بسمه او که ذکر نامش راه تعالی می‌گشاید
---
احترام
آن چیزی که ممکن است نگذارد ببینی فاصله، گاهی خودِ احترام است
---
احترام، تعارف نیست. این را اول بگویم، چون اغلب فکر می‌کنند احترام یعنی «خوب حرف زدن» — و همین فکر، احترام را به یک نقاب تبدیل می‌کند. اما تعارف، چیزی است که روی صورتت می‌گذاری؛ احترام، چیزی است که در دلت داری. تفاوتشان را ببین: تعارف، تو را از دیگری دور نگه می‌دارد — با لبخند. احترام، تو را به دیگری نزدیک می‌کند — با حقیقت. یکی «نزدیک شدنِ دروغین» است، یکی «نزدیک شدنِ راستین». و آدم، اغلب تعارف را با احترام اشتباه می‌گیرد — چون تعارف، راحت‌تر است.
اینجاست که جنگِ درون شروع می‌شود — و این بار، بینِ «احترام گذاشتن» و «خود را باختن». چون آدم، در درونِ خودش، دو صدا دارد: صدایی می‌گوید «باید احترام بگذاری» — و صدایی می‌گوید «باید خودت را نگه داری». و هر دو، در نگاهِ اول درست‌اند — و همین، کار را سخت می‌کند. آن که می‌گوید «احترام بگذار»، از ترس می‌گوید — از ترسِ اینکه اگر احترام نگذارد، طرد شود. و آن که می‌گوید «خودت را نگه دار»، از ترس می‌گوید — از ترسِ اینکه اگر احترام بگذارد، کوچک شود. و هر دو، از یک چیز می‌ترسند: از دست دادن. یکی خود را در احترام می‌بازد، یکی در بی‌احترامی. و در همان ترس، هیچ‌کدام دیگری را نمی‌بینند — چون هر دو، در حالِ نگاه کردن به خودشان‌اند.
و گره، اینجا پیدا می‌شود: نه در نداشتنِ احترام، در اشتباه گرفتنِ آن با «ترس». چون ترس، اغلب خودش را در لباسِ احترام پنهان می‌کند. «من به او احترام می‌گذارم» — در حالی که ممکن است «من از او می‌ترسم». و این، سخت‌ترین بخشِ احترام است: اینکه نمی‌شود به‌سادگی گفت «این بد است» — چون واقعاً شبیهِ احترام است. اما ترس، اغلب با «سکوت» می‌آید — و سکوت، وقتی از ترس باشد، ممکن است دیگر احترام نباشد؛ فرار باشد. و آدم، اغلب فرار را با احترام اشتباه می‌گیرد — چون هر دو ساکت‌اند. و فرقشان در یک چیز است: احترام، سکوت می‌کند تا بشنود؛ ترس، سکوت می‌کند تا دیده نشود.
و یک چیزِ عجیب: احترام، اغلب خودش را در لباسِ «فاصله» پنهان می‌کند. «من به او احترام می‌گذارم، پس دخالت نمی‌کنم.» «من به او احترام می‌گذارم، پس حرفی نمی‌زنم.» و آدم فکر می‌کند دارد حد را نگه می‌دارد — در حالی که ممکن است دارد خودش را کنار می‌کشد. و حد، چیزی است که نگه می‌داری — نه چیزی که با آن فرار می‌کنی. و احترام، وقتی به فاصله تبدیل شود، ممکن است از یک رابطه به یک دیوار تبدیل شود — بی‌آنکه کسی دیوار را ببیند.
و نکتهٔ سخت اینجاست: احترام، دو چهره دارد — و تو، اغلب یکی را به جای دیگری می‌گیری. چهرهٔ اول: دیدنِ حد — یعنی می‌فهمی که او، موجودِ مستقلی است، نه بخشی از تو. چهرهٔ دوم: دیدنِ حق — یعنی می‌فهمی که او، حقی دارد که تو باید رعایتش کنی. و آدم، اغلب اولی را با «فاصله» اشتباه می‌گیرد، و دومی را با «ترس». و احترامِ درست، جایی است که این دو می‌توانند یکی شوند: حد را می‌بینی، و حق را رعایت می‌کنی — بی‌آنکه از او بترسی، یا از او فرار کنی.
پس اولین کار، «احترام گذاشتن» نیست — دیدنِ اینکه این احترام، از دیدن می‌آید یا از ترس است. و برای دیدنش، یک سؤال کافی است:
«اگر این شخص هیچ قدرتی نداشت — هیچ مقامی، هیچ تأثیری، هیچ توانی — باز هم همین‌طور با او حرف می‌زدم؟»
و اگر جواب، «نه» بود — ممکن است آن احترام، از ترس باشد. نه به این معنا که بد است — به این معنا که ممکن است تو را به خودت بسته باشد، نه به او. و اگر جواب، «بله» بود — آن احترام، از دیدن است. چون حتی بدونِ قدرتِ او، باز هم احترام می‌گذاری — و این، یعنی احترام به خودِ اوست، نه به قدرتِ او.
و آخرین چیز: احترام، پایان نیست. احترام، جایی است که راه، از «احترام گذاشتن» به «احترام بودن» تبدیل می‌شود. کسی که احترام می‌گذارد، آن را انجام می‌دهد — و انجام دادن، همیشه یک کار است. اما کسی که احترام است، آن را انجام نمی‌دهد — چون خودش آن است. و این، تفاوتِ بینِ کسی است که «به تو احترام می‌گذارد» و کسی که «با تو احترام است». اولی، کار می‌کند؛ دومی، نفس می‌کشد.
چون احترام، چیزی نیست که به دیگری بدهی. احترام، چیزی است که با دیگری هستی — و اگر نباشد، هر چه هم بگویی، تعارف است. و تعارف، همیشه از احترام کمتر است — چون از ترس می‌آید. اما احترام، از دیدن می‌آید — و دیدن، همیشه بیشتر از گفتن است.
🌿
در پناه حق 🌿
---
