
هنگام پیاده روی شبانه ام، سعی می کردم با گربه هایی که در مسیر می بینم، ارتباط برقرار کنم ولی این کار همیشه با شکست مواجه می شد و هیچ گربه ای زبان من را نمی فهمید یا اینکه نمی خواست بفهمد و همین که به آن ها نزدیک می شدم، پا به فرار می گذاشتند.
کم کم نا امید شدم. حرف های زیادی در دل داشتم که فقط می توانستم به یک گربه بزنم چون فکر می کنم آن ها اهل قضاوت کردن نیستند و بی طرفانه به صحبت هایم گوش می دهند و شاید هم بتوانند حرفی بزنند که گره گشا باشد هرچند برای من همین گوش دادن هم کافیست و می توانم بعد از گفت و گو احساس سبکی و راحتی داشته باشم.
در یکی از شب هایی که ناامیدانه در مسیر همیشگی قدم میزدم و دیگر از فکر حرف زدن با گربه ها بیرون آمده بودم، ناگهان کسی من را صدا زد. اول گمان کردم عابری است که می خواهد آدرسی بپرسد اما وقتی سرم را برگرداندم و به عقب نگاه کردم، کسی را ندیدم. فکر کردم شاید اشتباه کرده ام و اصلا کسی صدایم نزده است و برای همین به قدم زدن ادامه دادم.
اما هنوز دو قدم بر نداشته بودم دوباره همان صدا را شنیدم که این بار به من گفت مگر نمی خواستی با یک گربه هم صحبت بشوی، پس چرا توقف نمی کنی و نمی آیی اینجا کنار من بنشینی تا با هم کمی گپ بزنیم. خدارا شکر شام خورده ام و هوا هم خوب و مساعد است برای یک گفت و گوی طولانی.
این ها را گربه ای می گفت که در تاریکی روی چمن ها دراز کشیده بود تا کمتر جلب توجه کند و همان طور که پنجه هایش را لیس می زد، نیم نگاهی هم به من داشت تا ببیند بالاخره می آیم یا نه، چون می دانست شاید این اتفاق برایم در لحظه ی اول قابل باور نباشد و شاید هم از ترس پا به فرار بگذارم.
نمی توانم این را پنهان کنم که ابتدا خیلی ترسیدم و نمی توانستم باور کنم گربه ای به انتخاب و اراده ی خودش می خواهد با یک انسان صحبت کند و از همه عجیب تر اینکه از نیت من هم با اطلاع بود، انگار که مدت ها زیر نظرم داشت یا اینکه گربه های دیگر به گوشش رسانده بودند که یک انسان شب ها راه می افتد توی خیابان ها و می خواهد با گربه ها ارتباط برقرار کند.
به خود جرات دادم و رفتم رو به رویش نشستم. آنقدر هیجان زده بودم که نمیدانستم که چطور باید صحبت را آغاز کنم و برای همین بیشتر زمزمه هایی گنگ از گلویم بیرون می آمد. گربه که دید که دانه های عرق از روی صورتم بر زمین می چکد مستقیم به چشم هایم زل زد و گفت : ایراد ندارد، کمی که بگذرد به شرایط جدید عادت می کنی و انگار نه انگار که اصلا داری با یک حیوان صحبت می کنی.
مقداری زمان لازم داشتم تا به حرف زدنم مسلط شوم و سپس سلام کردم و همین که می خواستم خودم را بیشتر معرفی کنم، گربه وسط حرفم پرید و گفت تو را می شناسم و تا حدودی از وضعیتت با خبر هستم. شما انسان ها هیچ چیز در مورد گربه ها نمی دانید و فکر می کنید ما همیشه یا سرمان داخل زباله هاست یا برای جفت گیری و یا بدست آوردن قلمرو در حال جنگ هستیم اما در کنار این موارد، چیزهایی هم از زندگی انسان ها می دانیم و می شود گفت، گربه ها علاقه ی خاصی دارند که در مورد شهری که در آن زندگی می کنند، کمی بیشتر از سایر حیوانات کنجکاو باشند.
