موجها پیدرپی با سرعت ساحل را مینوردند، گویی صخرهها معشوقاند و آنها فرهاد. در این مسیر پر خطر گاهی هم قطارهای خود را میبلعند. عشق چشمان آنان را کور کرده و سیلیهای صخره و صدای رفیقان معلق در هوای خود را نمیشنوند. بیخبر از سنگ دل بودن صخره، برای رسیدن به آن لحظه شماری میکنند. وقتی قطره قطره به اطراف پخش میشوند، تازه چشمانشان باز میشود، ولی امان از این ولیها که همیشه مثل نوش دارو بعد مرگ سهراب فایدهای ندارند. در این لحظه به رفیقان خویش ندا میدهند، ولی گوش شنوایی وجود ندارد که به این نصیحتها گوش فرا دهد. پس همه مجبور به تجربه هستند. ما هم برای رسیدن به این دنیا همین تلاشها را کردیم. با این تفاوت که فقط ما به صخره خوردیم. بقیه در حسرت این عشق ماندند. ما فاتح شکست خورده، آنها ناکام پیروز؛ در اصل همه ناراضی. به نظر من فاتح شکست خورده بهتر است از ناکام پیروز است.

گاهی ما احساس میکنیم اگر به دنیا نمیآمدیم خیلی بهتر بود. دنیا را غرق در پلیدی و زشتی میبینیم. دنیا را جای سرد و بیروح میپنداریم. گویا رنج برادر دو قلویی ماست که با ما زاده شده و تا آخر عمر مثل سایه همراه ماست. من این آرزو را از آدمهای زیادی شنیدهام. آدمهایی که همیشه درحال بدگویی دنیا هستند. آنها میتوانند سالها درمورد این جهان و مشکلاتش برای ما صحبت کنند و هزاران دلیل و بهانه بگویند که ما را مجاب کنند که این دنیا ارزش زندگی کردن ندارد. اگر به حرفهایشان توجه کنیم و دنیا را از دید آنها ببینیم، احتمال دارد که برای ما هم دنیا سرد و تاریک به نظر آید.
تاریکی که ما در اولین لحظات بوجود آمدنمان درون آن قرار داریم. زندگی که حتی اجازه انتخاب برای شروع آن را نداریم. این محدودیت انتخاب به شروع زندگی خلاصه نمیشود و میتواند در بسیاری از مسائل وجود داشته باشد. این اجبار از صورت و اجزای بدن گرفته و تا محل زندگی و غیره ادامه دارد. دنیایی که ما روی اصول اولیه و شرایط آن هیچگونه حق انتخابی نداریم. این چنین دنیای مگر میتواند بر وفق مراد ما و آنطوری که ما دوست داریم پیش برود. این تازه شروع ماجراست. البته این اتفاقات همه در اوایل زندگی ما میافتد. زمانی که ما هیچگونه احساس و درکی نسبت به اطرافمان نداریم. ما وارد دنیایی شدهایم که در آن هیچ حق انتخابی نداشتیم. اتفاق بدتری که درحال رخ دادن است این است که ما پس از دنیا آمدن قدرت انتخاب پیدا میکنیم، ولی عقل و تفکر ما ناقص است. مسئولیت به ما واگذار میشود بدون آنکه بتوانیم درموردش فکر کنیم و بهترین گزینه را انتخاب کنیم. پس زندگی ما تبدیل به انتخابهایی میشود که اغلب تحت تاثیر محیط و افراد نزدیک به ما صورت میگیرد. به نحوی شخصیت ما با انتخابهای خودمان، ولی تحت تاثیر عوامل محیطی شکل میگیرد. این سبک دیگری از اجبار است که با پوشش اختیار، خود را نشان میدهد. همه این عوامل و انتخابها دست در دست هم میدهند و شخصیتی با طرز تفکری خاص، اعتقادات، قالبها و محدودیتهای فکری از ما میسازد. حال زمانی فرا میرسد که ما قدرت انتخاب منطقی به همراه درک و تفکر را داریم، ولی اعتقادات گذشته مانع از آزادی فکربی و عملی ما میشوند. به مرور که تفکر ما پختهتر میشود، گذشته و تجربیات آن هم بیشتر میشود و محدودیتهای بیشتری را برای ما ایجاد میکند. این روند تا پایان زندگی، ما را در انتخابهایمان یاری میدهد.
