حیا؛ ترمزِ دستیِ تعیین حقوق و گرفتن ارزش واقعی خودتون
آن لحظه که مصاحبهکننده، تهِ خودکارش را میکوبد روی میز، کمی عقب تکیه میدهد و با همان لبخندِ تصنعی و خونسرد میپرسد: «خب، انتظارِ حقوقیتان چقدر است؟»؛ همانجاست که اتفاق اصلی شروع میشود. توی سرت صدای تورم است، صدای اجارهخانه؛ اما از دهانت چیزی بیرون میآید که انگار متعلق به خودت نیست.
ما با یک «حیا»یِ سمی بزرگ شدهایم. در فرهنگِ ما،از پول حرف زدن، مساوی است با بیپروا بودن، یا بدتر از آن، طمعکار بودن. یادمان دادهاند که «اول باید خودت را ثابت کنی»؛ انگار عمر و تخصص، کالاهایِ فلهای هستند که میشود مجانی وسطِ بازار ریخت تا شاید یک روزی، یک کسی لطف کند و قیمتی رویشان بگذارد.یعنی چی:( اول خودت را باید اثبات کنی ) آیا فردی که پس از سالها تحصیل و حضور در جامعه و از همه مهتر پس از چندین و چند جلسه و ساعت مدیران شرکت با او انواع اقسام مصاحبه های شغلی روانی و تستهای روانشناسی شغلی و هر سازی که زدند حرکات موزون !دیده اند چه اثباتی ؟!این تفکر چیزی جز ضرر و باخت ندارد .
شرکتها و مدیرها احمق نیستند. آنها دقیقاً میدانند که ما از ((پول )) (حق خود را طلب کردن ) و با «عدد حرف زدن» خجالت میکشیم. آنها روی همین شرمِ ملیِ ما حساب باز کردهاند. وقتی با شرمندگی میگوییم «هر چی عرفِ شرکت است» یا «هر چی شما صلاح بدانید»، در واقع داریم به آنها اجازه میدهیم که نرخِ «بودنِ» ما را تعیین کنند.
این «خانوادهبازی»های اداری هم بخشِ دیگری از همین کلاهبرداریِ مدرن است. میگویند «اینجا مثل خانواده است» تا تو یادت برود که رابطه تو و کارفرما، یک رابطه کاملاً تجاری است؛ نه یک پیوندِ خونی. وقتی اسمش را میگذارند خانواده، یعنی نباید سرِ پول چانه بزنی، نباید سرِ وقتِ اضافه اعتراض کنی، نباید بپرسی چرا تورمِ بالای ۱۰۰ درصدیِ کشور، حقوقِ تو را تکان نداده است. خانواده که سرِ «حقوق» با هم نمیجنگد، مگر نه؟
واقعیت این است: وقتی در آن اتاقِ مصاحبه از تعیینِ قیمتِ تخصصت طفره میروی، داری پیامِ روشنی به طرف مقابل میفرستی. میگویی: «من ارزشِ زمانِ خودم را نمیدانم، پس شما برایش قیمت تعیین کنید.» و او هم نرخ را جایی میبندد که کمترین هزینه را برای خودش داشته باشد. این معاملهگری نیست؛ این قربانی کردنِ خود است.
شرم را کنار بگذارید. وقتی پایِ میزِ قرارداد نشستهاید، شما نه گدایید، نه سربازِ پادگان؛ شما «فروشنده» هستید. فروشندهی تخصص و زمانی که دیگر هرگز برنمیگردد. خجالت کشیدن از طلبِ حق، فقط یک نتیجه دارد: تهِ ماه که رسید، آنکس که شرمنده میشود، تویی؛ نه مدیرِ مجموعه.
فردا که دوباره در آن اتاق نشستید، وقتی آن سوالِ لعنتیِ «حقوق چند؟» پیش آمد، به جای اینکه به سقف نگاه کنید یا از سرِ ادب لبخند بزنید، عددی را بگویید که با واقعیتِ هزینههایتان و سنگینیِ مسئولیتتان همخوانی دارد. اگر گفتند «بالاست» یا «شرایط نداریم»، نترسید. «نه» شنیدنِ یک معامله، خیلی بهتر از «بله» گفتن به استثماری است که تا سالها اثرش در جیب و اعصابت باقی میماند.
یادتان باشد: اگر شما برای خودتان قیمت نگذارید، بازار همیشه برایتان نرخ تعیین میکند؛ و آن نرخ، همیشه پایینترین حدِ ممکن است.
مخلص امین ظاهری