بسمه تعالی
بنام صاحب جان یگانه خالق مهربان
---
یکی بود و یکی نبود، حکایت قصه
افسانهای وجودی در باب سفرِ روح از «یکی نبود» به «یکی بود»
---
یادداشت نویسنده:
نویسنده: مهدی امیراحمدی (عبدالمبین). این نوشته، حاصلِ تأملِ شخصی، مطالعهٔ آزاد و تجربهٔ زیسته در مسیرِ خودشناسی است. هدف، بهاشتراکگذاریِ یک چهارچوبِ مفهومی برایِ تفکر و خودشناسی است و نه ارائهٔ نظریهای اثباتشده یا دستورالعملی نهایی. بنده هیچ ادعایِ مرجعیت یا انحصارِ حقیقت ندارم و این متن را صرفاً به عنوانِ «یادداشتهای یک تشنه» در اختیارِ علاقهمندان میگذارم.
---
چکیدهٔ قصه
در آغاز، «یکی بود» که هیچکس نبود. او، «همهچیز» بود، اما «چیزی» نبود که بشود دید. برایِ اینکه دیده شود، «قصه» را آغاز کرد. قصهای که در آن، «یکی نبود»ها پیدا شدند تا «یکی بود» را بشناسند. و ما، همه، شخصیتهایِ این قصهایم. بعضی، در میانهٔ قصه، از خواب میپرند و «راوی» را میشناسند. بعضی، تا آخر، در نقشِ خود میمانند و قصه را «واقعیت» میپندارند. اما حقیقت این است که قصه، فقط «پردهای» است برایِ دیدنِ «نقاش». و پایانِ قصه، وقتی است که «یکی نبود» در «یکی بود» گم شود و «حکایت»، خود، «حقیقت» شود.
---
پیشگفتار: چرا قصه میگوییم؟
انسان، با قصه بزرگ شده است. از کودکی، شنیده است که «یکی بود، یکی نبود». اما این جمله، فقط یک «شروعِ قصه» نیست؛ یک «حقیقتِ هستیشناختی» است.
· «یکی بود» : یعنی «خدا» که همیشه هست و هیچگاه نبودهاست.
· «یکی نبود» : یعنی «جهانِ مادی» که هر لحظه در حالِ شدن و نابودیست.
· «حکایتِ قصه» : یعنی «مسیرِ سلوک» که روح را از «یکی نبود» به «یکی بود» میرساند.
ما، قصه میگوییم تا «حقیقت» را در لفافهٔ «تمثیل» ببینیم. چون حقیقتِ ناب، برایِ چشمِ سر، کورکننده است. اما در لفافهٔ قصه، قابلِ تحمل و درک میشود.
---
بخش اول: در آغاز، «یکی بود» که «یکی نبود»
در ازل، «یکی» بود. نه اسمی داشت، نه رسمی، نه مکانی، نه زمانی. او، «هستیِ محض» بود. اما این «هستیِ محض»، برایِ اینکه دیده شود، نیاز به «آیینه» داشت. پس «یکی نبود» را آفرید. یعنی «جهانِ قید» را. جهانی که در آن، «نبود»ها، «بود» را نشان میدهند.
«یکی نبود»، یعنی:
· شب، که روز را نشان میدهد.
· گرسنگی، که نان را نشان میدهد.
· تنهایی، که دوست را نشان میدهد.
· و «منِ» تو، که «او» را نشان میدهد.
پس «یکی نبود»، دروغ نیست؛ «آیینهٔ» «یکی بود» است.
---
بخش دوم: قصه، از «قطره» شروع شد
«یکی» گفت: «بیایید قصهای بسازیم که در آن، من، خودم را در «دیگری» ببینم.»
پس «قطرهای» از نورِ خود را جدا کرد و به «دریایِ ماده» انداخت. آن قطره، «انسان» شد. انسان، در خود، هم «نور» داشت (از «یکی بود») و هم «خاک» (از «یکی نبود»).
قصه، از همان جا شروع شد که قطره، خود را «دریا» فراموش کرد و گفت: «من، فقط همین قطرهام.»
---
بخش سوم: سفرِ قطره در قصه
قطره، در قصه، راهیِ طولانی در پیش داشت:
· ابتدا، «تن» شد. فکر کرد که همین پوست و استخوان است.
· بعد، «من» شد. به اسم و رسم و شغلش چسبید.
· بعد، «خود» شد. در خواستهها و ترسها غرق شد.
· و در نهایت، اگر خوششانس بود، به «خویش» میرسید. همان نوری که از «یکی بود» با خود داشت.