وقتی چنین پتانسیل قویی برای توجیه عملکرد ما وجود دارد، به راحتی آن را از دست نمیدهیم. این پتانسیل میتواند در زندگی ما بسیار کمک کننده باشد. وقتی شرایطی برخلاف میل ما به وجود میآید به راحتی میتوانیم مقصر را مشخص کنیم. این حرکت باعث میشود که ما بتوانیم تصمیمات اشتباه خود را توجیه کنیم. حتی در مواردی میتواند سهل انگاری و عدم تلاش ما را برای رسیدن به موقعیت مناسب را پوشش دهد. این طرز برخورد با مسائل به مرور در ذهن ما جا میگیرد. این اتفاقات میتواند مقدماتی برای توجیه مراحل بعدی و اتفاقات آن باشد. با از دست دادن هر مرحله و توجیه آن به وسیله شرایط، مقدمات برای اتفاقات بعدی مهیا میشود. این روند تا جایی پیش میرود که دیگر قابلت تحمل ما را از دست میدهد. این توجیهها دیگر جوابگوی نیاز ما برای رسیدن به اطمینان خاطر و آرامش نیستند. این شاکی بودن در بندبند وجود ما نفوذ میکنند و حتی موقعیتها و موفقیتهای ما را بیارزش میکنند. قانع نشدن و میل به بینهایت در ما فوران میکند. همیشه این حس را در ما بوجود میآورند که حق ما بیشتر از آن چیزی است که بدست آوردهایم. حس حسرت و نرسیدن به کمال همیشه در ما وجود خواهد داشت. حتی گاهی خودمان دوست داریم به موفقیت نرسیم و ناکام بمانیم، زیرا این ناکام بودن خود میتواند اطمینان ما را به آنچه که به آن باور داریم بیشتر کند. تایید بیشتر این باور ما را به سمت ناکامی در همه مسائل پیش میبرد. قدرت لذت بردن از زندگی و درک آن را از ما میگیرد و لحظه به لحظه این حس را به ما القا میکند که ما قربانی بیش نیستیم. قربانی شرایط و محیطی که در آن هستیم و ما را محکوم به ادامه زندگی در این باتلاق میکند. ما تبدیل به آدمهایی میشویم که همیشه در حال شکایت هستند و زندگی برای آنها هیچ معنا و مفهومی ندارد، و به پوچی در زندگی میرسند. برای آنها درک آدمهایی که برخلاف آنها زندگی را نهتنها پوچ نمیبینند بلکه محیط برای رشد و لذت بردن میبینند، بسیار سخت و غیر قابل تصور است. این آدمها هیچگاه نتوانستند طعم زندگی را بچشند و همیشه احساس نارضایتی میکنند. درصورتی که آدمهای دیگر با شرایط یکسان و همین مشکلات توانستهاند از این بحران عبور کنند و آنچان که لیاقت آن را دارند از زندگی لذت ببرند.
همسایه در کمال غفلت باعث آتشسوزی خانه خود شده و این آتشسوزی به خانه ما سرایت کرده است. ما میتوانیم درخانه بنشینیم و به همسایه بد و بیراه بگوییم و از کار او شکایت کنیم. در دام آتش بیافتیم و البته این را امری غیرقابل کنترل و غیرقابل تغییر ببینیم. یا میتوانیم اقدام به نجات خود و دیگران کنیم و درصورت امکان آتش را خاموش کنیم. زندگی ما هم در این دنیا به همین شکل است. اتفاقات از قبل رخ دادهاند ولی این ما هستیم که میتوانیم اتفاقات آینده را رقم بزنیم. ما میتوانیم کنترل امور خود را در دست بگیریم. زندگی مانند یک ماشین هوشمند است که مسیر آن به سمت پرتگاه تنظیم شده است. اگر ما سکان آن را بدست نگیریم، انتهای مسیر مشخص است. ما قدرت این را داریم که کنترل آن را در دست بگیریم و به سمت دلخواه خود تغییر مسیر بدهیم. این کنترل از بیرون اتفاق نمیافتد و کسی نمیتواند از بیرون از ماشین مسیر ما را تغییر دهد. همه این کنترل از درون ماشین اتفاق میافتد.
وقتی ما یک مسابقه فوتبال را تماشا میکنیم. از عملکرد بعضی بازیکنان شکایت میکنیم که چرا در فلان موقعیت فلان کار را انجام نداد. وقتی نوبت به خودمان میشود و به داخل زمین میرویم همان اشتباهات را تکرار میکنیم. هر چیزی در دنیا دارای دو وجه داخلی و بیرونی است. همین دنیایی که ما در آن زندگی میکنیم دارای دو وجه میباشد. در وجه بیرونی، اگر ما عظمت سیارهها و کهکشانها را در نظر بگیریم تقریباً هیچ هستیم و حتی تاثیری بر روی جهان هستی نخواهیم داشت. حال اگر از درون به این دنیا نگاه کنیم، ما عنصر اصلی این جهان هستی هستیم و همهی دنیا برای ما بوجود آمده است. همه کهکشانها و سیارات بخاطر ما وجود دارند و حول ما میچرخند. با از بین رفتن ما این دنیا دیگر وجود خارجی نخواهد داشت و ارزشی هم ندارد. این ما هستیم که به این جهان ارزش میدهیم. اگر از درون به زندگی نگاه کنیم زندگی را آنچنان تاریک و سیاه نمیبینیم، بلکه زندگی میتواند روشن و شاد باشد. جهان اطراف ما ثابت است و این ذهن ماست که میتواند آنچه را که دوست دارد و بخواهد از آن برداشت کند.