گفت پس تا دوباره گرسنه نشده ام آنچه در دل داری را بگو و من هم مشتاقانه به حرف هایت گوش می دهم، خیلی دلم می خواهد بدانم یک انسان چه صحبتی دارد که نمی تواند به همنوع خودش بزند و مجبور شده است که خودش را به زحمت بیندازد تا بتواند به هر قیمت که شده با یک گربه ارتباط برقرار کند. این را اضافه کنم که من پیر ترین و با تجربه ترین گربه ی این ناحیه هستم و همه ی گربه ها این را می دانند و برایم احترام ویژه ای قائل هستند و برای همین است که هر اتفاقی در قلمرو من اتفاق بیفتد از چشم من دور نمی ماند و سریعا از آن خبر دار می شوم.
گفتم پس می شود گفت شما یک جورهایی پیر دانای گربه ها محسوب می شوید و من این افتخار را پیدا کرده ام که در حضور گربه ای اصیل چون شما باشم. اما این سوال اکنون به ذهنم خطور کرده که چرا زودتر من را به حضور خود نپذیرفتید با اینکه می دانستید که مدت هاست می خواهم با گربه ای همچون شما صحبت کنم.
گربه دوباره به لیس زدن پنجه هایش مشغول شد و بعد از اینکه کمی خودش را روی چمن جابجا کرد و کش و قوسی به اندام منعطفش داد به چشم هایم نگاه کرد و گفت : نمی شود که وقتی یک انسان تصمیم گرفت تا با گربه ای صحبت کند، این اتفاق به سادگی رخ دهد. ما هم همچون انسان ها قوانینی داریم که از ما در برابر انسان ها محافظت می کند و اگر قرار باشد هر انسانی بتواند به راحتی با ما ارتباط برقرار کند، ممکن است جان گربه ها به خطر بیفتد. خودت می دانی که کم نیستند انسان های فریبکاری که بخواهند از گربه ها سوء استفاده کنند. تا به امروز هم گربه های زیادی قربانی شده اند و لازم است که همیشه محتاط باشیم. برای همین زمان لازم بود تا از تو اطلاعاتی بدست آوریم و از نیت واقعی ات آگاه شویم.
فکر نمی کردم که گربه ها هم مثل ما انسان ها قوانین و سلسله مراتبی داشته باشند و از این موضوع شگفت زده شده بودم. دلم می خواست بدون هیچ محدودیت زمانی، ساعت ها این گفت و گو ادامه پیدا می کرد اما می دانستم اگر تعلل کنم این فرصت ارزشمند را از دست خواهم داد. پس به گربه ی پیر گفتم اگر اجازه بدهید آن چه در دل و ذهن دارم را به صورت یک سخنرانی کوتاه با شما در میان بگذارم و گربه با تکان دادن سرش موافقت خودش را اعلام کرد.
ما روی دست همه مانده ایم. درست مثل لباسی هستیم که خریداری شده اما بعد از این که پوشیده می شود، نه اندازه ی آن مناسب است و نه طرح و رنگش به دلمان می نشیند. وقتی هم که لباس را می بریم به فروشگاه، نه تعویض می کنند و نه پس می گیرند. می ماند روی دست خودمان و در کمد لباس، سال ها خاک می خورد بی آنکه استفاده ای داشته باشد یا از دیدنش یا داشتنش لذت ببریم و هر بار که چشممان به آن می افتد، حسرت پول و زمانی را می خوریم که برای یک لباس بدرد نخور به هدر رفته است.
