
برای سرگرمی گاهی فیلمی، سریالی یا فوتبالی را دنبال میکنم. بنابراین بدیهی است که این دنبال کردن در اینستاگرام نیز منجر به این شود که اکسپلورر هوشمند اینستاگرام پستهایی سینمایی و فوتبالی را به من پیشنهاد کند، اما بهانهی این نوشتار آشنایی با صفحهی اینستاگرام باشگاه فوتبال پورتو پرتغال و وجود نشانههایی قابل تفسیر به لحاظ اجتماعی و روانشناختی از مردم ایران در این صفحه اینستاگرامی است. چطور؟ عرض میکنم.
ظاهرا بعد از ورود مهدی طارمی به این باشگاه دنبالکنندگان این صفحه چندصد هزار نفر افزایش یافته است. تا اینجای کار اتفاق چندان غریبی نیفتاده است. مسئله آنجایی است که حساسیت عجیب و غریبی نسبت به حضور و عملکرد بازیکن ایرانی این باشگاه و حاشیهها و اتفاقات پیرامون او در نزد هواداران ایرانی وجود دارد که در این صفحه منعکس میشود. باشگاه پورتو باشگاهی بینالمللی با بازیکنانی از ملیتهای مختلف است، اما مردم این کشورها واکنش پررنگی به عملکرد بازیکنانشان در صفحهی اینستاگرامی این باشگاه نشان نمیدهند و این فقط و فقط کامنتهایی به زبان فارسی است که در این صفحه خودنمایی میکند.
اما چه میخواهم بگویم؟ هر فردی از جمله مهدی طارمی حق دارد که با توجه به تواناییهای خود به دنبال بیشترین پیشرفت باشد، اما چه اتفاقی میافتد که عدهای کار و زندگی خود را رها میکنند و با ذرهبین به دنبال عملکرد طارمی میافتند؟ آیا اینها هوادارانی دو آتشهاند؟ اینطور به نظر نمیرسد چون اگرچه بعد از چندبار گلزنی او را تا حد رونالدو بالا میبرند و پورتو را برای او کوچک میدانند ولی با از دست دادن چند موقعیت هم او را با زشتترین کلمات مینوازند و از «آبروی ریختهی شدهی خود به وسیله طارمی» سخن میگویند.

نکته در همین جملهی آخر است: «آبرو». شرایط کار و زندگی در ایران در مجموع «ناکامکننده» است. از طرفی مردم ایران اغلب استقامت و پشتکار لازم برای موفقیت در این شرایط سخت را هم از خود نشان نمیدهند. بنابراین به نوعی میتوان گفت که آنها از عرصهی زندگی استعفا میدهند و بار زندگی را از دوش خود برمیدارند. حالا برای آنکه این انفعال و استعفا از زندگی آزاردهنده نباشد، بار زندگی را بر دوش دیگری میگذارند. فردی که قرار است یک «قهرمان» باشد و به جای ۸۰ میلیون نفر ناکام موفقیت کسب کند! فردی که مصداق آن در این یادداشت طارمی است!
در حقیقت طارمی و قهرمانهایی مانند او بهانه هستند! مردم که عاشق چشم و ابروی آنها نیستند! آنها قرار است به جای میلیونها تن از مردم ایران موفق شوند و به نمایندگی از این ملت ناکام به آرزوهای مختلفشان برسند. همین میشود که وقتی طارمی در یک بازی گل نمیزند یا اخراج میشود، فردی که آرزوی مشهور شدن، پولدار شدن و فوتبالیست شدن داشته و در این آرزوها ناکاممانده، وقتی میبیند حتی طارمی هم نمیتواند به جای او به آرزوهایش برسد، کلافه میشود و او را به فحش میکشد.

در مورد دیگر قهرمانها مثلا خوانندهها، هنرپیشگان یا حتی سیاستمداران نیز این مسئله به چشم میخورد. فرد از وضعیت سیاسی در ایران خسته شده است، اما توان و علاقهای برای حرکت سیاسی ندارد، پس این کار را روی دوش امثال خاتمی، روحانی و ظریف میاندازد و وقتی آنها نتوانستند مطابق میل او عمل کنند، او آنها را خائن تلقی میکند.
در مورد همین تتلو! چرا به ظاهر اینقدر طرفدار دارد؟ از این مسئله چه نتیجهای میتوان گرفت؟ تتلو به هنجارشکنی و رد شدن از خطوط قرمز شهرت دارد، این همه جوان و نوجوانی که طرفدار او هستند، در حقیقت به دنبال تابوشکنی و عبور از خطوط قرمز هستند، ولی چون جسارت و جراتش را ندارند و نمیخواهند هزینهای برای آن بپردازند، این امر را به گردن امثال تتلو می|ندازند!

از این نظر خواستهها و برنامههای پدران و مادران از فرزندانشان نیز تابع همین مکانیزم است. پدر و مادر فرزندانشان را وجودی مستقل از خود نمیبینند، بلکه زندگی و وجود آنها را در امتداد و ادامهی حیات خود میبینند. فرد ناخودآگاه اینطور تصور میکند که اگر قرار است هر انسان ۸۰ سال عمر کند و او ۵۰ سالش را سپری کرده است با وجود یک فرزند به جای ۳۰ سال، ۱۱۰ سال فرصت دارد و فرزند قرار است او را به همهی آرزوهای ناکام و برآورده نشدهاش برساند!
خب! این رفتارهای یک جامعهی بیمار است! هر کسی باید نقش خود را در زندگی ایفا کند، تماشاگر زندگی دیگران نباشد. بازیگر زندگی خود باشد. قهرمان زندگی خود باشد. هر چه جامعهای بیشتر به دنبال قهرمان باشد، یعنی عموم جامعه منفعلتر، ناکامتر و افسردهترند و قهرمان باید جور این انفعال و ناکامی و افسردگی را بکشد که خوب چنین چیزی ممکن نمیشود و وضع قبلی را تشدید میکند.
نتیجه اینکه هیچکس نمیتواند و نباید «آبروی» ما را ببرد یا بخرد. «آبروی» ما دست خود ما و عملکرد خودمان است و نه رفتار و اعمال دیگران. قهرمان زندگی خودتان باشید تا محتاج فرزندان و پاس دادن پرتغالیها به طارمی نشوید! نقش خود را ایفا کنید و از زیر بار آن شانه خالی نکنید. زندگی قابل وکالت دادن به دیگران نیست. سعی کنید به تمام آرزوهای خود برسید و تمام تلاش و امکانات خود را برای آن به کار بگیرید. یا شکست میخورید یا پیروز میشوید، به هر حال بهتر از آن است که در قالب یک تماشاگر امیدوار به برآورده شدن آرزوهایتان توسط دیگران باشید. (که منطقا چنین چیزی امکان هم ندارد.)
عدهای از طرفداران گالیله بیش از حد روی او حساب کرده بودند، اما گالیله از ترس جانش در محکمهی کلیسا پذیرفت که زمین گرد نیست و او اشتباه کرده است. طرفداران او که انتظار این وادادگی را نداشتند متاثر شدند و یکی گفت: «بیچاره مملکتی که قهرمان نداشته باشد!» برتولت برشت در ردیهای بر این طرز فکر میگوید: «بیچاره ملتی است که نیاز به قهرمان داشته باشد!» قهرمان زندگی خودتان باشید تا به قهرمان احتیاجی نداشته باشید.