نگاه ما به دنیا میتواند بسیار تاثیر گذار باشد. ما این جهان را تاریک در نظر گرفتهایم. این تاریکی میتواند حتی با نور یک شمع از بین برود. درصورتی که این دنیا، مملو از شمعهایی است که خاموش هستند. امید اولین شمعی است که میتواند روشن شود و به روشن شدن بقیه شمعها کمک کند. پیدا کردن این شمعها سخت نیست. ما به راحتی میتوانیم انگیزههایی را برای ادامه پیدا کنیم. اگر به زندگی نگاهی بیاندازیم میبینیم که هر انسانی دلخوشیهایی دارد. دلخوشیهایی که انگیزه و امید را برای ادامه دادن بوجود میآورند. همانطور که گفتیم این دنیا تاریک و سرد است، و این باد سرد همیشه در کمین است که روشنایی شمعهای ما را از بین ببرد. گاهی قدرت این باد آنچنان زیاد است که شمعهایی که ما روشن کردهایم را خاموش میکند ولی این ما هستیم که باید با هوشیاری و تلاش بیشتر از خاموش شدن شمعها جلوگیری کنیم و اقدام به روشن کردن شمعهای بیشتر کنیم. این فرصت به ما داده شده است که از موقعیتی که نصیب ما شده است بهره ببریم. این دنیا با تمام اتفاقاتش یک نقطه شروع و یک نقطه پایان دارد. این ما هستیم که تصمیم میگیریم در این زمان کوتاه چه بهرهای از آن ببریم. به هرحال این زمان روزی به پایان خواهد رسید و تنها چیزی که قطعیت دارد همین است. تمامی مسائل دیگر دارای عدم قطعیت هستند. ما میتوانیم از این فرصت استفاده کنیم و از موقعیتی که به ما رسیده بهره ببریم و یا اینکه دست روی دست بگذاریم. این دست رو دست گذاشتن بدترین نوع برخورد است. ما این موقعیت را داریم که به شمعهای بیشتر فکر کنیم و راه را برای روشن کردن بقیه شمعها باز کنیم یا اینکه همان چند شمع باقی مانده را خاموش کنیم و چیزی که دراختیارمان قرار گرفته را به دور بیاندازیم. ادامه دادن بدون هیچ کاری میتواند خیانتی باشد که ما در قبال خود انجام میدهیم.
زندگی مانند دریاست. همین قدر پهناور، همین قدر خطرناک، همین قدر سخاوتمند، همین قدر ... . مشکلات اما مانند موجهایی هستند که همیشه وجود دارند. دریا بدون موج، و زندگی هم بدون مشکلات قابل تصور نیست. این جمله را بارها شنیدهایم که، اگر بدی وجود نداشته باشد، خوبی معنا پیدا نمیکند. زندگی بدون مشکلات هم معنایی ندارد. موجها از پس یکدیگر میآیند و هیچگاه تمام نمیشوند، ولی چیزی که مشخص است قدرت آنها یکسان نیست. گاهی دریا کاملاً آرام است و موجها آنچنان کم هستند که گویی وجود ندارند. گاهی اما، دریا طوفانی است و موجها میتوانند کشتیهای بزرگ را غرق کنند. در بیشتر مواقع دریا آرام است. ما در این دریا در حال شنا کردن هستیم. اگر در دریا شنا کرده باشید، میدانید که هر واکنشی نسبت به موج میتواند چه پیامدی داشته باشد. اگر در مقابل موج ایستادگی کنید، موج میتواند ضربه محکمی به شما وارد کند و به شما آسیب برساند. این مثل این است که بخواهید با مشکلات زندگی مقابله کنید. هر مشکل میتواند به شما آسیب برساند و از آنجایی که این موجها پشت سر هم میآیند بعد از مدتی شما را از پای در خواهند آورد. روش دیگر در مقابله با موج این است که وقتی موج به سمت ما میآید پاها را از سطح زمین جدا کنیم و همراه موج بالا برویم و بعد با آن پایین بیاییم. اگر این حالت را تجربه کرده باشید، متوجه میشوید که نهتنها موج به شما آسیبی نمیرساند بلکه از آمدن موج لذت هم میبرید و برای آمدن موجهای بعدی آمادگی لازم را دارید. این بهترین روش برخورد با مشکلات است. همیشه آمادگی برخورد با مشکلات را داریم و بجای مقابله با آنها، به دنبال راهحل برای رفعشان هستیم. روش دیگر دراز کشیدن بر سطح آب است، اینکه نسبت به موجها بیتفاوت باشیم و حتی آمدنشان را حس نکنیم. این روش تا زمانی خوب است که موجها کوتاه باشند. درصورتی که موج بلندی بیاید میتواند ما را به زیر کشد و به ما آسیب برساند. پس این روش فقط در زمانی کاربرد دارد که بدانیم دریا آرام است و آرام خواهد ماند. چیزی که مشخص است دریا گاهی طوفانی و گاهی آرام است و این ما هستیم که باید نسبت به آن آگاهی داشته باشیم و خود را برای هر شرایطی آماده کنیم تا در زمان طوفانی غرق نشویم.
پ.ن: امروز 30 اسفند است و این آخرین نوشته من در سال 1399 است، نوروز مبارک.
