
بحران اقتصادی به ریزش شدید و عمیق قیمت داراییها اشاره دارد که معمولا سرچشمهی آن رفتار گلهای و غیرمنطقی سرمایهگذاران به دنبال وقوع اتفاقات غیرمنتظره و برخی رخدادها و پدیدههای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی میباشد. بحران معمولا با ریزش بورس اوراق بهادار، بحران در نرخ ارز و یا ترکیدن یک حباب اقتصادی آغاز میشود. در بررسی تاریخی میتوان نمونههای زیادی از بحرانها را مشاهده کرد که معروفترین آنها از بحران گل لاله در هلند شروع و به بحران اقتصادی 2008 ختم میشود.
بحران اقتصادی سال 2008 رخداد بینظیری نبود و پیشتر نیز تجارب مشابهی رخ داده بود، اما این موضوع دلیل نمیشد تا برخی غولها نظیر بانک سرمایهگذاری برادران لمان که چهارمین بانک بزرگ ایالات متحدهی آمریکا به حساب میآمد، به پایان راه خود نرسد.

داستان برادران لمان از تاسیس یک مغازهی کوچک توسط سه برادر آلمانی به نامهای هنری، امانوئل و مایر در شهر مونتگومری در ایالت آلاباما، در سال 1844 شروع شد. از آنجایی که کشاورزان برای خرید کالاهای مورد نیازشان پنبه پرداخت میکردند، برادران وارد معاملات پنبه شدند. پس از مرگ هنری، دو برادر دیگر کسب و کارشان را ارتقا دادند و وارد معاملات کامودیتیها و ارائه خدمات واسطهگری شدند.
در دهههای پیش رو، همزمان با تبدیل شدن ایالات متحده به یک ابرقدرت اقتصادی در جهان، کسب و کار برادران لمان نیز رونق گرفت. در طی سالیان آنها با چالشهای متعددی روبرو شدند. شرکت توانست از بحرانهایی نظیر رکود بزرگ و دو جنگ جهانی جان سالم به در ببرد.
شرکت برادران لمان که در سال 1847 تاسیس شد، یک شرکت بینالمللی ارائه دهندهی خدمات مالی در زمینههایی چون سرمایهگذاری بانکی و مدیریت سرمایهگذاری در معاملات سهام و کامودیتی بود. در زمان وقوع بحران، لمان با داشتن 25/000 کارمند در سراسر جهان و سرمایهای بالغ بر 639 میلیارد دلار، چهارمین بانک سرمایهگذاری بزرگ در ایالات متحده بود. اما علیرغم نجات از بحرانهای بزرگ گذشته، در نهایت ریزش بازار مسکن آمریکا در سال 2008 این شرکت را به زانو درآورد.
در فوریهی سال 2017، قیمت سهام شرکت لمان به 86.18 دلار به ازای هر سهم و ارزش بازار آن نزدیک به 60 میلیارد دلار رسید. در انتهای سه ماههی اول سال 2017 سقوط بازار مسکن مسلم شده بود. میزان قراردادهای رهن با اعتبار بالا به بالاترین میزان خود در هفت سال گذشته رسیده بود. در 14 مارس سال 2017 درست یک روز پس از شوک به سهام شرکت لمان و بزرگترین ریزش یک روزه آن در پنج سال اخیر، شرکت گزارش مالی سه ماههی اول سال را منتشر کرد که در آن به رکورد درآمدی رسیده بود. پس از انتشار گزارش درآمدها، لمان اعلام کرد که تخلفات به وجود آمده در وامهای مسکن به خوبی در صورتهای سود و زیان اعمال شده و تاثیر کمی بر درآمدها داشته است.
در آگوست 2007 با شروع بحران وام مسکن، ریزش شدید سهام شرکت برادران لمان شروع شد. در طول این ماه شرکت 1200 نفر از کامندان خود در بخش رهن را از کار تعلیق کرد.
در سال 2007، لمان بیشتر از هر شرکت دیگری داراییهای با پشتوانهی رهن را بیمه کرده بود. این عدد به 85 میلیارد دلار، یعنی چهار برابر بیشتر از ارزش دارایی سهامداران شرکت رسیده بود. در سه ماههی آخر 2007 سهام شرکت مقداری از ریزش را جبران کرد. با این حال شرکت از فرصت به وجود آمده، که گویا آخرین فرصت آنها نیز بود، برای کاهش حجم سبد داراییاش استفاده نکرد و در نهایت با 93% ریزش در ارزش سهام اعلام ورشکستگی کرد.
بازارهای مالی به واسطهی فرصتهای فراوان، محل مناسبی برای فعالیت افراد و شرکتهای ریسک پذیر میباشند. اما عدم مدیریت صحیح و یا حتی بدشانسی میتواند در یک شب بزرگترین و ماهرترین افراد و شرکتها را نیز از بین ببرد.
Margin Call (2011) by Jeffrey C. Chandor
Too Big To Fail (2011) by Curtis Hanson
The Big Short – The Break of the Century (2015) by Adam McKay