در طولِ این سفر، قطره، با «قیدها» روبرو شد:
· قیدِ زمان (که میگفت: «دیروز رفتی، فردا میروی، فقط امروز بمان»).
· قیدِ مکان (که میگفت: «اینجا هستی، آنجا نیستی، اما دل، همهجاست»).
· قیدِ فضا (که میگفت: «تنگ است، اما اگر دل را بگشایی، بینهایت میشود»).
و هر قیدی، «رازی» بود برایِ رسیدن به «یکی بود».
---
بخش چهارم: راویِ قصه کیست؟
در هر قصهای، یک «راوی» هست که قصه را تعریف میکند. در قصهٔ هستی، راوی، «شاهد» است. شاهد، نه در قصه است و نه بیرون از آن. او «همهجا»ست، اما در «هیچجا». او میبیند که قطره، خود را گم کرده، اما لبخند میزند؛ چون میداند که قطره، در نهایت، به دریا برمیگردد.
راوی، در دلِ هر انسانی، «ساکت» نشسته است و قصه را تعریف میکند. اما بیشترِ انسانها، به جایِ گوشدادن به راوی، درگیرِ شخصیتهایِ قصه میشوند.
---
بخش پنجم: اوجِ قصه — «فنا» در «یکی بود»
قصه، وقتی به اوج میرسد که قطره، «خودِ قطرهای» را فراموش میکند و خود را به دریا میسپارد. این، همان «فنا»ست. در این لحظه:
· «من» نمیگوید: «من»؛ میگوید: «او».
· «خود» نمیخواهد: «خود»؛ میخواهد: «او».
· و «تن»، فقط «خانهٔ» او میشود.
این، پایانِ قصه نیست؛ «آغازِ حقیقت» است. چون وقتی قطره در دریا فانی شد، برایِ اولین بار، «دریا» را میفهمد.
---
بخش ششم: پایانِ قصه — «بقا» در «یکی بود»
پس از فنا، «بقا»ست. قطره، دیگر قطره نیست، اما «دریا» هست. این، همان «حلّ به فلایک» است که در خودشناسیِ نوری از آن سخن گفتیم. یعنی:
· «من» نیست، اما «او» هست.
· «خود» نیست، اما «حضور» هست.
· و «تن»، فقط «ظرفِ ظهور» اوست.
در این پایان، قصه، خودش، «حقیقت» میشود. و راوی، با راوی، یکی میشود.
---
حکایتِ کوتاه: «پادشاه و درویش»
پادشاهی، در قصری باشکوه، با همهٔ نعمتها زندگی میکرد. اما دلش آرام نداشت. هر شب، فکر میکرد که ممکن است تاجش را از دست بدهد، یا دشمنی بیاید و کشورش را بگیرد.
یک روز، درویشی به دربار آمد. پادشاه به او گفت: «ای درویش! تو هیچچیز نداری، اما آرامترینِ مردمی. رازِ آرامشِ تو چیست؟»
درویش گفت: «قربان! چون میدانم که «یکی بود» همیشه هست و «یکی نبود» فقط قصهست. تو، در قصهٔ «یکی نبود» غرق شدهای. تاج، قصهست. کشور، قصهست. حتی خودِ تو، اگر به «یکی بود» نگاه نکنی، قصهای بیش نیستی.»
پادشاه، کمی فکر کرد و گفت: «پس من، چگونه به «یکی بود» برسم؟»
درویش گفت: «تاج را زمین بگذار. کشور را به خدا بسپار. و در خلوتِ شب، با «راویِ درونت» حرف بزن. او، تو را به «یکی بود» میرساند.»
پادشاه، آن شب، تاج را کنار گذاشت و در خلوت، با «راوی» حرف زد. برایِ اولین بار، آرامش را چشید. فهمید که «یکی بود»، همیشه بوده و «یکی نبود»، فقط «قصهای» برایِ دیدنِ اوست.
---
پندِ قصه
قصه، برایِ «دیدن» است، نه برایِ «ماندن». اگر در قصه بمانی، اسیرِ شخصیتها میشوی. اگر از قصه بیرون بیایی، «نقاش» را میبینی. و نقاش، همان «یکی بود» است که همیشه بوده و خواهد بود.
---
لطیفهٔ قصه
یکی از قصهگو پرسید: «یکی بود و یکی نبود، یعنی چه؟»
قصهگو گفت: «یعنی «خدا» و «جهان». اما این را فقط برایِ بچهها نمیگوییم. برایِ بزرگترها هم میگوییم، اما آنها فکر میکنند که فقط «قصه» است!»
