از «مظاهرِ» خیال تا ترازِ دل؛ در حاشیه‌ی نان، کاغذ و مرهمِ دوستان

(

جنابِ مسعود کریمی  عزیز، رفیقِ نادیده اما هم‌پیاله‌ی قلم در شب‌های بی‌خوابی؛ 

سلامٌ علیکم و رحمة‌الله. مرقومه‌ی شریف و پر از لطفِ جنابعالی که از دلِ ترازنامه‌ها و ستون‌های بدهکار و بستانکار سر برآورده بود، درست در روزگاری به چشم و دلِ این بنده‌ی حقیر نشست که چند صباحی بود چرخِ وجودمان بدجوری به پِت‌پِت افتاده بود. غرض از این غیبتِ صغری در کوچه‌پس‌کوچه‌های ویرگول، کبر سن یا خدای‌ناکرده بی‌معرفتی نبود؛ تنِ ناسازگار چند وقتی ما را گوشه‌نشینِ بستر و هم‌نشینِ شربت‌های تلخ و شنیدن نظرات اطبا که الحمدلله در این دیار همه حاذق و براساس سواد و نه به لطف  سهمیه !جامعه سفید پوشان را مفتخر کرده اند (انشالله) نموده . این طایفه  هم که ماشاءالله مثل حسابرس‌های سخت‌گیر دیوان محاسبات، مدام چوب‌خطِ فشارخون و قندِ آدم را می‌شمارند و ضعیف النفسی چون من که حب این دنیا و زیبا رویان آن در دل دارم و کارهای ناتمام بسیار تشویش و ترس از ملاقات ملک الموت به جای ملاقات دلبر و شهلایان مه پیکر و  تصور همنشینی با نکیر و منکر ترس را بر من مستولی کرده !
و اما بعد ، در این ایامِ ناخوشی، بیش از هر چیز دلتنگِ همین هیاهوی زنده و کلماتِ بی‌ریای رفقای ویرگول بودم؛ دلتنگِ نشستن پشتِ این صفحه‌ی نورانی و سرک کشیدن به احوال دلِ آدم‌هایی که هنوز چراغی در تاریکی روشن نگه داشته‌اند.

اما تا رشته‌ی کلام از دست نرفته و به سیاقِ همیشگی روده درازی نکرده‌ام، بگذارید همین اولِ کاری یک فقره حساب‌رسیِ ملایم با جنابعالی بکنم! شما در آن مکتوبِ محبت‌آمیز، بنده را به کرمِ خود «امینِ مظاهری» خوانده بودید. فی‌الواقع قدیم‌ها می‌گفتند «مظاهر» جمعِ مظهر است و اهلِ تجلی، ولی شناسنامه‌ی قراضه‌ی ما از روزِ ازل فقط یک «ظاهریِ» ساده و بی‌‌پیرایه بوده است. البته این بنده هرگز بخل نمی‌ورزد؛ آن یک دانه «میم» اضافه‌ای را هم که از سرِ لطف و بزرگواری پای نامِ ما بخشیده‌اید، به فالِ نیک می‌گیرم و می‌گذارم پای حسابِ همان «محبت» یا شاید «محبوس» بودنِ ما در زیرزمین‌های نمور کتاب‌فروشی! عیبی ندارد رفیق؛ مظاهر و ظواهر هر دو بازیچه‌ی همین روزگارِ بوقلمون‌صفت است، اصل آن خطِ ربطی است که دلِ اهل قلم را به هم وصل می‌کند، حالا با یک «میم» کم یا زیاد، توفیری در اصلِ ارادت و تعظیم چاکر به حضرتتان نداشته و در همه حال مخلصیم و ارادتمند.

دست‌مریزاد برادر! کلماتت را که می‌خواندم، دیدم عجب مرواریدی از میان آن ارقامِ بی‌روح و خشنِ دارایی و بدهی بیرون کشیده‌ای. راست گفته‌اند که دردِ مشترک هرگز جدا جدا درمان نمی‌شود. شما پشت آن میزِ کار و درگیرِ ارقام، چشم‌تان به همان گرهِ کوری خورده بود که من در کارتن‌های پر از گرد و خاکِ دکانِ شفیعی و لای خطوطِ لرزانِ میرزا علی‌اصغرِ بینوا می‌دیدم.

تصدقت کردم ،تاریخِ این ملک پر است از همین شفیعی‌ها و میرزا علی‌اصغرها. در تاریخ بیهقی یا مجمل‌التواریخ هم اگر ورق بزنید، همیشه یک عده محتکر و زرگر و بنکدار بوده‌اند که گندمِ ری و گرگان را انبار می‌کردند تا به وقتِ قحطی به زر بسنجند، و در همان بحبوحه، سوخته‌دلی هم بوده که در حاشیه‌ی صحیفه‌اش از چشم‌های یارش یا آهِ بی‌نوایی‌اش ناله سر دهد. تفاوت در این است که تاریخ‌نویسانِ درباری همیشه سکه‌های اشرفیِ وزرا را شمرده‌اند، و صاحبان زر راویان خبر را مولی بوده و قلم ها به خواست و میل صاحبان ثروت و قدرت بر رخ کاغذ نقش زده اند. اما آن چیزی که بوی زندگی می‌دهد، همین خرده‌روایت‌های پاره‌پوره است.

تصدقتان گردم ! آن شب که از دکانِ شفیعی با دست‌های خالی و موجودیِ شرم‌سارِ حساب بانکی زدم بیرون و بادِ دی‌ماه صورتم را گزید، فکر می‌کردم تنهایی بد دردی است؛ اما نوشته‌ی شما نشان داد که ما در این غربتِ شلوغ، تنها نیستیم. هنرِ شما همین بود که نشان دادید حتی در عصرِ کامپیوتر و اکسل و چرخ‌دنده‌های بی‌رحمِ سود و زیان، هنوز هم می‌شود ترازوی دل را دست گرفت و برای «نرخِ حقیقیِ یک آه» دل سوزاند. حسابداریِ شما که در آن جایگاهی برای غربتِ انسان و فراقِ ماه‌منظرها هست، شرف دارد به تمام تجارت‌خانه‌هایی که عاطفه را هم لای اوراق قرضه حراج می‌کنند.

دمِ شما گرم که با یادداشتِ جان‌دارتان، خستگیِ آن گشت‌وگذارِ تلخ در زیرزمینِ مهتاب و این چند صباح ناخوشی و بستری بودن را از تنم به در کردید. قلم‌تان روان، چای‌تان همیشه گرم، و حسابِ دل‌تان تا ابد از گزندِ ترازنامه‌های بی‌انصافِ این روزگار، بستانکار باد.

مخلص امین ظاهری