
داستان سرایی با Storytelling شیوه ای قدرتمند برای جلب توجه مخاطب به محصولات، برندها و مسائل مختلف است. این امر می تواند در فروش، بازاریابی، ارائه و هر چیزی که به ارتباطات انسانی نیاز دارد مورد استفاده قرار گیرد.
همچنین داستانگویی در ساخت محتوا اهمیت بسیاری دارد، داستان میتواند درباره برند، محصول یا کتگوری خاص باشد. شما حتی میتوانید کاراکترهای خاصی خلق و داستان را درباره یا از زبان آنها طراحی کنید.
سوالات اصلی این حوزه که باید به دنبال پاسخی برای آنها بود، از این قرار هستند:
چطور مردم نسبت به داستان های شخصی، داستان برندها و هر نوع دیگری از داستان که با عناصر اصلی روایت ها و چارچوب داستان سرایی نگارش شده باشد توجه خواهند کرد؟
چطور باید حداکثر ارتباطات را با مخاطب خود برقرار کرده و فرهنگی مبتنی بر تفکر قصه گونه در سازمان خود ایجاد کنید؟
به هر طرف نگاه کنید، با داستان ها روبه رو می شوید. از گذشته های خیلی دور که اجداد ما دور آتش می نشستند و داستان تعریف می کردند تا به امروز که شبکه های تلویزیونی، سریال های محبوبی تولید می کنند، یکی از اصلی ترین نیازهای انسان، یکسان باقی مانده است: تمایل به داستان و روایت.
اگرچه پیش از ابداع خط، شواهد قطعی از داستان گویی وجود ندارد، اما بدون شک داستان ها هزاران سال است که هستهی اصلی زندگی انسان بوده اند. نقاشی های دیواریِ غارهایی مانند «شووِه» و «لاسکو» که به سی هزار سال قبل و دوران ماقبل تاریخ مربوط می شوند، صحنه های دراماتیکی را به تصویر می کشند که احتمالاً با داستان گویی شفاهی روایت می شدند و نشان می دهند در آن زمان، چیزی شبیه سنت نقالی در ایران وجود داشته است. «دانیل کروگر» در دانشگاه «میشیگان» درباره ی این نقاشی ها می گوید:
اگر به دیوارنگاری های غارها نگاه کنید، ردیف باریکی از تصاویر گوناگون وجود دارد که اغلب به نظر می رسد داستانی مربوط به شکار را روایت می کنند. این روایت ها، احتمالاً حاوی درس های مهمی برای زندگی جمعی آن ها بوده است.
خواندن داستان، چیزهای زیادی در مورد افراد دیگر به ما می آموزد و تمرینی عملی برای همدلی با دیگران و ایده پردازی ذهنی است.

یکی از یافته های مشترک دانشمندان این است که داستان گویی، نوعی بازیِ شناختی (Cognitive) است که ذهن ما را صیقل می دهد و در بهبود عملکرد مغز ما تأثیرگذار است. خواندن داستان به ما این امکان را می دهد که دنیای اطراف خود را شبیه سازی کنیم و بتوانیم راهکارهای مختلفی را به ویژه در موقعیت های اجتماعی تصور نماییم.
در واقع کارویژهی اصلی داستان افزایش قدرت تصور و تخیل و همذاتپنداری با پدیدهها، تجربیات و افرادی است که در بادی امر از مخاطب دور و با او بیگانه به نظر میرسند.
اگرچه امروزه کم تر پیش می آید دور آتش جمع شویم، اما تحقیقات نشان دادهاند یک فرد بزرگسال همچنان، حداقل شش درصد از روز خود را به شیوه های مختلف، صرف داستانها می کند. یکی از این شیوهها نحوهی برخورد افراد با یک کسبوکار است. موضوعی که در کتاب «بهترین قصهگو برنده است؛ چطور با قصه کسب و کارتان را رونق دهید» نوشتهی آنت سیمونز به خوبی مطرح میشود.
