بسمه تعالی
بنام صاحب جان یگانه خالق مهربان
---
حکایت پنجم: تیراندازِ نابینا
تأملی بر «حضور» در آیینهٔ خودشناسی نوری
---
یادداشت نویسنده:
نویسنده: مهدی امیراحمدی (عبدالمبین). من یک انسانِ عادی هستم که در مسیرِ خودشناسیِ نوری، با تکیه بر تجربهٔ زیسته، مطالعهٔ آزاد و تأملِ پیوسته، به این چهارچوب مفهومی دست یافتهام. این نوشتهها، حاصلِ پژوهش و تحقیقِ شخصیِ من است و به عنوانِ «یادداشتهای یک تشنه» در مسیرِ فهمِ حقیقت، تدوین شدهاند. بنده ادعایِ مرجعیت یا انحصارِ حقیقت ندارم، اما به ارزشِ این چهارچوب، به عنوانِ «نقشهٔ راهِ شخصیِ قابلِ اعتماد» ایمان دارم و آن را با دیگران به اشتراک میگذارم.
---
متن داستان
پادشاهی به همراه وزیرش از شهری میگذشت. روی دیوارهای شهر، سیبلهای تیراندازی متعددی کشیده شده بود و در مرکزِ دقیقِ همهٔ آنها (خالِ سیاه)، یک تیر نشسته بود. پادشاه شگفتزده شد و گفت: «این تیراندازِ نابغه کیست؟ باید او را بیابیم و فرمانده کل ارتش کنیم.»
وزیر پس از جستجو، پیرمردی سادهلوح را پیش شاه آورد. شاه پرسید: «چگونه تمام تیرهایت دقیقاً به وسط خال میخورند؟»
پیرمرد خندید و گفت: «قبلهٔ عالم! کار آسانی است؛ من ابتدا تیر را به هر سمتی که دلم خواست رها میکنم، سپس میروم و دورِ جایش با رنگ یک دایره میکشم تا تیر دقیقاً وسطِ خال بیفتد!»
---
تکهمعنا
ذهنِ پراکنده (تشتت)، کارهای بیهوده را انجام میدهد و سپس با توجیهات و دلایلِ بعدی، برای خود هدفتراشی میکند تا نشان دهد همه چیز تحت کنترل و آگاهانه بوده است؛ در حالی که «حضور» یعنی رها کردن تیر با تمرکز، درست در جایی که هدف واقعی قرار دارد.
---
تحلیل نظاممند
۱) سازوکارِ درونیِ تشتت و غفلت
این حکایت بر یک مکانیسمِ کلاسیکِ خودفریبیِ شناختی بنا شده است:
عملِ بیهدف → هدفتراشیِ پسازعمل → توهمِ کنترل → فاصله از حضور
در فلسفهٔ وجودی، کی یرکگور (Kierkegaard, 1846) این وضعیت را «ناباوریِ وجودی» (Existential Unfaithfulness) مینامد؛ حالتی که در آن انسان، بهجایِ «بودنِ در حقیقت»، «توجیهِ پسازعملِ» خود را با «هدفتراشی» میپوشاند.
۲) هستهٔ معنایی
حضور = رها کردنِ تیر در مسیرِ هدفِ واقعی
غفلت = هدفتراشیِ پس از پرتاب
در خودشناسیِ نوری، «حضور» به معنایِ «بودن در اینجا و اکنون» و «اتصال به شاهد» است. تیراندازِ نابینا، بهجایِ «حضورِ آگاهانه» در لحظهٔ پرتاب، پس از عمل، «هدفِ کاذب» میسازد تا «توهمِ کنترل» را حفظ کند.
۳) نسبت با خودشناسیِ نوری
«حضور»، یکی از ارکانِ سلوک در خودشناسیِ نوری است. سالک، با «تمرینِ حضور»، از «تشتتِ ذهنی» (کثرت) به «وحدتِ آگاهی» (وحدت) صعود میکند. تیراندازِ نابینا، نمادِ «ذهنِ پراکنده» است که با «هدفتراشیِ پسازعمل»، خود را فریب میدهد.
---
ارجاعات علمی
· Kierkegaard, S. (1846). Concluding Unscientific Postscript. (ترجمهٔ انگلیسی: D. F. Swenson & W. Lowrie, 1941).
· Kabat-Zinn, J. (1994). Wherever You Go, There You Are. Hyperion.
· مولانا، جلالالدین محمد بلخی. مثنوی معنوی.
---
🔹 بیانیه شفافیت و یادداشت کوتاه:
همهٔ مطالب این صفحه، برداشتهای شخصی نویسنده از قرآن و عرفان اسلامی است که با تأمل و تحقیق، تدوین شدهاند. هیچ وابستگی گروهی یا تشکیلاتی ندارم. این نوشتهها، یک نقشهٔ راه شخصی برای خودشناسی است، نه یک سازمان، فرقه یا ایدئولوژی بسته. این نوشتار در چارچوب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و با اعتقاد به اسلام به عنوان کاملترین و خاتم ادیان تدوین شده است. هر کس آزاد است که آن را بخواند یا نخواند، قبول کند یا نکند.
---
نویسنده: مهدی امیراحمدی (عبدالمبین)
خودشناسی نوری / عبدالمبین
---