بسمه او که ذکر نامش راه تعالی میگشاید
---
پردهای به نام درد
آن چیزی که ممکن است نگذارد ببینی درد، گاهی پرده است — نه دیوار
---
درد ما، اغلب در خیال ماست. اما این یعنی دروغ نیست. این را اول بگویم، چون اغلب فکر میکنند اگر چیزی «خیالی» باشد، یعنی «بیاساس» — و همین فکر، درد را پوچ میکند. اما خیال، بیاساس نیست؛ شکل است. تفاوتشان را ببین: توهم، چیزی است که نیست؛ شکل، چیزی است که هست — اما نه خودِ آن چیز. یکی «نبودن» است، یکی «پرده». و آدم، اغلب شکل را با خودِ حقیقت اشتباه میگیرد — چون شکل، تنها چیزی است که میبیند.
اینجاست که جنگِ درون شروع میشود — و صدایش از همیشه آرامتر است، چون خودش را «درد» مینامد. آدم، در درونِ خودش، دو صدا دارد: صدایی میگوید «این درد را بچش، حقیقت است» — و صدایی میگوید «این درد را رد کن، خیال است». و هر دو، در نگاهِ اول درستاند — و همین، کار را سخت میکند. آن که میگوید «بچش»، از ترس میگوید — از ترسِ اینکه اگر رد کند، از حقیقت ببرد. و آن که میگوید «رد کن»، از ترس میگوید — از ترسِ اینکه اگر بچشد، در درد بماند. و هر دو، از یک چیز میترسند: از دست دادن. یکی خود را در چشیدن میبیند، یکی در رد کردن. و در همان ترس، هیچکدام آنسو را نمیبینند — چون هر دو، در حالِ نگاه کردن به شکلاند.
و گره، اینجا پیدا میشود: نه در داشتنِ درد، در اشتباه گرفتنِ «شکل» با «آنسو». چون درد، شکلی دارد — و شکل، چیزی است که میشود دیدش، و بعد گذشت. اما آنسوی شکل، بیشکل است — نه به این معنا که نیست، به این معنا که با دیدن نمیشود گرفت. یکی «در دست» است، یکی «در راه». و آدم، اغلب شکل را نگه میدارد — چون شکل، تنها چیزی است که میشناسد. و نگه داشتنِ شکل، ممکن است خودش یک بند شود — نه از بدی، از ترسِ ناشناخته.
و یک چیزِ عجیب: درد، اغلب خودش را در لباسِ «حقیقت» پنهان میکند. «این درد، واقعی است.» «این درد، همان چیزی است که هستم.» «بدونِ این درد، من کیستم؟» و آدم فکر میکند دارد حقیقت را میبیند — در حالی که ممکن است دارد شکلی را چسبیده. و شکل، اغلب یک نشانه دارد: تکرار. کسی که واقعاً دردی را دیده، ممکن است از آن گذشته باشد — شکلش مانده، اما بندش رفته. کسی که شکل را نگه داشته، همان درد را با لباسهای مختلف تکرار میکند — «باز هم»، «همیشه»، «هیچوقت». و هر تکرار، یک قدم عقبتر است — نه به این معنا که دروغ است، به این معنا که همان شکل است، با یک کلمهٔ تازه.
و نکتهٔ سخت اینجاست: خیال، دو چهره دارد — و تو، اغلب یکی را به جای دیگری میگیری. چهرهٔ اول: پرده — شکلی که تو را به آنسو راه میبرد. چهرهٔ دوم: دیوار — شکلی که تو را از آنسو نگه میدارد. و آدم، اغلب اولی را با دومی اشتباه میگیرد — و بعد، یا از هر شکلی فرار میکند (چون فکر میکند هر شکلی دیوار است)، یا به هر شکلی میچسبد (چون فکر میکند هر شکلی پرده است). و پرده، جایی است که شکل میگذارد بروی؛ دیوار، جایی است که شکل نگهت میدارد — و فرقشان در یک چیز است: پرده، بعد از دیدن، تو را به آنسو میفرستد؛ دیوار، بعد از دیدن، تو را پیشِ خودش نگه میدارد.
پس اولین کار، «رد کردنِ درد» نیست — دیدنِ اینکه این درد، پرده است یا دیوار است. و برای دیدنش، یک سؤال کافی است:
«این دردی که دارم — مرا به جایی میبرد، یا جایی نگه میدارد؟»
و اگر جواب، «نگه میدارد» بود — ممکن است آن درد، دیوار باشد. نه به این معنا که دروغ است — به این معنا که ممکن است شکلش، جای آنسو را گرفته باشد. و اگر جواب، «میبرد» بود — ممکن است آن درد، پرده باشد. نه به این معنا که آسان است — به این معنا که راه را باز میکند، نه میبندد.
و آخرین چیز: خیال، پایان نیست. خیال، جایی است که راه، از «دیدنِ شکل» به «گذشتن از شکل» تبدیل میشود. کسی که فقط شکل را میبیند، ممکن است همیشه در حالِ نگاه کردن باشد — و نگاه کردن، وقتی تمامِ عمر باشد، ممکن است خودش یک تنگنا شود. اما کسی که از شکل میگذرد، میتواند برود — و رفتن، وقتی بدانی چرا، راه است.
چون درد، چیزی نیست که در خیال بماند. درد، چیزی است که از خیال میگذری — و اگر بگذری، شکل میماند، اما بند میرود. و بند، همیشه از درد سنگینتر است — چون درد، یک بار است؛ بند، هر روز. و کسی که بند را گذاشت، ممکن است تازه بفهمد که آن درد، دیوار نبود — پرده بود. و آنسوی پرده، بیشکل است — و بیشکل، با «رسیدن» نمیآید، با «گذشتن» میآید.
🌿
در پناه حق 🌿
---