«آنت سیمونز» Annette Simmons نویسندهی کتاب «بهترین قصهگو برنده است» تحصیلاتش را در رشتههای بازاریابی و روانشناسی به سرانجام رسانده است. او با نثری ساده و روان این کتاب را به نگارش درآورده و نکات مهم و پراهمیتی را بهصورت قصه بیان کرده است. این کتاب پیش از آنکه بخواهد تحولی در سیستم کسبوکار شما ایجاد کند به شما میآموزد چگونه ابتدا قصهی خودتان را بنویسید. این کتاب به شما کمک میکند با بهرهبرداری از اصول قصهگویی و قدرت روایت برای ارتقا شغل و زندگی شخصی و اجتماعیتان استفاده کنید.

این کتاب دربارهی اهمیت و تاثیر قصه در بهبود کسبوکار صحبت میکند زیرا قصهگویی کمک میکند افراد از جهات گوناگون به موضوع نگاه کنند و بتوانند برداشت درستی از واقعیت داشته باشند. یک قصهی پرمعنی میتواند یک تجربه را در ذهن افراد بازسازی کند و احساسات را تحت تاثیر قرار دهد. هدف «آنت سیمونز» از نوشتن کتاب «بهترین قصهگو برنده است» این بوده است که به افراد کمک کند تا به قصههایی که میگویند بیشتر توجه کنند. هر قصه از طرف شنونده برداشتی به دنبال دارد، باید بتوان قصه را به بهترین نحو ممکن بیان کرد تا ردی درست و مناسب با کار شما بر ذهن مخاطب ایجاد کند.
با قصهگویی احساسات افراد برانگیخته میشود به همین دلیل میتوان آنها را به مسیر خاصی هدایت کرد. این کتاب به شما آموزش میدهد چگونه روایت کسبوکارتان را بهخوبی و مؤثر تعریف کنید و از آن بهره ببرید. یک قصهی منسجم و قدرتمند دربارهی کسبوکارتان میتواند توجهی افراد را جلب کند، در این صورت کمتر کسی میتواند از آن گذر کند. قصهی درست و تأثیرگذار در میان مردم بازگو میشود و تاثیر دوچندانی میگذارد پس هیچگاه از اهمیت آن غافل نشوید. قصهای که از سوی مردم بازگو میشود تفسیر و شرح آنها از شما و کسبوکارتان است پس تصور درستی از خودتان بسازید.

هر داستانی به زبان ساده روایتی با آغاز، میانه و پایان است. (همان ساختار کلاسیک سیدفیلدی که در فیلمنامهها با آن روبهرو میشویم.) «میانه» آن چیزی که در فاصلهی آغاز و پایان ماوقع میشود، نقطهی عطفی است که پایان را از آغاز متمایز میکند. «پایان» نتیجهی نهایی تحولی است که در نتیجهی این شکلگیری این نقطهی عطف ایجاد شده است.
داستان ماندگاری بالا در حافظه مخاطب ایجاد میکند. به دلیل ایجاد یک شبکهی مفهومی در یک داستان و براساس قانون مجاورت، (اگر دو عنصر در مجاورت هم قرار بگیرند. در صورت حضور یکی و غیاب دیگری، مولفهی غایب هم تداعی میشود) مولفههای مکمل و مجاور، سوژهی اصلی داستان را تداعی میکنند.
یک کپشن اینستاگرامی دربارهی یک رستوران را در نظر بگیرید که قصد دارد توجه مخاطب را به این رستوران جلب کند؛ اجازه دهید روی این سوژه کمی بیشتر متمرکز شویم:
چندی پیش در یکی از شبکههای اجتماعی تصادفا با صفحه یک رستوران که غذای سنتی ارائه می کرد، مواجه شدم. ظاهرا از تاسیس این رستوران بیش از ۱ سال نمیگذرد. با این حال تعداد زیاد فالوئرها و مهمتر از آن کامنتهای زیادِ هر پست، نظر مرا بیشتر به این صفحه جلب کرد.

