قبل از اینکه حرف زدن یاد بگیرد، انسان بودن را یاد میگیرد.
خانهمان، فقط خانه نبود؛ پایگاهی بود از غم و شادی و گلایه و مشورت همه فامیل و محل و آشنایان . از بعد نماز صبح درب ورودی خانه فقط «روی هم» میماند، چفت نمیشد. انگار قرار بود همیشه راهی برای ورود آدمها باز باشد. فامیل، همسایه، رهگذر، رفیق، قاصد، همه میآمدند و میرفتند. خانه ما یک لوکیشن زنده بود؛ صبح که میشد داستان و ماجرا عوض میشد و اسمها و قصهها دوباره از اول شروع میشدند.
آن روزها امنیت، امنیتِ قفل نبود؛ امنیتِ آدمها بود. انگار دزدها هم اگر از کنار خانهمان رد میشدند، سرشان را پایین میانداختند و رد میشدند.
یک عادتی بود میان دادا و ننه. یک بازی آرام، یک تفریحِ تلخِ نجیب. وقتی خانه خلوت میشد، وقتی بالاخره فرصتِ چند دقیقه نفس کشیدن پیدا میکردند، یک خاطره از دهانشان بیرون میپرید. خاطرهای که اسم کسی درونش بود. کسی که دیگر نبود. و همین اسم، همین یک اشاره، راه میانداخت: «خدا رحمتش کنه… نور به قبرش بباره… یادته فلانی…؟»
بعد دادا نیمنگاهی میکرد به ننه. همان نگاه معروفش. و جملهای که انگار از اعماق دریا میآمد:
«رفیق(در خلوت و خصوصی همیشه دادام ننه ام را رفیق خطاب میکرد !و چه لقب بامسمی و برازنده ای به همسر صبور و وفادارش داده بود ) همه رفتنها… حواست هست؟»
ننه نفسش را میداد بیرون و آرام میگفت: «آره پ نومونم…»
و بعد مراسم شروع میشد. تسبیحی بود، نخ سبزی از دلش میگذشت. یکی اسم میگفت، آن یکی یک دانه را رها میکرد. تق… تق… تق…
صدای مهرهها مثل صدای قطرههای باران بود روی سقف حلبی؛ آهسته و مطمئن، اما سنگین. من تماشاگر کوچک این صحنهها بودم. اسمها را نمیشناختم، اما هر دانهای که جابهجا میشد، انگار یک ستاره فرو میافتاد.
در دلم میگفتم: « یا خدا ا ا!!! چقدر آدم میشناختن که مردن… چرا من یک نفر رو هم ندارم؟ چرا سهم من از این تسبیح خالیه؟»
کودکی است دیگر؛ غم را هم بازی میدانند و برای هر بازی اگر بیرون باشند دلگیر میشوند .
سالها چرخیدند. تندتر از چیزی که فکرش را میکردم.
اول ننه رفت. بعد دادا.
بعد همسایهها. بعد فامیل. بعد آدمهایی که فکر میکردم تا خودِ جاودانگی هستند.
و یک روز، یک صبح، یک لحظه… دیدم خودم نشستهام وسط خانه ای نه همان لوکیشن سابق . سازه ای بود محکم با درب ضد سرقت و .... و من خودم میتوانم تسبیح را بردارم، اسم بگویم، دانهها را یکییکی رها کنم.
و وای که چقدر زیاد شدند.
چقدر زیاد…
ای کاش آن روزهای دور، وقتی کنار دادا و ننه نشسته بودم، از خدا نمیخواستم سهمی در این تسبیح داشته باشم.
ای کاش…
مخلص امین ظاهری
مخلص امین ظاهری