مرد پرسید: «پس بزرگترها، کی میفهمند که قصه، «حقیقت» است؟»
قصهگو گفت: «وقتی که از «یکی نبود» خسته شوند و به دنبالِ «یکی بود» بگردند. آن وقت، قصه، برایشان «راهنما» میشود، نه «سرگرمی».»
مرد خندید و گفت: «پس من، هنوز در قصهام؟»
قصهگو گفت: «نه، الان که این سؤال را پرسیدی، از قصه بیرون زدی! اما اگر باز هم سؤال بپرسی، دوباره واردِ قصهٔ دیگری میشوی!»
مرد، ساکت شد و به آسمان نگاه کرد. قصهگو، آرام گفت: «آفرین! حالا «راویِ» درونت را شنیدی.»
---
جمعبندی و حکمتِ نهایی
قصهٔ هستی، قصهٔ «یکی بود و یکی نبود» است. «یکی بود»، خالقِ قصه است. «یکی نبود»، صحنهٔ قصه است. و ما، بازیگرانی هستیم که اگر «راوی» را بشنویم، از بازی درمیآییم و به «خالق» میپیوندیم. اما اگر غافل باشیم، تا ابد، در «یکی نبود» سرگردان میمانیم و «یکی بود» را فراموش میکنیم.
پس، ای مسافرِ قصه:
· بدان که تو، «قطرهای» از دریایِ بینهایتی.
· «قیدها»، «ظرفِ» تو هستند، نه «زندانِ» تو.
· «رازِ هستی»، در «نیستیِ» توست. (چون با نیستی، به هستیِ برتر میرسی.)
· و «راویِ» درونت، همان «شاهد» است. به او گوش کن تا از «قصه»، به «حقیقت» برسی.
در نهایت، «یکی بود» همان است که همیشه بوده. و «یکی نبود»، فقط «آیینهای» بوده برایِ دیدنِ او. حالا، قصه تمام شد. اما حقیقت، تازه آغاز میشود.
---
تمرین عملی: گامهایی برایِ شنیدنِ راوی
گام اول: تمرینِ «شنیدنِ راوی»
امروز، در یک لحظهٔ سکوت، از خود بپرس: «آیا من، «شخصیتِ قصه» هستم یا «شنوندهٔ راوی»؟» به «صدایِ خاموشِ درون» گوش کن که فراتر از نقشهاست.
جملهٔ کلیدی: «راوی، در سکوت، با تو سخن میگوید؛ اگر گوشهایت از هیاهویِ قصه، آزاد باشد.»
گام دوم: تمرینِ «فراموشیِ نقش»
امروز، یک «نقش» را که در زندگیات بازی میکنی (مثلِ «منِ موفق»، «منِ پدر/مادر»، «منِ بیمار») با «شاهد» مشاهده کن. از خود بپرس: «اگر این نقش را کنار بگذارم، چه چیزی باقی میماند؟»
جملهٔ کلیدی: «نقشها، «ماسکِ» قصه هستند؛ حقیقت، در «چهرهٔ پشتِ ماسک» نهفته است.»
گام سوم: تمرینِ «بازگشت به یکی بود»
امروز، در پایانِ روز، یک لحظه به «منبعِ نور» (همان «یکی بود») توجه کن. از خود بپرس: «آیا امروز، لحظهای بود که از «قصه» بیرون زدم و «نقاش» را دیدم؟»
جملهٔ کلیدی: «هر بار که از قصه بیرون میزنی، «یکی بود» را در «چشمانِ خود» میبینی.»
---
📚 مطالب مرتبط:
· مقاله: خودشناسی نوری چیست؟ (درگاهِ ورود)
· مقاله: شاهد درون؛ تبیین جامع
· مقاله: رسالهٔ قید و قائد وجود
· مقاله: پندهای شیرین وجودی
· مقاله: واژهنامهٔ شفاف خودشناسی نوری
---
🔹 بیانیه شفافیت و یادداشت کوتاه:
همهٔ مطالب این نوشته، برداشتهای شخصی نویسنده از قرآن، عرفان اسلامی و تجربهٔ زیسته است. این نوشته، یک «یادداشتِ شخصی» است و هیچگونه ادعایِ مرجعیتِ علمی، دینی، یا روانشناختی ندارد. در چارچوبِ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و با اعتقاد به اسلام به عنوانِ کاملترینِ ادیان، تدوین شده است. هر کس آزاد است که آن را بخواند یا نخواند، قبول کند یا نکند.
---
نویسنده: مهدی امیراحمدی (عبدالمبین)
خودشناسی نوری / عبدالمبین
---