یه روز یکی از مراجعینم گفت:
«آقای اندی، نمیدونم چرا هر وقت اینستاگرام رو باز میکنم، حالم بد میشه. یکی خونه خریده، یکی ازدواج کرده، یکی مهاجرت کرده، یکی کسبوکارش گرفته... بعد من به زندگی خودم نگاه میکنم و حس میکنم هیچ کاری نکردم.»
بعد از چند ثانیه سکوت کرد و گفت:
«مشکل اینه که قبل از دیدن زندگی بقیه، از زندگی خودم راضی بودم.»
این جمله خیلی مهمه.
گاهی چیزی که حال ما رو خراب میکنه، واقعیت زندگی خودمون نیست؛ تصویریه که از زندگی دیگران میبینیم.
مغز انسان دائماً دنبال اینه که بفهمه «من کجای این ماجرا هستم؟»
برای همین خودمون رو با بقیه مقایسه میکنیم؛ با همکارمون، دوستمون، خواهر و برادرمون، همکلاسی قدیمیمون و حتی آدمی که اصلاً نمیشناسیمش.
مشکل از جایی شروع میشه که مقایسه تبدیل میشه به یک عادت.
صبح که بیدار میشیم، خودمون رو با یکی مقایسه میکنیم.
سر کار، با همکارمون.
در رابطه، با زوجهای دیگه.
درآمدمون رو با دوستمون.
ظاهرمون رو با آدمهای شبکههای اجتماعی.
و آخر شب، با خودمون فکر میکنیم:
«چرا من مثل اون نیستم؟»
ما معمولاً زندگی واقعی خودمون رو با ویترین زندگی دیگران مقایسه میکنیم.
تو زندگی خودت، تمام شکستها، نگرانیها، بدهیها، ترسها، دعواها و شبهایی که خوابت نبرده رو میبینی.
اما از زندگی نفر مقابل، معمولاً فقط چیزی رو میبینی که خودش انتخاب کرده نشونت بده.
کسی عکس موفقیتش رو منتشر میکنه، نه شبهایی که از شکست گریه کرده.
کسی عکس سفرش رو میذاره، نه نگرانیهای مالی پشت اون سفر رو.
کسی عکس ازدواجش رو منتشر میکنه، نه لزوماً اختلافهایی که پشت درهای بسته داره.
برای همین مقایسه ما از همون اول نابرابره.
چون مقایسه همیشه از حسادت نمیاد.
گاهی از ناامنی میاد.
گاهی از ترس اینکه «نکنه از بقیه عقب افتاده باشم؟»
گاهی از نیاز به تأیید.
گاهی هم از انتظاراتی که خانواده، جامعه یا حتی خودمون برای زندگیمون ساختهایم.
مثلاً یک نفر ۳۰ سالشه و هنوز ازدواج نکرده.
ممکنه زندگی خودش رو دوست داشته باشه.
اما وقتی میبینه تمام دوستانش ازدواج کردهاند، ناگهان با خودش میگه:
«نکنه من مشکلی دارم؟»
در حالی که شاید هیچ مشکلی وجود نداره.
فقط مسیر زندگیها با هم فرق داره.
اینکه کمکم ارزش خودمون رو با جایگاه دیگران اندازه میگیریم.
اگر اون موفق باشه، من احساس شکست میکنم.
اگر اون زیباتر باشه، من خودم رو زشت میبینم.
اگر اون پول بیشتری داشته باشه، احساس بیارزشی میکنم.
اگر اون رابطه خوبی داشته باشه، فکر میکنم زندگی من خراب شده.
در حالی که موفقیت یک نفر، شکست نفر دیگه نیست.
زندگی مسابقهای نیست که هرکس جلوتر باشه، دیگری عقبتر باشه.
وقتی خودت رو با کسی مقایسه میکنی، دقیقاً داری چی رو مقایسه میکنی؟
نتیجه زندگی خودت رو با نتیجه زندگی اون؟
یا مسیر کامل خودت رو با چند تصویر از مسیر اون؟
این سؤال ساده میتونه خیلی چیزها رو تغییر بده.
اول از همه، لازم نیست هر بار که مقایسه کردی خودت رو سرزنش کنی.
مقایسه بخشی از ذهن انسانه.
مهم اینه که متوجهش بشی.
وقتی دیدی داری با کسی مقایسه میکنی، از خودت بپرس:
«من واقعاً زندگی اون رو میخوام، یا فقط از اینکه اون چیزی داره که من ندارم ناراحتم؟»
بعد برگرد به زندگی خودت.
ببین سه ماه پیش کجا بودی و امروز کجایی.
شاید هنوز به مقصد نرسیده باشی، اما جلوتر از گذشتهای.
و شاید همین مقایسه، مقایسهای باشه که واقعاً ارزش انجام دادن داره:
منِ امروز با منِ دیروز.
گاهی لازم نیست از آدمهای موفق اطرافمون فاصله بگیریم.
برعکس.
میتونیم به جای اینکه موفقیت اونها رو تهدیدی برای خودمون ببینیم، ازشون یاد بگیریم.
به جای اینکه بگیم:
«چرا اون داره و من ندارم؟»
بپرسیم:
«چه چیزی میتونم از مسیرش یاد بگیرم؟»
همون لحظه، مقایسه از یک درد تبدیل میشه به یک فرصت.
شاید هیچوقت نتونیم کاملاً مقایسه کردن خودمون با دیگران رو متوقف کنیم.
اما میتونیم یاد بگیریم هر چیزی که میبینیم، حقیقت کامل زندگی یک آدم نیست.
قرار نیست زندگی تو شبیه زندگی دیگران باشه.
یکی زودتر ازدواج میکنه.
یکی دیرتر.
یکی در ۲۵ سالگی موفق میشه.
یکی در ۴۵ سالگی.
یکی مسیرش رو عوض میکنه.
یکی تازه در میانسالی میفهمه واقعاً چی میخواد.
مهم این نیست که از بقیه جلوتر باشی.
مهم اینه که بدونی داری زندگی خودت رو زندگی میکنی، نه نسخهای که دیگران برایت نوشتهاند.
✍️ علی اندی – روانشناس اجتماعی
با هم، راهشو پیدا میکنیم…