اگر مجبور به انتخاب بین مرگ و زندگی چند نفر شوید؛ چه می‌کنید؟ آیا حاضر به کشتن افرادی برای نجات زندگی دیگر انسان‌ها هستید؟ در این مطلب با یکی از چالش برانگیز ترین آزمایش‌های روانشناسی تاریخ آشنا شوید!
1- تصور کنید در کنار ریل یک قطار ایستاده اید. در کمی دورتر پنج کارگر را مشاهده می‌کنید که در حال کار روی ریل قطار هستند و نمی‌توانند صدای آمدن قطار را بشنوند و حتی اگر قادر به تشخیص آمدن قطار شوند؛ نمی‌توانند در زمان مناسب از جلوی آن کنار روند. شما نیز قادر به هشدار دادن به آن‌ها نیستید. از آن جا که این فاجعه باعث مرگ آن پنج نفر می‌شود، شما اقدام به راهی برای نجاتشان می‌کنید و یک اهرم متصل به ریل، توجهتان را جلب می‌کند. اگر این اهرم را بکشید، مسیر حرکت قطار به ریل دوم تغییر می‌کند و شما از برخورد قطار به پنج کارگر جلوگیری خواهید کرد. اما در پایین ریل دوم، یک کارگر تنها ایستاده است که نمی‌داند همکاران خود در چه حالی هستند. بنابراین، آیا شما اهرم را می‌کشید تا جان یک نفر گرفته شود اما پنج نفر نجات پیدا کنند؟
2- حال این مسئله را به شکل دیگری در نظر بگیرید؛ نصور کنید که روی یک پل عابر پیاده بالای تراموا ایستاده‌اید. شما می‌توانید پنج کارگر را در فاصله‌ای دورتر روی ریل ببینید، اما هیچ اهرمی برای تغییر مسیر تراموا وجود ندارد. با این حال، مرد بزرگی در کنار شما روی پل ایستاده است و شما مطمئن هسنید که با انداختن او روی ریل قادر به متوقف ساختن تراموا هستید. بنابراین، شما این مرد چاق را روی ریل تراموا برای نجات آن پنج نفر هل خواهید داد؟
3- تصور کنید که یک دکتر هستید و پنج بیمار دارید که برای ادامه زندگی نیاز به پیوند اعضا دارند. دو نفر از آن‌ها نیاز به یک ریه، دو نفر دیگر نیاز به یک کلیه و پنجمین نفر نیاز به قلب دارد. از طرفی دیگر شما یک بیمار دارید که دارد دوره نقاهت خود را پشت سر می‌گذارد و یک پایش شکسته است اما دیگر اعضای بدن او به خوبی کار می‌کنند. شما حاضر هستید که این بیمار را بکشید تا اعضای بدن او را بین آن پنج نفر تقسیم کنید و باعث نجات آن‌ها شوید؟
این آزمایش خیلی خوب نشان می‌دهد که منطق و احساس ما جزئی جدا ناپذیر از یکدیگر هستند. منطق در این آزمایش یعنی یک فرد برای نجات 5 نفر به دست ما کشته می‌شود. ولی احساس می‌گوید روشی که برای اتفاق آن رخ می‌دهد می‌تواند بر منطق ما تاثیر بگذارد.
1- زلزله در آن سوی جهان جان صدها تن را می‌گیرد. ولی برای ما اندکی ناراحتی بوجود نمی‌آورد. زلزله در یکی از استان‌های کشور رخ می‌دهد، سیل ناراحتی و پیام تسلیت سرازیر می‌شود. درصورتی که هر دو انسان هستند و هردو را نمی‌شناسیم. تفاوت در چیست؟!
2- حاضر به دزدی از شرکتی که در آن کار می‌کنید نیستید و آن را کاری غلط و ناپسند می‌پندارید. ولی از خودکاری که مربوط به شرکت است به راحتی استفاده شخصی می‌کنید فرق در چیست؟َ!
3- در خوابگاه نوشابه‌ای که در یخچال است را به راحتی می‌نوشید، بدون کسب اجازه از صاحب آن، یا به طور پنهانی، ولی اگر پولی سر یخچال باشد دست هم به آن نمی‌زنید. چه فرقی بین این دو است؟!
4- با پارتی شغلی را از یک نفر با توانایی بیشتر سلب می‌کنید، آیا این کار ار نظرتان درست است و اشکالی ندارد؟!
چه چیز و ملاکی می‌تواند مشخص کند که کاری که ما در حال انجام آن هستیم درست است یا اشتیاه و چگونه می‌توانیم بهترین تشخیص را بدهیم؛ اصلاً آیا مهم است که به این عادت‌ها فکر کنیم و اصلاحشان کنیم؟!
