تسلی بخشهایی برای روزگار سخت پیش رو(۱)
نه آن قدر پیرم و نه آنقدر جوان، اما نزدیکی به سن چهل سالگی و در مواجهه با حوادث روزگار، باعث شده است که ظاهری به سان یک میانسال و روحی به سان یک کهنسال داشته باشم. همان طور که چه حادثهها که کودکی را به یک باره پیر میکند!
در روزگار و جغرافیایی زیست میکنیم که انگار هیچ امیدی به بهتر شدن در آن نیست و هر روزی که میگذرد، زیستن سختتر و طاقت فرساتر میشود. در شرایطی چنین استرسزا و پر آشوب که آدمی هیچ نمیداند که آیا میتواند حتی یک روز دیگر هم مثل یک انسان با حداقل امکانات انسانی زیست کند یا نه، به نظر آدمی برای اینکه بتواند دوام بیاورد، بایستی روی به فلسفه آورد، این که میگویم نه اینکه برود درس بخواند و فیلسوف شود. بلکه درست مثل یک فیلسوف به زندگی نگاه کند و برای اینکه بتواند همچنان در شرایط سخت به زندگی ادامه دهد، بگردد و دلایلی فلسفی برای خود ایجاد کند. البته شاید این دلایل از نگاه دیگران خوشایند نباشد و شما را به تنبلی و فرار از مسئولیت متهم کنند اما نظر من این است که اگر این دلایل باعث میشود که بتوانید به زیست خود ادامه داده، بدون آنکه به خود و دیگری آسیبی برسانید، هیچ نباید به حرف دیگران گوش سپرد و برای آن اهمیتی قائل شد، مهم این است که شما بتوانید دوام بیاورید به شرطی که اخلاق و ارزشهای انسانی را هم زیر پا نگذارید.
به نظر من دنیا بیشتر شبیه یک شهر بازی است. عدهای توانستهاند داخل شوند و عدهای بیرون و پشت درها منتظر ورود هستند.
شاید بهترین وسیلهی بازی این شهر را که بشود آن را به دنیا تشبیه کرد همان چرخ و فلک باشد. این گونه که عدهای سوار بر آن هستند و عدهای هم در صف برای خرید بلیط. حال فرض کنید که جمعیت زیادی به این شهر بازی هجوم آورده باشند و از طرفی هم چرخ و فلک، ظرفیت محدودی دارد و هم اینکه شهربازی در ساعت معینی تعطیل میشود. حال تصور کنید فقط یک بار فرصت دارید به این شهربازی بروید و دو حالت در پیش روی شماست، اول اینکه اگر خوششانس باشید به موقع بلیط میخرید و سوار چرخوفلک میشوید و دوم اینکه به علت شلوغی و ازدحام جمعیت، هیچ وقت فرصت سوار شدن به شما نمیرسد در حالی که شما تمام تلاش خود را میکنید که به هر قیمتی که شده، بلیط را بدست آورید، مثلا نوبت را رعایت نکنید و جا بزنید، دروغ بگویید تا یکی جایش را به شما بدهد، با کسانی درگیر شوید تا بتوانید خود را زودتر به باجه بلیط فروشی برسانید و هرکار غیر انسانی دیگر که به فکرتان برسد، اما قسمت تاریک ماجرا آنجاست که شما با وجود تمام تلاشهایی که میکنید، درست وقتی نوبتتان میشود که ساعت کار شهربازی تمام شده و شما دیگر فرصتی برای سوار شدن بر این چرخوفلک را برای همیشه از دست دادهاید، و این جاست که با خود میگویید که آیا واقعا ارزش داشت که این قدر خود و دیگران را به زحمت بیندازم؟
از طرفی دیگر در حین این تلاش بیثمر، نگاهتان هم به چرخوفلک است، میبینید مردمانی خوشحال در آن سوار شدهاند و از زندگی لذت میبرند. به این فکر میکنید شاید آن که در بالاترین قسمت چرخوفلک قرار دارد، خوشبختترین انسان این شهر بازی است. اما من میگویم در نهایت هرکس که سوار بر این وسیلهی بازی است در نهایت خوشبخت میباشد. به این دلیل اگر در پایینترین قسمت به سر میبرد، میداند این وضعیت ثابت نیست و به زودی سعود میکند و اگر هم در بالاترین قسمت باشد و به سمت پایین میرود باز ناراحت نمیشود، چون میداند هر سقوطی، سعودی به همراه دارد، مهم این است که در این چرخوفلک حضور داشته باشیم و از گردش آن لذت ببریم.
زندگی دنیا هم انگار همین است، شما یا به هر دلیلی موفق شدهاید سوار بر چرخوفلک بشوید و یا به هر دلیلی در صف خرید بلیط گیر افتادهاید. آنها که سوار شدهاند که تکلیفشان مشخص است و دارند از این بازی زندگی لذت میبرند و اما نکته مهم این است که ببینید که آیا این امکان برای شما وجود دارد که بتوانید بر این چرخوفلک سوار شوید یا نه؟
در این شهر بازی کسی که وضعیت خود را درک کند و بفهمد در چه شرایطی هست، کمتر اذیت میشود. ما اگر بدانیم که هیچ وقت قرار نیست سوار این چرخوفلک بشویم، کمتر خودمان و اطرافیانمان را به زحمت میاندازیم. این به این معنی نیست که هیچ وقت کوششی نکنیم اما مهم آن است که بدانیم که شاید اصلا قرار نیست وارد این بازی بشویم و باید از همان پایین نظاره گر چرخش این چرخوفلک باشیم، ببینیم که دیگران چگونه سعود و سقوط میکنند و این چرخه تا به ابد ادامه دارد. پس وقتی دانستیم دست از تلاش بیهوده برمیداریم و همان نقش تماشاچی را بازی میکنیم. و من هم از وقتی شرایط و وضعیت خود را فهمیدهام، سعی میکنم خودم را از این تنش و اضطراب بیرون بکشم هرچند که کار آسانی نیست آن هم وقتی طوری تربیت شدهای که میبایست همیشه برای بقا میجنگیدی و حال من بعد از این همه عذاب و سختی، فهمیدهام که حتی تلاش برای بقا هم کار بس بیهوده است آن هم در جهانی که همیشه رو به نابودی و نیستی پیش میرود.
۲۳ مرداد ۱۴۰۵