چگونه جنگ ایران و فشار اقتصادی، معادلات سیاسی آمریکا را تغییر داد؟
نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶ حسابی همه را غافلگیر کرد. دموکرات‌ها توانستند در ایالت‌هایی که سال‌ها دژ امن جمهوری‌خواهان بودند، پیروزی‌های تاریخی رقم بزنند.
در تگزاس، جیمز تالاریکو موفق شد کرسی مهمی را به نفع دموکرات‌ها تغییر دهد؛ اتفاقی که سال‌ها بود در این ایالت دیده نشده بود. کارولینای جنوبی و کانزاس هم وضعیت مشابهی داشتند و نامزدهای دموکرات توانستند پس از دهه‌ها، کرسی‌های سنتی جمهوری‌خواهان را تصاحب کنند. از طرف دیگر، چهره‌های جوانی مثل عبدالالسید در میشیگان پیروز شدند تا ترکیب سیاسی و اجتماعی نهادهای انتخابی آمریکا بیش از پیش تغییر کند.
حالا سؤال بزرگ اینجاست: چه شد مردمی که همین دو سال پیش (۲۰۲۴) به دونالد ترامپ اعتماد کرده بودند، حالا این‌طور زاویه گرفتند و به رقیب رأی دادند؟
واقعیت این است که ترامپ برای آمریکایی‌ها چهره ناآشنایی نبود؛ همه با لحن تند، صراحت و استایل سیاسی‌اش کاملاً آشنا بودند. با این حال، میلیون‌ها نفر به او رأی دادند چون وعده داده بود اقتصاد داخلی را نجات دهد، عظمت آمریکا را برگرداند و پای منافع ملی بایستد.
اما بین دست زدن برای یک سیاستمدار تهاجمی و پرداخت کردن هزینه‌های جیبی تصمیمات او، زمین تا آسمان فرق است. نقطه عطف ماجرا دقیقا زمانی رقم خورد که پای درگیری نظامی با ایران و بسته‌شدن تنگه هرمز وسط آمد.
بازار جهانی انرژی شوک برداشت؛ نفت گران شد، بنزین و گازوئیل سر به فلک کشید و موج گرانی به جان حمل‌ونقل، پروازها و کالاهای اساسی افتاد. این‌جا بود که تناقض اصلی خودش را نشان داد. شهروند آمریکایی شاید عاشق قدرت‌نمایی کشورش در دنیا باشد و بدم نیاید به رقبا فشار بیاید، اما خط قرمز او «سفره و قدرت خرید» خودش است. وقتی هزینه این سیاست‌ها مستقیماً از جیب مردم در جایگاه‌های سوخت و فروشگاه‌ها کسر شد، معادلات رأی‌دهندگان هم به‌هم ریخت.
جالب اینجاست که خود ترامپ هم بعد از اعلام نتایج، صراحتاً به همین موضوع اعتراف کرد. او گفت مردم ما آن‌قدرها صبر و تحمل نداشتند که پای هزینه‌های روزمره یک جنگ طولانی بایستند و ترجیح دادند به جای دستاوردهای کلان ژئوپلیتیک، وضعیت اقتصادی زندگی‌شان را ملاک قرار دهند.
اگر بخواهیم این رخداد سیاسی را با ادبیات تریدرها بگوییم، ماجرا دقیقاً مثل این است که یک معامله‌گر با کلی ادعا وارد بازار شود، برای هر پوزیشن فقط ۰.۵ درصد ریسک تعریف کند، اما وسط کار به خاطر لجبازی، فراموش کردن مدیریت ریسک و نبستن حد ضرر، کارش به مارجین‌کال بکشد و کل حسابش لیکویید شود!
در سیاست هم همین است؛ سیاستمدار نمی‌تواند فقط به چشم‌انداز یک تصمیم خیره‌کننده خیره شود و کوه هزینه‌های انباشته پشت سر آن را نبیند. ترامپ فکر می‌کرد هزینه‌های جنگ را می‌شود فقط در لایه سیاست خارجی جمع‌وجور کرد، اما آوار شوک انرژی روی سر اقتصاد داخلی خراب شد و فاکتور این مارجین‌کال، نهایتاً پای صندوق‌های رأی صادر شد.
علیرضا عسگری | تحلیلگر مسائل اقتصادی و پژوهشگر حوزه علمیه قم