منظور از ما همه ی آن هایی است که شبیه من هستند. یک وصله ی ناجور که به هیچ جا نمی خورد. مثل میوه های پژمرده و گندیده که آخر شب ها دیگر خریداری ندارند و مقصدشان جز سطل زباله جای دیگری نیست هرچند باز همین که می شود آن ها را دور ریخت نعمت بزرگی است ولی آیا می شود مثلا من خودم را به درون سطل زباله ای بزرگ پرت کنم ؟ می شود خود را طوری از صحنه ی روزگار حذف کنم که هیچ آثاری از من باقی نماند؟
ما یعنی من به هیچ دردی نمی خوریم. این را با اطمینان به شما می گویم و ممکن است افراد زیادی هم همین گونه بی مصرف باشند. خودتان را به نفهمی نزنید، قول می دهم که برای یک بار هم که شده، در طول زندگی به افرادی برخورده اید و گفته اید که آن ها بدرد لای جرز دیوار هم نمی خورند چه برسد که الان در میان مردم زندگی کنند.
بعد این سوال پیش می آید که پس این جور آدم ها چرا اصلا وجود دارند و چرا زندگی می کنند و مثل یک انگل، خونی را می مکنند که ذره ای برای آن تلاش نکرده اند و لیاقت آن را ندارند و این گونه زالو وار به زندگی چنگ می زنند در حالی که تمام وجودشان بوی تعفن و گندیدگی می دهد.
من روی دست پدرم مانده ام، روی دست خواهرانم و برادرم و دوستانم. می دانم آن ها هم خسته شده اند از این حجم از بیهودگی که در نگاه و رفتارم موج می زند و من بی آن که بتوانم دلیلی برای این زیست انگل وار پیدا کنم، به چشمان آن ها خیره می شوم و بی شرمانه و با وقاحت هر چه بیشتر، دروغ می گویم و این اندیشه را در سر آن ها می پرورانم که من روزی تبدیل به انسانی خواهم شد که برای خودش و دیگران، ثمره ای خواهد داشت و هیچ کس جز خودم عمق این فاجعه را درک نخواهد کرد.
ما روی دست جامعه مانده ایم، نه کار می کنیم و نه اراده ای داریم تا گوشه ای از مسئولیت سنگین زنده بودنمان را بگیریم و بارش را تحمل کنیم. یاد گرفته ایم فقط نظاره گر باشیم که دیگران چگونه پله های موفقیت را طی می کنند و منتظر هستیم که شاید هنگامی که آن ها میوه های تلاش و کوشش خود را برداشت می کنند، شاید از کنار آن ها یک سیب کرم خورده هم نصیب ما بشود تا از گرسنگی نمیریم.
حتی بدرد تولید مثل هم نمی خوریم. ژن های ما آن قدر خراب است که می تواند یک نسل را به تباهی بکشاند. در این مورد ترجیح می دهم تا می توانم از آدم ها دوری کنم. از عشق دم نزنم و هیچ وقت به کسی محبت خود را ابراز نکنم.
ما انگار آفریده شده ایم که مایه ی عبرت بقیه باشیم و هیچ وقت هم قرار نیست تکلیفمان با خودمان مشخص شود. اینکه با زندگی چند چند هستیم هم مشخص نیست، آیا خیلی عقب مانده ایم یا اینکه در حالتی که به نظر محال می آید و دور از ذهن به نظر می رسد، شاید از زمانه ی خویش کیلومترها جلوتر هستیم و خود از این فاجعه بی خبریم.
حتی آن قدر جرئت نداریم که اگر فرصتی پیش آمد و خواستند نخاله هایی چون ما را سر به نیست کنند، برای اینکار هر چه سریع تر داوطلب شویم تا دنیا زودتر از شر انسان های بی مصرفی چون ما خلاص شود و بعد از آن زمین به تعادل برسد و نفسی تازه کند. اما من می دانم که اگر روزی دولت ها بخواهند چنین اقدام مفیدی را برای نسل بشر انجام دهند، ما انسان های انگل نما، همچون موش های کثیف فاضلاب، به زندگی نکبت بارمان چنگ خواهیم زد و برای اینکه از دست ماموران پاک سازی در امان بمانیم، به دنبال پنهان ترین سوراخ موش ها هستیم تا ما را در امان نگه دارند.
...
