میلاد بهاری. ورودی 97 کارشناسی هوافضا
ذهن انسان همیشه علاقه دارد دربارۀ چیزهایی که نمیداند اظهار نظر کند. خودمانیم حس خوبی دارد. قبل از اینکه واقعیت چیزی معلوم شود قوۀ استنتاجمان را به کار بیندازیم و ادعاهایی بکنیم که اگر درست از آب دربیایند حس بهتری بهمان دست بدهد. من هم مستثنی از این قضیه نیستم. نسخۀ قبلی این متنم پر بود از دادههای ضدونقیض و کماعتبار فنی و قضاوتهای احساسی. توسط خودم یا بقیه کنترل شدم. یا باید کاملاً فنی بنویسم. یا کاری به قضایای فنی نداشتهباشم. سوادش را ندارم؛ اما نمیتوانم چیزی نگویم. پس هر نوع نتیجهگیری ممنوع. دقیقاً میخواهم مثل یک شهروند خوب به نتایجی که بقیه گرفتهاند نگاه کنم.
بعد از سقوط پرواز 752 فوراً فضا پر شد از نوشتنها. بیشترشان همان کاری را کردهبودند که من نباید بکنم. هرکس با کوچکترین دادههایی که دستش رسیدهبود شروع کرد به نوشتن. به گفتن از نقص فنی یا موشک یا موشکهایی که به هواپیما برخورد کردهبود. به نشانههای ترکشی که روی بدنه هواپیما نبودند. کاری به واکنشهای دولت و ملت ندارم. آنهایی که استنتاجشان درست از آب درآمده بود اکثراً قیافه حقبهجانب گرفتند و شعارِ «دیدید راست گفتیم؟!» سر دادند؛ اما آنهایی که از روی منطق یا جهتگیری ادعاهایی کرده بودند که غلط بودنشان معلوم شد دو دسته شدند. عدهای معذرت خواستند و کارشان را اشتباه نامیدند. با بقیهشان کاری ندارم.
بگذریم. بههرحال الآن به گفتۀ مسئولین بالارده قطعاً میدانیم که موشک خودی جان آن 176 نفر را گرفته. حال فضای بزرگتری برای انسانهای عاشق استنتاج به وجود آمده. هم آنهایی که چند روز پیش استنتاجشان غلط از آب درآمده بود سعی دارند استنتاج اشتباه قبلیشان را به دست فراموشی بسپارند و هم آنهایی که استنتاج درست انجام دادهبودند به فکر خودشان سعی در افزایش اعتبار خود بین فک و فامیل دارند.
گفتم...کاری به زوایای فنی اتفاق ندارم. فقط میخواهم از سناریوهای مطرحشده توسط افراد فنیتر از خودم استفاده کنم و چند سوال بپرسم. فکر نکنم اینیکی اشکالی داشتهباشد. از بدبینانهترین ادعا به خوشبینانهترین حرکت میکنم. هیچ هدفی پشت ترتیب بیان این ادعاها نیست.
یکی از ادعاها که رسانههای معاند بهشدت روی آن مانور میدهند و به نظر میآید ماهی گرفتن از آب گلآلود باشد عمدی بودن اصابت موشکها به هواپیماست. اگر راست است چندین و چند بار چرا؟ اگر غلط است باز هم چرا؟ (ولی این دفعه از رسانههایی که پخشش میکنند.)
ادعای بعدی جاسوس بودن اوپراتور پشت پدافند است. راستش را بخواهید چیزی برای گفتن ندارم بهجز اینکه چرا پدافند جنوب پایتخت را هم جاسوسها توانستهباشند در حدی که آتشبهاختیار بتوانند 737 ساقط کنند دست بگیرند؟ چرا سازِکار بهتر از اینی نداریم که اوپراتور خودی را از جاسوس دشمن تشخیص دهد؟
عدهای نیز ادعا میکنند که جنگ الکترونیک و شیطنتهای دولتهای دشمن باعث ایجاد اخلال در سیستم شناسایی و در نتیجه تشخیص اشتباه کروز بهجای 737 شدهاست. اگر این ادعا درست باشد چندین سوال به وجود میآید. چرا اطلاعیه و جواب درخوری در این باب منتشر نمیشود؟ آیا به همین راحتی است که با ایجاد اختلال در چند رادار جان 176 نفر را بگیریم؟
و در نهایت قطع بودن ارتباط پدافند از سیستم شناسایی کلی و خطای انسانی! راستش را بخواهید این ادعا سوالهای بیشتری ایجاد میکند. چرا تجهیزات جایی که باید استفاده نمیشوند؟ چرا اطلاعات ناقص به دست افرادی که احتمالاً خودشان را در آن شرایط آتشبهاختیار میدانستهاند رسیده؟ چرا اصلاً باید فردی در شرایطی باشد که بهتنهایی و در 10 ثانیه تصمیمی به این حساسی بگیرد؟ سیستم هماهنگکنندۀ نیروهای مسلح اگر وجود دارد (اطلاع ندارم) چرا کارش را درست انجام نمیدهد؟
