
حضور در میان دانشآموزان و دانشجویان همیشه پرشور و نشاط است. بحث ما زنگ خطر بود. مساله حس و درک خطر مساله بسیار مهمی است که در ذهن و روان انسانها از دوران کودکی نهادینه میشود. علت ورود من به این مساله ایمنی راهها و بحث قربانیان تصادفهای جادهای و آثار دهشتناک آن بر فقر خانوارها بود. لذا در پی این بودم که زنگ خطر را به عنوان یک آموزهی عمومی در مدرسهها ترویج کنم. اکثر روزها در اخبار حوادث در صداوسیما و یا صفحه حوادث روزنامهها و یا فضاهای مجازی با خبرهای متاثرکننده تصادفهای جادهای اعم از شاخبهشاخ شدن و یا چپ کردن اتومبیلها مواجه میشویم. علت این تصادفهای به زبان پلیس راه معمولا تخطی از سرعت مطمئنه با درصد بسیار بالا، عدم توجه به جلو در رتبه بعدی، انحراف به چپ، استفاده از تلفن همراه و مسائلی از این دست ذکر میشود. از بس که این گزارهها شنیده شده و تغییری در رفتار افراد ایجاد نشده، به تدریج افکار عمومی نسبت به آنها بیتفاوت شدهاست. ولی، در یک سطح تحلیلی بعدی باید علت این کرختی را دریافت. اگر توجه جدیتری به موضوع بکنیم همهی اینها یعنی ضعف درک و حس خطر از سوی راننده است. ولی، باز بلافاصله این سوال پیش میآید که چرا رانندگان خطر را نمیتوانند دریابند و در دل خطر میروند؟ هیچگاه هیچ رانندهای در صدد نیست که جان خود و یا سایر سرنشینان را به مخاطره بیندازد. ولی، چرا این کار را میکند. روانشناسان میگویند علت نداشتن حس خطر است. تخطی از سرعت مطمئنه یعنی راننده درک روشنی از مخاطره سرعت رانندگی خود ندارد. انحراف به چپ که منجر به شاخبهشاخ شدن اتومبیلها میشود، یعنی راننده خطر این انحراف و امکان شاخبهشاخ شدن را درک نمیکند و تصویر روشنی از امکان سبقت گرفتن مطمئن ندارد؛ و گرنه چنین خطری نمیکند. و همچنین مابقی رفتارها.

قبل از که ادامه دهم خوب است چند آمار به شما در این ارتباط بدهم. در دنیا در سال 2018 تعداد قربانیان تصادفهای جادهای 1350000 نفر بودهاست. این رقم دومین عامل مرگ و میر در سطح جهان است. بنابراین خطر جدی است. در کنار عاملهایی چون کیفیت جادهها، نحوه اعمال مقررات توسط پلیس، کیفیت خودرو، نحوه امداد و درمان عامل انسانی به تنهایی 70درصد علت تصادفها را شکل میدهد. از اینرو، توجه جهانی با این نکته جلب شدهاست. به این واقعیت نیز دقت کنید که میزان تلفات در کشورهای توسعه نیافته سه برابر کشورهای توسعه یافته است. این موضوع بیشتر توجه افکار متخصصان بینالمللی را به فرهنگ رانندگی و آموزش عمومی آحاد مردم در هنگام نشستن پشت فرمان اتومبیل را جلب کردهاست.

حال توجهی هم به قربانیان تصادفهای رانندگی در ایران داشته باشیم. این رقم در ایران چیزی در حدود سالیانه 17000 کشته است. تعداد زخمیها بسیار بیشتر و در این میان عدهای دچار نقص عضو گاهی معلولیت میگردند و عمری را در رنج بهسر میبرند. از لحاظ سنی 87درصد افراد فوت شده بالای 18 سال هستند. یعنی افرادی در سن کار. و باز 64درصد افراد فوتشده بالای 30سال هستند. یعنی که به احتمال زیاد متاهل هستند که با مرگشان یک خانوادهای فرو میپاشد. از هر ۹ نفر تعداد تلفات جادهای ۷ نفر مرد هستند. با توجه به آمار کلی میتوان گفت که هر ساله حدود ۱۴ هزار مرد یا نانآور خانواده در جادههای کشور کشته میشوند. این مسئله نشان میدهد که با این روند تعداد زیادی از خانوادههای کشور در پی این سوانح بی سرپرست یا فقیر می شوند.

سومین یکشنبه ماه نوامبر از سوی سازمان ملل متحد به عنوان روز جهانی «یادبود قربانیان حوادث جادهای» نام گرفته است. با توجه به اینکه از هر ۱۰ نفری که در جادههای کشور کشته میشوند حدود ۷ نفر مدرک زیر دیپلم دارند، در نتیجه توجه به بحث آموزش و پرورش دانشآموزان به نحوی که با مفهوم خطر آشنا شوند و نه تنها در حوزه رانندگی که اساسا در زندگی بتوانند مخاطرات را شناسایی، ارزیابی مدیریت کنند، موضوعی است که باید در دستور کار معلمان و نظام تعلیم و تربیت ملی قرار گیرد. متاسفانه در کشور سیاستزدهی ایران این موضوع کمتر در دستور کار مقامهای عالی کشور قرار میگیرد. هنوز در خبر نخواندهایم که یک جلسه کمیته ایمنی راه در حضور رییس جمهور تشکیل شدهباشد. حال آنکه دستورالعمل بینالمللی این است که برای جلب توجه افکار عمومی و درگیر ساختن تمام ارکان دولت، رسانه، نهادهای مدنی، آموزشی و بهداشتی و پلیس بحث ایمنی جادهای باید در دستور کار بالاترین مقام هر کشور باشد.