در تمام مدت کوتاهی که مشغول سخنرانی بودم، گربه ی پیر به چشمانم نگاه نمی کرد و این باعث می شد که بتوانم راحت تر حرف بزنم و آن چه مدت ها در دلم مانده بود را به زبان بیاورم. این نشان می داد او کارش را بلد است و الکی به او لقب پیر دانا را نداده اند.
همین که حرف هایم تمام شد، مدتی هر دو ساکت ماندیم. بعد گربه دوباره شروع به لیس زدن خودش کرد، انگار این عمل باعث می شد تمرکز کند و بتواند بهترین حرف ها را به مخاطبش ارائه کند. من هم با این کار او هیچ مخالفتی نداشتم، همین که این فرصت فوق العاده پیش آمده بود تا بتوانم با یک گربه صحبت کنم برایم حکم یک معجزه را داشت، پس چرا باید به کارهایی که گربه انجام می داد عکس العملی نشان می دادم در صورتی که اگر با یک انسان صحبت می کردم، ممکن بود نسبت به رفتارهایش حساس شوم و فکر کنم که او دارد من را مسخره می کند یا اصلا توجهی به حرف هایم ندارد.
گربه به چشم هایم زل زد و صحبتش را شروع کرد. گفت : تو افسرده ای و این چیزی نیست که ما گربه های خیابانی بتوانیم آن را درک کنیم اما خوشبختانه با تجربه ای که بدست آورده ام می توانم تشخیص بدهم که از نوعی بیماری رنج می بری که نامرئی است و حتی انسان ها هم نمی توانند ادعا کنند که راه حلی قطعی برای درمان آن بدست آورده اند. البته هیچ دکتری نمی خواهد اعتبارش را از دست بدهد و قطعا یک مطب با بیماران فراوان بهترین گزینه است. پس در تلاشند تا حالت را خوب کنند اما نتیجه چیزی نیست جز دیوانگی بیشتر!
اما شاید برایت سوال است که چرا ما گربه های خیابانی درکی از افسردگی نداریم و از طرفی چه چیز باعث شده تا حداقل من بتوانم افسردگی را در تو تشخیص بدهم. برایت توضیح خواهم داد.
ما گربه های خیابانی سه چیز برایمان مهم است، غذا، قلمرو و جفت گیری. آن قدر درگیر این مسائل هستیم که فرصتی برای افسردگی وجود ندارد. شکم گرسنه اجازه نمی دهد که به چیزهای بیشتری فکر کنم. غریزه به ما کمک می کند تا مستقل زندگی کنیم و بتوانیم نسل مان را با تمام خطرهایی که تهدیدمان می کند ادامه دهیم.
و اما پاسخ سوال دوم را این طور بیان می کنم که من در طول سال های عمرم گربه های خانگی زیادی دیده ام که برای پیدا کردن جفت یا علت های دیگر از دست صاحبشان فرار کرده اند. با صحبت کردن با آن ها فهمیدم انسان ها درگیر مشکلات زیادی هستند و گاهی وقتی نمی توانند راه حلی پیدا کنند در شدید ترین حالت خودشان را از زندگی خلاص می کنند.
چیزهایی که تو می گویی درست شبیه مشکلات بقیه انسان هاست و اگر نتوانی راه درستی را پیدا کنی، مطمئن هستم تو هم در آینده ای نزدیک به سمت مرگ پیش خواهی رفت و این داستان غم انگیزی است که بارها تکرار می شود و دکترها همچنان ادعا می کنند که می توانند افسردگی را درمان کنند.
باورم نمی شد یک گربه بتواند این قدر فهم بالایی داشته باشد و از طرفی تا این لحظه سعی نکرده بود من را قضاوت یا نصیحت کند. باید گفت در کار خودش خیلی حرفه ای بود و می توانست با یک نگاه تمام آنچه در سرت می گذشت را بفهمد.
گفتم : چه می شود کرد، ما انسان ها خیلی پیچیده هستیم و همین باعث می شود که رنج های بیشتری نسبت به گربه ها داشته باشیم. راستش تو انگار ذهن من را خوانده ای و می دانی بعضی وقت ها به مرگ فکر می کنم و دوست دارم دست به خودکشی بزنم. اما تا الان اگر این کار را انجام نداده ام به این خاطر بوده که هنوز شجاعتش را پیدا نکرده ام.