با دقت بیشتر در پستها دریافتم که این رستوران دو کاراکتر خلق کرده است. یک پیرزن و یک پیرمرد! پیرزن هر روز برای پیرمرد غذا میپزد و این بهانهای میشود برای صحبت درباره عطر و طعمِ آبگوشت و قیمه و قرمه! بدین ترتیب این رستوران داستانی خلق کرده و با تولید محتوا از این طریق، پیاز داغ غذاهایش را زیاد و فروشش را افزایش میدهد. این قدرت و خاصیت داستانسرایی در کسبوکار است.
در نهایت توجه شما را به بخشهایی از متن کتاب «بهترین قصهگو برنده است؛ چطور با قصه کسب و کارتان را رونق دهید» جلب میکنم:
«واقعاً قصه چیست؟ هزارتا تعریف برای قصه وجود دارد، بیشتر این تعریفها هم آکادمیک هستند. درواقع تعریفهای دقیقی هم هستند ولی چیز زیادی نمیشود ازشان یاد گرفت. ما هم براساس اهدافمان تعریفی کاربردی از قصه داریم:
قصه تجربهای است که در ذهن بازسازی میشود و بهاندازهای بااحساس و جزئیات روایت میشود که شنونده در تصورات خودش آن را بهعنوان چیزی واقعی تجربه میکند.
تجربه بهترین معلم است... هميشه اینطور بوده و هميشه هم همینطور خواهد بود. اگر معجزه میشد و میتوانستیم کاری کنیم که آدمها تحت تأثیر ما تجربه متفاوتی از زندگی داشته باشند، دنیا تغییر میکرد. تصور کنید یک مهندس نرمافزار وارد زندگی روزمرهی یک کاربر کامپیوتر شود تا خودش شخصاً ببیند که ایرادهای سیستم چه قدر اعصاب خردکناند. ا از آن بهتر، بیایید فقط برای یک روز سیاستمدار برجستهای را وارد زندگی یک بیوهی کمدرآمد کنیم. تصورش جالب است: آدمی که حتی عادت ندارد خودش لباسهایش را از خشکشویی بگیرد، حالا با سه تا بچهی تخس مشغول خرید در سوپرمارکت است و سعی میکند با درآمد ناچیزش میوه و سبزی تازه بخرد. آن سیاستمدار هیچوقت چنین تجربهای را فراموش نمیکند.
تجربهی مستقیم روشی بهصرفه برای آموزش است. با کمک این روش رئیس کوتهبین، همکار، مشتری یا فرزند نوجوانتان را به مکان و زمانی میبرید که تجربهای ماندگار را در عمیقترین نقاط مغزش ثبت میکند. تجربهی شخصی در مقایسه با علم و دانش درک عمیقتری به شما میدهد. چون همدردی واقعی شما را برمیانگیزد. در تجربهی شخصی است که سیاستهای غلطی که ظاهر خوبی دارند یا آن مواضعی که به غلط محکم و تغییرناپذیر به نظر میرسند، به چالش کشیده میشوند. یک سرمایهگذار را به یک کارگاه بهرهکشی در کشوری جهانسومی بفرستید تا آنجا کار کند و بعد از او بخواهید در صورت امکان نظارت بیشتری روی شرایط کار در کارخانهها داشته باشد. اگر میتوانستیم چنین تجربهای در اختیارشان بگذاريم، ذهنشان تغییر میکرد، تصمیمهایشان عوض میشد و در مسیر درست کارهای منسجمی میکردند.
با این حال بهترین راه تأثیرگذاری بر دیگران که همان تجربه کردن است، در بیشتر موارد عملی نیست. آدمربایی حتی اگر نیتمان خیر باشد، کار چندان جالبی نیست. بهترین کاری که میتوانیم بکنیم این است که تجربه را بهوسیلهی قصه در اختیار دیگران بگذاريم. قصهای آنقدر زنده که انگار واقعاً خودشان دارند آن موقعیت را تجربه میکنند.
فرض کنیم میخواهید اعتماد کارمندهای جدیدتان را جلب کنید یا نه، همان کارمندهای قدیمی به خاطر بعضی تغییرات اخیر ازتان ناراضیاند. بهترین روش جلب اعتماد این است که خودشان بهمرور زمان ببینند شما سر قول و قرارتان هستید، رفتارتان صادقانه است و خاطر جمعشان میکنید.»