گاهی افزایش قیمت داراییها ما را دچار خطای ادراکی میکند. رشد ارزش ملک، خودرو، طلا یا پول نقد در نگاه اول «سود» به نظر میرسد، اما همیشه اینطور نیست.بخشی از این رشد فقط افزایش اسمی قیمتها است؛ یعنی نتیجه تورم و کاهش ارزش پول، نه افزایش واقعی ثروت.تورم یعنی افزایش سطح عمومی قیمتها و کاهش قدرت خرید. بنابراین اگر قیمت دارایی ۴۰٪ بالا برود اما تورم هم همین حدود باشد، سود واقعی ایجاد نشده است. معیار درست، بازده واقعی پس از تورم است.اگر فردی ۱ میلیارد تومان داشته باشد و داراییاش به ۱.۴ میلیارد برسد، ظاهراً ۴۰۰ میلیون سود کرده است.اما با تورم ۴۰٪، قدرت خرید او تغییری نکرده و فقط ارزش داراییاش با تورم هماهنگ شده است.این تفاوت میان ثروت اسمی و واقعی است.
تورم برداشت ما از سود و زیان را تغییر میدهد. مثلاً اگر حقوق ۳۰٪ زیاد شود اما هزینهها ۴۵٪ رشد کنند، قدرت خرید کاهش یافته است.نهادهای بینالمللی نیز همیشه بر تفکیک بازده اسمی و واقعی تأکید دارند.
افزایش قیمت مسکن از ۵ به ۷ میلیارد تومان ممکن است سود به نظر برسد، اما اگر همه قیمتها همزمان رشد کرده باشند، این افزایش واقعی نیست.
خطر زمانی است که افزایش عددی قیمتها را برابر با سود بدانیم. در این حالت، تصور ثروت بیشتر ایجاد میشود در حالی که قدرت خرید تغییری نکرده است.
سود واقعی زمانی است که پس از تورم، قدرت خرید افزایش یابد.
آیا واقعاً ثروتمندتر شدهایم یا فقط اعداد بزرگتر شدهاند؟
در اقتصاد تورمی، بسیاری از «سودها» فقط تورم در لباس سود هستند.این سود نیست؛ تورم است.
عبدالحسین سبحانپور