گربه ی پیر گفت : خودکشی نیاز به شجاعت ندارد، این بیشتر یک حماقت است که بخواهی خودت را بدون دلیل قانع کننده ای از نعمت زندگی محروم کنی. اما از حرف من دلخور نشو، می دانم تو هزاران علت را می توانی برایم ردیف کنی تا خودکشی را موجه ترین عمل نشان دهی، اما اگر دوست داری من می توانم به تو در این مورد حرف هایی بزنم که شاید بدردت بخورد.
اصلا انتظار نداشتم یک گربه بخواهد یا بتواند در این مورد به من حرفی بزند. اما دلیلی هم وجود نداشت که بخواهم در برابر این گربه ی پیر گارد بگیرم و درخواست کمکش را رد کنم. اصلا چه بهتر که یک حیوان ناطق راه حلی به من نشان دهد.
گفتم دوست دارم حرف های شما را بشنوم.
گربه پیر گفت تو زیادی در خانه مانده ای و این باعث شده تا زیاد فکر کنی و از اجتماع دور شوی. بایستی مثل یک گربه ی خیابانی از غریزه ات کمک بگیری و راه درست را انتخاب کنی. تو بیش از اندازه فکر می کنی. بهتر است هر چه زودتر آن کنج غزلتی که خودت را در آن گیر انداخته ای را رها کنی و پا به خیابان بگذاری.
هر چه هست آن بیرون بهتر از ماندن در خانه است. شاید تو هم باید مثل ما گربه ها به دنبال جفت مناسب خودت بگردی و برای بدست آوردنش تلاش کنی و این خود باعث می شود فکرت پرت چیزهای دیگری شود و از این انزوایی که خودت را در آن حبس کرده ای نجات پیدا کنی. زن ها موجودات خاصی هستند که اگر در کنار آن ها باشی، زندگی معنای دیگری می تواند برایت به ارمغان بیاورد.
عمر ما گربه ها خیلی کوتاه تر از شما انسان هاست ولی در یک نگاه کلی تر می فهمی هر دو وقت کمی در اختیار داریم و حیف است که این زمان را برای حسرت خوردن در مورد چیزهایی که از دست داده ایم تلف کنیم. از اینکه به انتهای خط رسیده ای اصلا نگران نباش چون این مسیر حتما شروعی است برای یک تجربه ی جدید.
همین که بعد از مدت ها تلاش توانسته ای با یک گربه صحبت کنی نشان می دهد که هنوز نور امیدی در دلت روشن است و می توانی امیدوار باشی که این توانایی ویژه را داری که در سخت ترین شرایط زندگی راه درست را پیدا کنی.
ساعت از نیمه شب گذشته بود و ما نزدیک به یک ساعت مشغول صحبت بودیم. گربه ی پیر از جایش بلند شد و کش و قوسی به بدنش داد و روبه من ایستاد تا آخرین حرف هایش را بزند. گفت : ممکن است دیگر این فرصت پیش نیاید که بتوانیم دوباره با هم صحبت کنیم اما می دانم آینده ی خوبی در انتظار توست و من خوشبین هستم روزی می رسد که تمام ناخوشی هایت را فراموش خواهی کرد. من دیگر باید بروم دنبال غذا پس با تو خداحافظی می کنم.
گربه آخرین حرف هایش را زد و آرام آرام در تاریکی ناپدید شد.
مدتی روی نیمکت کنار خیابان نشستم و به آنچه بین من و گربه گذشته بود فکر کردم. خوب شد که بالاخره برخی از حرفایم را به یک نفر زده بودم و از طرفی صحبت هایی شنیدم که من را به آینده امیدوار می کرد. از آن شب به بعد دیگر سعی نکردم با گربه ای صحبت کنم.
4 خرداد 1402