هدف

بسمه او که ذکر نامش راه تعالی می‌گشاید

---

هدف

آن چیزی که نمی‌گذارد ببینی همین حالا در راهی

---

هدف، مقصد نیست. این را اول بگویم، چون همه فکر می‌کنند هدف یعنی «جایی که باید برسی» — و همین فکر، هدف را به یک بت تبدیل می‌کند. اما هدف، چراغ است؛ نه مقصد. تفاوتشان را ببین: مقصد، جایی است که وقتی رسیدی، تمام می‌شود. چراغ، چیزی است که تا وقتی راه می‌روی، روشن است — و اگر خاموش شود، راه را گم می‌کنی، حتی اگر مقصد نزدیک باشد. یکی «رسیدن» است، یکی «دیدن». و آدم، اغلب چراغ را با مقصد اشتباه می‌گیرد — و بعد تمامِ راه را به یک نقطه می‌فروشد.

اینجاست که جنگِ درون شروع می‌شود — و این بار، نه بینِ تو و راه — بینِ «هدف» و «زندگی». چون آدم، در درونِ خودش، دو نفر است: یکی می‌گوید «باید به جایی برسی» — و یکی می‌گوید «همین که هستی، کافی است». و هر دو، در نگاهِ اول درست‌اند — و همین، کار را سخت می‌کند. آن که می‌گوید «برس»، از ترس می‌گوید — از ترسِ اینکه اگر نرسد، پوچ شده‌ام. و آن که می‌گوید «کافی است»، از ترس می‌گوید — از ترسِ اینکه اگر برود، خودش را گم کند. و هر دو، از یک چیز می‌ترسند: از دست دادنِ خود. یکی خود را در رسیدن می‌بیند، یکی در ماندن. و در همان ترس، هیچ‌کدام «راه» را نمی‌بینند — چون هر دو، در حالِ نگاه کردن به خودشان‌اند.

و گره، اینجا پیدا می‌شود: نه در نداشتنِ هدف، در تبدیل شدنِ هدف به هویت. «من کسی هستم که باید برسد.» و همین «باید»، آرام‌آرام جای «من» را می‌گیرد. و بعد، اگر نرسی — نه اینکه شکست خورده‌ای؛ نمی‌دانی کیستی. و این، خطرناک‌ترین شکلِ هدف است: هدفی که دیگر وسیله نیست — خودِ توست. و کسی که هدفش خودش شده، دیگر نمی‌تواند هدفش را رها کند — چون رها کردنِ آن، رها کردنِ خودش است. و در همان وابستگی، هدف از چراغ به زنجیر تبدیل می‌شود.

و یک چیزِ عجیب: هدف، همیشه خودش را در لباسِ «معنا» می‌پوشاند. «من برای این زندگی می‌کنم.» «بدونِ این، زندگی‌ام پوچ است.» و آدم فکر می‌کند دارد معنا می‌سازد — در حالی که دارد معنایش را به یک چیزِ آینده گره می‌زند. و چیزی که در آینده است، امروز نیست. و معنایی که امروز نیست، فردا هم نیست — فقط وعده‌ای است که فردا می‌آید، و فردا، همیشه فرداست.

و نکتهٔ سخت اینجاست: هدف، اگر درست باشد، تو را به راه نمی‌برد — راه را به تو نشان می‌دهد. و فرقشان در یک چیز است: هدفِ نادرست، تو را از «حال» بیرون می‌برد — به «بعد» می‌برد. هدفِ درست، تو را در «حال» حاضر می‌کند — چون می‌دانی چرا راه می‌روی، و همین دانستن، راه را روشن می‌کند. یکی «فردا» می‌سازد، یکی «امروز» را روشن می‌کند. و هدفی که امروز را روشن نکند، فردا هم روشن نمی‌کند — چون فردا، امروزِ دیگری است.

پس اولین کار، «رسیدن به هدف» نیست — دیدنِ اینکه هدفت، چراغ است یا زنجیر. و برای دیدنش، یک سؤال کافی است:

«اگر همین الآن مطمئن می‌شدم که به این هدف نمی‌رسم — آیا باز هم راه می‌رفتم؟»

و اگر جواب، «نه» بود — آن هدف، زنجیر است. نه به این معنا که بد است — به این معنا که تو را به خودش بسته، نه به راه. و اگر جواب، «بله» بود — آن هدف، چراغ است. چون حتی بدونِ رسیدن، راه را روشن می‌کند. و چراغ، برای رسیدن نیست — برای دیدن است.

و آخرین چیز: هدف، پایان نیست. هدف، جایی است که راه، از «رفتن به سوی چیزی» به «رفتن با چیزی» تبدیل می‌شود. کسی که هدفش را چراغ می‌بیند، دیگر «به سوی» هدف نمی‌رود — با هدف راه می‌رود. و همین «با»، همه‌چیز را عوض می‌کند: چون هدف، دیگر مقصد نیست — همراه است. و همراه، همیشه هست — نه فقط در پایان.

چون هدف، آن چیزی نیست که به آن می‌رسی. هدف، آن چیزی است که با آن راه می‌روی — و اگر همراهت نباشد، حتی رسیدن هم تُهی است.

🌿

در پناه حق 🌿