علاوه بر تمامی چراهایی که پرسیدم چندین سوال در تمامی حالات به وجود میآیند که مثلاً قبول داریم که حتی در شرایط جنگی هم باید پروازهای مهم به حالت عادی ادامه به کار دهند و نمیتوانیم مملکت را تعطیل کنیم ولی وقتی فلان ارگان میداند به نیروهایش آمادهباش کامل داده و فلان پدافند در فلان نقطه پایتخت تماسش با مرکز را از دست داده چرا نباید پروازهای در آن محدوده را لغو کند؟ اگر جوابی که به این سوال داده میشود از جنس بیخبر بودن فرماندهی مرکزی فلان ارگان باشد سوال جدید به وجود میآید که چرا باید فرمانده ارگانی که امنیت ملتی را بر عهده گرفته از پدافندهایی با این درجه از حساسیت بیخبر باشد؟ چرا وقتی 3 دقیقه بعد از شلیک موشک از پدافند خودی هواپیمایی مسافربری سقوط کرده در اطلاعرسانی حقیقت وقت تلف میکردیم؟ اشتباه برداشت نکنید لطفاً. من حرفم این نیست که چرا همان دقیقۀ اول و بدون بررسی اعلام نشد که هواپیما مورد اصابت موشک خودی قرار گرفته. حرفم این است که افرادی که ادعا دارند بدون بررسی نباید حقیقت اعلام نشود چطور بدون بررسی ادعای نقص فنی میکردند؟
تمام اینها را که کنار بگذاریم. آیا واقعاً خوشبینانهترین حالت هم که اتفاق افتاده باشد میتوانیم خودمان را جای بازماندگان پرواز 752 هواپیمایی اوکراین بگذاریم و خودمان را دلداری بدهیم؟
موضوع جایی پیچیدهتر میشود که دانشجویان و ملت داغدیده سعی میکنند بهصورت مسالمتآمیز مطالبۀ دقت بیشتر کنند و در عزای رفتگان خود سیاه بپوشند. نیروهای هردو جناح میدان را مناسب میبینند و وارد عمل میشوند. معاندین پی ماهی گرفتن از آب گلآلود هستند و نیروهای حکومتی سعی دارند با امنیتی کردن فضا سروته قضیه را هم بیاورند. وارد عمل میشوند. با ایجاد فضای ملتهب و به دعوا کشاندن کار زخمهای گذشته را به خونریزی وامیدارند و حدس بزنید! بازهم سرکوب. بازهم کشتار. اشکآور، مترو! کوچۀ تاریک، رگبار! و جالبتر از همه! نیروی امنیتی، دانشگاه!!!
در این میان رفتار کفار در قبال کشتهشدن 63 کانادایی در این پرواز جالب نظر است. عزای عمومی اعلام میشود. فاجعۀ ملی! تمامی پرچمها به حالت نیمهافراشته درمیآیند. نخستوزیر کانادا به دیدن خانوادۀ افرادی که در این سانحه کشتهشدهاند میرود البته اینجا هم سردار حاجیزاده به دیدار میرود. من که توضیح خاصی ندارم. خودتان دسترسی دارید. دانلود کنید و ببینید. صداوسیمایی که برای سردار سیاهپوش بود برای 176 نفر حتی روبان سیاه هم نزد. اشتباه برداشت نشود. سردار قاسم سلیمانی مرد بزرگی بود و خدمات شایانی به ایران کردهبود. قدردانش هستیم. موضوع صداوسیماست نه سردار.
ولی بیایید صادق باشیم. هنوزم مردم منتظر این هستند که مسئول یا مسئولانی مسئولیت این اتفاق را بر عهده بگیرند و استعفا بدهند. خودمانیم. ما ایرانیها عاشق صندلیهایمان هستیم. حالا حالاها باید منتظر بمانیم. بالاخره باید معلوم شود این اتفاق تقصیر کیست. بالاخره باید اتفاقی رخ بدهد که مردم بتوانند اعتماد کنند که بله، با بانی فلان اتفاق فلان رفتار شد پس بقیۀ مسئولان حواس جمعتری دارند و چنین سوانحی احتمال رخ دادنشان کمتر میشود. بالاخره ما ایرانیها باید یاد بگیریم شفافتر باشیم.
بگذریم. عدهای بودند که مثل عدهای فکر نمیکردند و تصمیم گرفتهبودند جمع کنند و بروند. فکر میکردند از وضعیت نابسامان ایرانی به سرزمین رؤیاهای آنور آبشان رسیدهاند و زندگی آرامی خواهندداشت. هرچه برای آیندۀ خود و بچههایشان اندیشیدهبودند سوخت. منفجر شد؛ اما اتاق راستین تمیز مانده. پدرش فقط دستی سرسری به لگوهایش کشیده. خدایشان بیامرزد.